در قسمت قبل دربارهی معاملهگر تحلیلی صحبت کردیم؛ کسی که بخش مهمی از تصمیمش رو از خواندن شرایط فعلی بازار میگیره.
اما یک رویکرد دیگه هم وجود داره:
معاملهگری سیستماتیک.

در این سبک، تریدر تلاش میکنه بخش مهمی از تصمیمگیری رو قبل از رسیدن به لحظهی معامله انجام بده.
یعنی به جای اینکه وقتی قیمت حرکت کرد تازه تصمیم بگیره چه کاری انجام بده، از قبل مشخص کرده:
اگر شرایط خاصی اتفاق افتاد، چه کاری باید انجام بدم؟
اگر اتفاق نیفتاد، چه کاری نباید انجام بدم؟
مثلاً سیستم میتونه مشخص کنه:
اگر شرایط A و B و C برقرار شد ⬅️ ورود.
حد ضرر طبق قانون مشخص.
ریسک هر معامله مشخص.
حد سود یا روش خروج مشخص.
و اگر شرایط لازم وجود نداشت ⬅️ بدون معامله.
در این حالت، تریدر کمتر به تصمیمگیری لحظهای وابسته است.

اما یک اشتباه رایج وجود داره:
سیستماتیک بودن یعنی استفاده از یک استراتژی خشک و بدون فکر؟
نه.
سیستماتیک بودن بیشتر به نحوهی تصمیمگیری مربوطه.
ممکنه یک سیستم کاملاً ساده باشه و فقط چند قانون داشته باشه.
در مقابل، ممکنه یک سیستم دهها شرط و اندیکاتور داشته باشه.
تعداد قوانین بهتنهایی مشخص نمیکنه یک معاملهگر چقدر سیستماتیکه.
موضوع اصلی اینه که آیا تصمیمها بر اساس چارچوبی از قبل تعریفشده گرفته میشن یا نه.
مثلاً اگر یک تریدر تصمیم گرفته باشه فقط وقتی سه شرط مشخص برقرار باشه معامله کنه، اما هر بار که دلش خواست یکی از شروط رو نادیده بگیره، عملاً سیستمش رو اجرا نکرده.
ممکنه استراتژی خیلی خوبی داشته باشه، اما اجرای سیستماتیک نداشته باشه.

اینجا یک تفاوت مهم شکل میگیره:
داشتن سیستم با سیستماتیک معامله کردن یکی نیست.
سیستم باید اجرا بشه.
و اجرای اون نیاز به نظم داره.
یکی از مزیتهای این رویکرد اینه که تصمیمگیری رو تا حدی از احساسات لحظهای جدا میکنه.
فرض کنیم چند معاملهی قبلی ضررده شده.
در یک رویکرد کاملاً لحظهای، ممکنه تریدر وسوسه بشه معاملهی بعدی رو بزرگتر کنه تا ضررها رو جبران کنه.
اما اگر سیستم از قبل مشخص کرده باشه که ریسک هر معامله چقدره، نتیجهی معاملات قبلی نباید قانون معاملهی بعدی رو تغییر بده.
یا برعکس.
فرض کنیم چند معامله پشت سر هم سودده شده.
ممکنه تریدر احساس کنه حالا بازار رو خوب فهمیده و باید حجم رو بیشتر کنه.
اما سیستم میتونه جلوی این تغییر ناگهانی رو بگیره.
در واقع، سیستم تلاش میکنه یک اصل ساده رو حفظ کنه:
نتیجهی معاملهی قبلی، قانون معاملهی بعدی رو تعیین نکنه.

البته سیستماتیک بودن به معنی حذف کامل احساسات نیست.
تریدر همچنان ممکنه هنگام ضرر استرس داشته باشه.
ممکنه هنگام سود هیجانزده بشه.
ممکنه حتی وسوسه بشه قانون خودش رو بشکنه.
اما تفاوت اینجاست که از قبل میدونه قانون چیه.
پس مسئله بیشتر از اینکه حذف احساس باشه، ایجاد یک چارچوب برای تصمیمگیری در حضور احساساته.

