یکی از اولین تصمیمهایی که یک تریدر باید برای خودش مشخص کنه اینه:
در هر معامله حاضرم چقدر از سرمایهام رو در معرض ضرر قرار بدم؟
این سؤال ساده به نظر میاد، اما جوابش میتونه مسیر یک حساب معاملاتی رو کاملاً تغییر بده.

خیلی از تریدرها وقتی دربارهی ریسک صحبت میکنن، در واقع دربارهی حجم معامله حرف میزنن.
مثلاً میگن:
«من با ۰.۰۱ لات معامله میکنم.»
اما ۰.۰۱ لات به تنهایی چیزی دربارهی میزان ریسک نمیگه.
چون ریسک فقط به حجم مربوط نیست.
فاصلهی ورود تا حد ضرر هم اهمیت داره.
نوع دارایی و ارزش هر حرکت قیمت هم مهمه.
به همین دلیل، بهتره بین این دو مفهوم تفاوت بذاریم:
حجم معامله و ریسک معامله.
ریسک یعنی چه؟
فرض کنیم حساب ما ۱۰۰۰ دلار باشه.
اگر تصمیم بگیریم در هر معامله حداکثر ۱٪ از حساب رو ریسک کنیم، مقدار ریسک اسمی ما میشه:
۱۰ دلار.
یعنی اگر معامله طبق برنامه به حد ضرر برسه، انتظار داریم زیان آن معامله حدود ۱۰ دلار باشه؛ البته هزینههایی مثل اسپرد و کمیسیون میتونن باعث تفاوت جزئی بشن.
حالا ممکنه برای رسیدن به این ریسک، در یک معامله حجم 0.01 لات مناسب باشه و در معاملهی دیگه 0.02 لات.
چرا؟
چون فاصلهی حد ضرر در دو معامله ممکنه متفاوت باشه.
پس بهتره اول بگیم:
«من چقدر میخوام ریسک کنم؟»
و بعد بر اساس حد ضرر، حجم مناسب رو پیدا کنیم.
نه اینکه اول حجم رو انتخاب کنیم و بعد ببینیم چقدر ریسک کردهایم.

چرا درصد مهمتر از مبلغ است؟
فرض کنیم یک نفر با حساب ۱۰۰۰ دلاری در هر معامله ۱۰ دلار ریسک میکنه.
یک نفر دیگه حساب ۱۰ هزار دلاری داره و در هر معامله ۱۰۰ دلار ریسک میکنه.
مبلغ ریسک متفاوت به نظر میاد.
اما هر دو در واقع ۱٪ از سرمایهشون رو ریسک میکنن.
استفاده از درصد باعث میشه چارچوب ریسک با اندازهی حساب تغییر کنه.
اگر حساب رشد کنه، مبلغ ریسک متناسب با اون تغییر میکنه.
اگر حساب کاهش پیدا کنه، مقدار ریسک هم میتونه کاهش پیدا کنه.
این موضوع بهخصوص برای کسی که قصد داره مدت زیادی در بازار فعالیت کنه اهمیت داره.
چرا ریسک بالا جذاب به نظر میرسد؟
وقتی حساب کوچیکه، یک وسوسهی طبیعی شکل میگیره:
«اگر ریسک بیشتری کنم، سریعتر رشد میکنم.»
از نظر ریاضی، ریسک بالاتر واقعاً میتونه در صورت موفقیت، رشد حساب رو سریعتر کنه.
اما همان رابطه در جهت مخالف هم کار میکنه.
ریسک بیشتر یعنی ضررهای بزرگتر در صورت شکست.

