به تاریخ ۱/۱/۱

۱۶ فروردین (۵ آپریل) دقیقن سالگرد روزی بود که مهاجرت کردم و اومدم فنلاند. برای همین دوس داشتم یه نوشته‌ای توی این سالگرد داشته باشم، هرچند که نوشتن از چیزایی که هر روز بهشون فکر می‌کنی سهل ممتنعه.

پرده‌ی اول - بغض

زودتر از چیزی که فکرشو میکنی میشه یک سال. اصن یک سال فاصله‌ی عجیبیه. خیلی کمه و در عین حال خیلی زیاده. خیلی خسته‌کنندس و در عین حال خیلی زودگذره. همیشه سوالی که توی سالگردها به ذهن میرسه اینه که کلاهتو قاضی کنی و ببینی چی کار کردی. این یه سال کلی چیزای جدید داشت برای من؛ از اولین تجربه‌ی زندگی دور از خونواده بگیر تا غذا پختن هرروزه و سفر کردن تنهایی و تضادا و فراموشیا.

خوبیش اینه که تو هرکاری بکنی و نکنی، زمان سپری میشه و تو هر لحظه یه آدم جدیدی. مهم اینه که از اون آدم جدیدی که هستی (داری میشی) خوشت بیاد. چیزی که دوست دارم اینه که الان تو نقطه‌ای هستم که میتونم برای آیندم تصمیم بگیرم و تلاش کنم برای اون تصمیم و کار کنم و زحمت بکشم. شاید این قدرت تصمیم بزرگترین چیزیه که به خاطرش اپلای کردم. میدونی از چی دارم حرف میزنم؟ یه حس امیدواری، یه طور اعتماد به نفس، یه صدایی که میگه حالا دیگه وقتشه، بدو پسر، تو میتونی. حقیقتش من قبول دارم که نباید تقصیرا رو انداخت گردن واژه‌هایی مثل جبر جغرافیایی؛ اما قبول ندارم که این جبر تورو متهم به شکست نمیکنه. ما آدمای عادی، مایی که دلمون میخواد بیایم بیرون از این کش‌مکشای چپی و راستی و تند و کند، ماهایی که اخلاق برامون محوریته؛ ما فقط میخوایم زندگی کنیم. به طور خاص دارم در مورد کلی آدم از جمله خودم حرف میزنم که رویامون این بوده که بوی تغییر ز اوضاع جهان بشنویم و نقشی داشته باشیم توی این حرکت رو به جلوی انسانیت و علم. ماها دوس داشتیم آدما به هم لبخند بزنن و دست همو بگیرن. دوس داشتیم خوش باشن و بگن و بخندن و کمک بگیرن از هم، کمک کنن به هم. ما نگاهمون به جلو بود و سعی میکردیم پیدا کنیم روزنه‌ها رو که بزنیم تو گوش خوشبختی و غرق بشیم توی چیزی به اسم زندگی. ما میخواستیم پرواز کنیم اما …

آره همیشه یه اما هست. اصن میگن هرچی قبل از اما میگی چرته و باید ببینی بعدش قراره چی بیاد (به نظر نقل قول از ند استارک باشه:) ). ما میخواستیم پرواز کنیم اما بالمون رو شکستن. ما میخواستیم دنیا رو تغییر بدیم اما تو خونه‌ی خودمون محروممون کردن از دونستن و دیدن و شنیدن و تعامل و بازی و شادی و دوستی. ما میخواستیم بخندیم اما به ریشمون خندیدن. ما میخواستیم بپریم اما سکوهارو دزدیدن. ما میخواستیم ایران باشیم، بدون هیچ امایی!

بی‌انصافیه بگیم اپلای کردن پاک کردن صورت مسئلس. من به اندازه‌ی خودم تلاش کردم که بشه موند. با اینکه میتونستم دانشگاهای معمولی یا خوبی برم برای ارشد، تصمیم گرفتم به موندن و جنگیدن. تو وقتی که وسط میدونی نمیفهمی که یه جنگ از پیش باخته رو داری شروع میکنی.