یک ویژگی مهم دیگهی معاملهگری سیستماتیک، قابلیت اندازهگیریه.
وقتی قوانین مشخص باشن، میتونیم معاملات رو جمعآوری کنیم و بررسی کنیم.
مثلاً:
چند معامله طبق سیستم انجام شده؟
چند معامله موفق بوده؟
میانگین سود و ضرر چقدر بوده؟
چند ضرر متوالی ممکنه اتفاق بیفته؟
در چه شرایطی سیستم عملکرد متفاوتی داشته؟
و چقدر از نتایج به خاطر اجرای ناقص قوانین بوده؟
این اطلاعات به ما کمک میکنه به جای اینکه فقط بر اساس احساس دربارهی سیستم نظر بدیم، داده جمع کنیم.
اما اینجا یک خطر دیگه هم وجود داره:
سیستماتیک بودن نباید تبدیل به تعصب نسبت به سیستم بشه.
اینکه یک قانون رو از قبل نوشتهایم، به این معنی نیست که آن قانون برای همیشه درست و کامل خواهد بود.
اگر دادههای کافی نشون بدن که بخشی از سیستم نیاز به بررسی داره، میتونیم اون بخش رو بازبینی کنیم.
تفاوت اینجاست که تغییر سیستم باید بر اساس بررسی و داده انجام بشه، نه صرفاً به خاطر یک معاملهی بد.
مثلاً اگر یک معامله طبق تمام قوانین سیستم باز شده و با حد ضرر بسته شده، این اتفاق به تنهایی دلیل کافی برای تغییر قانون نیست.
چون ضرر کردن یک معامله میتونه بخشی از عملکرد طبیعی یک سیستم احتمالی باشه.
سیستم قرار نیست هر معاملهای رو به سود برسونه.
قرارِ یک چارچوب تکرارپذیر ایجاد کنه.

به همین دلیل، معاملهگر سیستماتیک معمولاً بیشتر از اینکه به نتیجهی یک معامله نگاه کنه، به مجموعهای از معاملات نگاه میکنه.
این دیدگاه باعث میشه سود و ضرر هر معامله، معنای متفاوتی پیدا کنه.
یک ضرر میتونه صرفاً یک ضرر در داخل مجموعهی معاملات باشه.
یک سود هم لزوماً به معنی درست بودن کامل تصمیم نیست.
مهم اینه که آیا معامله طبق سیستم اجرا شده یا نه.
از اینجا به یک مفهوم مهم دیگه میرسیم:
فرآیند مهمتر از نتیجهی یک معامله است.
اگر یک معامله کاملاً طبق سیستم انجام شده و ضررده شده، اجرای درست همچنان اجرای درست محسوب میشه.
اگر یک معامله برخلاف سیستم انجام شده و اتفاقاً سودده شده، نتیجهی خوب لزوماً اجرای اشتباه رو به اجرای درست تبدیل نمیکنه.
این نگاه برای ژورنالنویسی هم اهمیت زیادی داره.
چون به جای اینکه فقط بنویسیم:
«این معامله سود داد.»
یا:
«این معامله ضرر کرد.»
میتونیم ثبت کنیم:
«آیا این معامله طبق سیستم بود؟»
این سؤال اطلاعات بسیار بیشتری دربارهی عملکرد واقعی ما میده.

در نهایت، معاملهگر سیستماتیک کسی نیست که آیندهی بازار رو بهتر از بقیه میدونه.
حتی قرار نیست لزوماً بیشتر از یک معاملهگر تحلیلی نمودار رو پیشبینی کنه.
تفاوت اصلی در اینه که چطور از تحلیل یا اطلاعات بازار به تصمیم معاملاتی میرسه.
معاملهگر سیستماتیک تلاش میکنه این مسیر رو تا حد ممکن از قبل تعریف کنه:
شرایط مشخص ⬅️ تصمیم مشخص ⬅️ ریسک مشخص ⬅️ اجرای مشخص ⬅️ نتیجه ⬅️ ثبت و بررسی
و همین باعث میشه بعد از مدتی، تریدر بتونه عملکرد خودش و سیستمش رو بهتر بررسی کنه.
اما حالا سؤال اصلی این مجموعه شکل میگیره:
اگر یک نفر بازار رو تحلیل میکنه و نفر دیگه بر اساس قوانین مشخص معامله میکنه، آیا واقعاً باید یکی از این دو رو انتخاب کنیم؟
یا میشه این دو رو در یک سبک معاملاتی کنار هم قرار داد؟
در قسمت بعد میریم سراغ همین سؤال:
تحلیل یا سیستم؛ کدام رویکرد؟