و اینجا یک مسئلهی مهم به وجود میاد:
رشد سریعتر لزوماً به معنی رشد پایدارتر نیست.
فرض کنیم دو تریدر دقیقاً یک سیستم معاملاتی دارن.
یکی در هر معامله ۲٪ ریسک میکنه.
دیگری ۱۰٪.
اگر هر دو پنج معاملهی متوالی ضررده داشته باشن، اثر این پنج ضرر روی حسابهاشون کاملاً متفاوت خواهد بود.
در ریسکهای بزرگ، حتی چند ضرر متوالی میتونه افت سرمایهی قابلتوجهی ایجاد کنه.
و بعد از افت سرمایه، برگشتن به نقطهی شروع نیاز به درصد رشد بیشتری داره.
به همین دلیل، تعیین ریسک باید با توجه به توانایی تحمل افت سرمایه و ساختار سیستم انجام بشه، نه فقط با هدف رشد سریع.
ریسک فقط مربوط به یک معامله نیست
یکی از اشتباهات رایج اینه که فقط ریسک هر معامله رو نگاه کنیم.
فرض کنیم در هر معامله ۱٪ ریسک میکنیم.
به نظر خیلی کنترلشده میاد.
اما اگر همزمان چند معاملهی مرتبط باز کنیم، ممکنه در واقع مقدار بیشتری از سرمایه در معرض یک سناریوی مشترک قرار گرفته باشه.
مثلاً چند معامله روی داراییهایی که رفتارشان به یک عامل مشترک وابسته است.
در این حالت، بهتره علاوه بر ریسک هر معامله، به ریسک مجموع معاملات هم توجه کنیم.
یعنی بپرسیم:
اگر سناریوی اصلی من اشتباه باشد، مجموعاً چقدر از حسابم ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد؟
این نگاه، مدیریت سرمایه رو یک مرحله جلوتر میبره.

ریسک ثابت یا ریسک متغیر؟
یک سؤال دیگه اینه که آیا همیشه باید دقیقاً یک درصد ثابت ریسک کنیم؟
برای خیلی از معاملهگران، استفاده از یک چارچوب ثابت یا نسبتاً ثابت میتونه تصمیمگیری رو سادهتر کنه.
مثلاً:
«در هر معامله حداکثر X٪.»
اما بعضی سیستمها ممکنه بر اساس شرایط بازار، نوسان، کیفیت ستاپ یا وضعیت حساب، ریسک متفاوتی داشته باشن.
هر روشی که انتخاب میکنیم، مهمه که قانونش از قبل مشخص باشه.
مشکل از جایی شروع میشه که ریسک به احساسات وابسته بشه.
مثلاً:
«این معامله خیلی مطمئنه، پس دو برابر ریسک میکنم.»
یا:
«این یکی باید ضرر قبلی رو جبران کنه، پس حجم رو بیشتر میکنم.»
اینجا دیگه مدیریت سرمایه تبدیل به واکنش احساسی شده.
یک نکتهی مهم دربارهی «اطمینان»
در بازار هیچ ستاپی تضمینشده نیست.
ممکنه یک موقعیت از نظر ما بسیار باکیفیت باشه و باز هم شکست بخوره.
پس بهتره اندازهی ریسک رو با میزان هیجان یا اعتمادبهنفسمون تعیین نکنیم.
کیفیت ستاپ میتونه در سیستم ما نقش داشته باشه، اما ریسک باید همچنان تابع یک قانون مشخص باشه.
این کار کمک میکنه نتیجهی یک معامله، ریسک معاملهی بعدی رو تعیین نکنه.

پس عدد مناسب چیست؟
اینجا خیلیها دنبال یک جواب قطعی میگردن:
«بالاخره ۱٪ خوبه؟ ۲٪؟ ۵٪؟»
اما یک عدد واحد برای همهی معاملهگران وجود نداره.
ریسک مناسب به عوامل مختلفی وابسته است:
اندازهی حساب
استراتژی
نرخ برد و توزیع نتایج
میانگین برد و باخت
احتمال ضررهای متوالی
حداکثر افت سرمایهی قابلتحمل
تجربهی تریدر
و اهداف و محدودیتهای شخصی
اما یک اصل کلی وجود داره:
ریسک باید آنقدر کنترلشده باشه که چند نتیجهی ناموفق پشت سر هم، توانایی ادامهی معاملهگری رو از بین نبره.
این شاید مهمتر از پیدا کردن یک عدد جادویی باشه.
یک تغییر کوچک در سؤالها
به جای اینکه قبل از هر معامله بپرسیم:
«چقدر میتونم از این معامله پول دربیارم؟»
بهتره اول بپرسیم:
«اگر اشتباه کنم، دقیقاً چقدر از سرمایهام رو از دست میدم؟»
بعد از مشخص شدن این عدد، حجم معامله رو محاسبه میکنیم.
این ترتیب ساده، ذهنیت متفاوتی ایجاد میکنه.
اول ریسک.
بعد حجم.
و بعد معامله.
نه برعکس.
در قسمت بعد میریم سراغ یکی از مهمترین ابزارهای همین فرآیند:
حد ضرر؛ هزینهی اشتباه یا ابزار بقا؟