"آدمها را از روی ظاهرشان قضاوت نکنید" بیفایده ترین فرمان دنیاست. ظاهر آدمها میتواند راز های زیادی از کاراکتر، فرهنگ و طبقهشان را فاش کند. فقط کافی است دقیق ببینیم، دقیق بشنویم یا دقیق بخوانیم. به گمانم "ظاهر" فقط شلواری که میپوشیم یا شالی که دور گردن میپیچیم یا رنگی که به مو میزنیم نیست. این ظاهر میتواند لحن حرف زدن یا اصطلاحاتی که به کار میبریم باشد. میتواند نوای موزیکی که از پشت هدفون توی گوش هایمان بیرون میآید باشد. میتواند موضوعی که با شور و حرارت از آن حرف میزنیم باشد.
آدمها را میشود از خیلی چیزها شناخت. از ژست عکس پروفایلشان، از سلیقه سینماییشان، از سوژه هایی که به آن میخندند، از بَک گراند موبایلشان، از کامنت هایی که زیر پست های دیگران میگذارند، از شکل و رنگ دندان هایشان، از پوست دست هایشان، از سوختگی موهایشان، از تک جمله های توی بیوگرافیشان، از جنس شوخی هایشان، از لیست following شان، از مدل آرایششان، از نحوه راه رفتن و البته از کفش هایشان.
واقعیت را بگویم، من قضاوت کردن آدم های ناشناخته را دوست دارم. دوست دارم برای غریبه هایی که شاید تا ابد غریبه بمانند، داستان بسازم و بگویم طرف به خاطر فلان انگشتری که در دست دارد و فلان لباسی که پوشیده، فلان شغل را دارد و به فلان چیز علاقمند است و تعطیلات آخر هفتهاش را به فلان شکل سپری خواهد کرد و سریال مورد علاقهاش فلان است.
در این داستان سازیها، همیشه کلیدی ترین نقش را کفش ایفا میکند. کفشها دروغ گفتن بلد نیستند. یک عمر هم که خود واقعیات را پشت لباس و جملات قرضی مخفی کرده باشی، بالاخره کفشها تو را لو خواهند داد. کفش ها میگویند که میل به دیده شدن داری یا ترجیح میدهی آرام و بی سر و صدا از کنار دیگران رد شوی و کسی متوجه حضورت نشود. کفشها میگویند اهل تظاهری و دوست داری جوری که نیستی به نظر برسی یا از آن هایی هستی که راحتی را به هر چیزی در دنیا ترجیح میدهند و شعارشان چیزی جز "گور بابای نظر دیگران" نیست. زنانی که در خرید و پیاده روی، سوار بر پاشنه های نازک و بلند ظاهر میشوند و با هر قدم، مچ پایشان کج می شود و تا مرز سقوط پیش میروند اما باز تعادلشان را حفظ میکنند و خم به ابرو نمیآورند و به مسیر ادامه می دهند، اسطوره از خودگذشتگیاند. دوست دارند تصویری که در هر زمان و هر مکان از آن ها در ذهن دیگران نقش میبندد، زیبا و برازنده باشد. حتی به قیمت از دست دادن پاهایشان. آنها رنج میکشند اما اجازه نمیدهند تصویر رنج کشیدنشان در جایی ثبت شود. آنهایی که کفش های فِیک الهام گرفته از طرح های معروف و گران قیمت را به پا میکنند، رویاهای بزرگی در سر دارند. کفش های قلابی فریاد میزنند که صاحبم از چیزی که هست راضی نیست و میخواهد به دنیای دیگری تعلق داشته باشد و خب ندارد. کفش های سیاه و ساده و معمولی، نشان دهنده زندگی معمولی یک انسان معمولی است. احتمالاً کارمندی که ساعت خواب و بیداریاش منظم است و هر روز راس ساعت مشخصی به خانه میرسد و کارهای روزانه معمولیاش را انجام میدهد و از ریسک کردن میترسد و از هیجان بیزار است و دوست دارد همه چیز تا ابد همین طور آرام و معمولی و بی تغییر باقی بماند. پاهای ورم کرده در کفش های تخت قهوهای تیرهی زنی که دارد چند کیسه سنگین خرید را دنبال خودش میکشد هم چیزهای زیادی برای گفتن دارد. از این کفش های تخت قهوهای قدیمی و این قدم های ناصاف میشود فهمید که طرف چند بچه را بزرگ کرده و برای چند نفر غذا پخته و یک تنه چند مهمانی برگزار کرده و کیسه های میوه و تخم مرغ و قند و شکر و روغن سرخ کردنی و بستنی و بیسکوییت را به طبقه سوم رسانده و هر سال آخرهای اسفند، کمد و مبلها را جا به جا کرده و با سلاح همیشگیاش، جاروبرقی، به سیاحت مناطق بکر و کمتر دیده شده خانه رفته.
کفش ها دروغ نمیگویند. کفشها فریاد میزنند که شما هنرمندید یا ورزشکار و کارمند. مُد روز هستید یا old-fashioned. اهل زجر کشیدن اما خوب دیده شدن هستید یا راحت و بیخیال. با اعتماد به نفس هستید یا خجالتی. کم درآمد اما با سلیقهاید یا ثروتمند و پیروی کلیشهها. تمیز و وسواسی هستید یا شلخته و آشفته فکر. شوخ طبع و پر انرژیاید یا جدی و خسته کننده. به کفشها اعتماد کنید. چیزهای زیادی برای گفتن دارند.