من برای چیزایی که باور داشتم تلاش کردم اما خب یه تشبیه جالبی داره این نوع تلاش. یادم نیس از کی بود و کجا ولی مضمونش این بود که تو داری سعی میکنی شطرنج بازی کنی با طرف، اما اون اینقدر قدرت داره که هرچقدر هم تو هوشمندانه عمل کنی میاد و میزنه زیر میز و کل بازی رو از بین میبره. آره ما سعی کردیم بازی کنیم اما دیگه زمینی نیست :)

پرده‌ی دوم - امید

فکر میکردم که باید خیلی چیزا دست به دست هم بده که من بتونم اپلای کنم و برم. جدا از خرجای خورده‌ریزی که داره من یه ۲۳میلیون باید وثیقه‌ی سربازی میدادم و ۱۵تومن هم دو تا مدرک کارشناسی و ارشدم رو میخریدم. این ۴۰ تومن چیزی نبود که بتونم راحت خرج کنم و برم. به هر شکل و با کمک دوستان و آشنایان جور شد و رفتم! خیلی برام لذت بخش بود اونجایی که حس کردم آدمایی دارم که براشون مهم‌ام. بارقه‌های امید از همینجا شکل گرفت و پرواز رو با دویدن برای رسیدن به سرعت مناسب شروع کردم. همه‌ی اون چیزی که بود رو گذاشتم پشت سرم و رفتم. خیلی نیازی به توضیح نیس، چون‌که این روزا دیگه برای ماها مهاجرت یه پدیده‌ی غریب و ناشناخته نیست. چه زیادن کسایی که میرن و تنها میشن و چه بسیار اونایی که میمونن و نگرانن، ناراحتن. شاید اگه فیلم‌ساز یا مستندساز بودم، عنوان یکی از کارام «گیت فرودگاه» بود. همونجایی که دیگه خنده‌ها زورکی نیست و اشکا یواشکی. وداع همیشه سخته و عجیب. اونجایی که هواپیمات بلند میشه و حس میکنی الان داری میفتی وسط یه دریایی که از امروز باید شنا کنی و شنا کنی و شنا. دیگه ثابت موندن جایی نداره و باید تلاش کنی. اصن توصیفش سخته، یه چیزی مثل این صحنه‌های آهسته با صداهای کشیده و بم و تصاویر مات تصور کن طوری که متعجب به این طرف و اون طرف میری و سرگشته‌ای.

اما؛ اره باز یه اما هست. اما همه‌ی اینا موانع ذهنی‌ایه که داریم. مهاجرت خیلی سخته ولی کشنده نیست، همونطور که موندن! اصن همونطور که سرمای فنلاند. فقط و فقط ترس کشندست ولاغیر. آدم باید حرکت کنه و بره جلو، موانع رو جابه‌جا کنه، دورشون بزنه، اصن خردشون کنه. من فکر میکنم همه‌ی اون چیزی که تا الان مارو نکشته و قوی‌ترمون کرده، یه منبع درونی و غنی انرژیه که وقتی جرقه‌ی حرکت به سمت جلو زده بشه کمکمون میکنه که بریم به سمت موفقیت. این دقیقن اون حسیه که تورو از «کاشکی بد نشود آخر این قصه‌ی بد» تبدیل میکنه به «من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک» تا ملک برهم زنی ار غیر مرادت باشد. دوس دارم داد بزنم و بگم به همه که بزرگترین مانع ذهن خود آدمه. فکر کنیم و برداریم موانعو. حرف بزنیم در موردشون و بحث کنیم و تبادل نظر کنیم.

پایان

عاقبت یه روزی که خیلی دیر نیس، پرمیکشیم و برمیگردیم به جایی که بهش تعلق داشتیم؛ مثل ققنوسی که از دل آتیش بیرون میاد. چیزی که توی سرم میچرخه این تیکه از سخنرانی چارلی چاپلین آخر فیلم دیکتاتور بزرگه که میگه:

The hate of men will pass, and dictators die, and the power they took from the people will return to the people and so long as men die, liberty will never perish.

ما باید آرزوهامونو زندگی کنیم و این یعنی که باید زندگیمونو با آرزوهامون و تو مسیرشون بسازیم ...

مهدی ثمن بوی

۱۶ فروردین ۹۸ به عبارتی ۵ آپریل ۲۰۱۹