تاریخ، پیاپی شدن دگرگونی های بیدوام است.
میلان کوندرا
تاریخ همه چیز نیست، چون به دست آدمها نوشته شده است. بعضیها میگویند تاریخ را فاتحان مینویسند و عدهای دیگر هم معتقدند که تاریخ به دست هر کسی که نوشته شده باشد پر از اشکال است، پر از تناقض و تفاوت. هیچکس نمیداند که حق با کدامشان است اما این واقعیت بر ما روشن است که تاریخ همه چیز نیست. چه اسمهایی که لابهلای برگ های سنگین تاریخ دفن شدهاند، و چه آدمهای دیگری که به خندهدارترین شکل ممکن توانستهاند در پاورقیهای تاریخ جایی برای خود دست و پا کنند.

تاریخ هر چه باشد، چه تحریف شده و چه اغراق آمیز، چه بیرحم و چه مهربان؛ یک پیام مشترک و واحد را برایمان به دوش میکشد. تاریخ همه چیز نیست اما وقتی که به ملاقاتش برویم مثل یک سیلی بر روی صورت ما جایی برای خوابیدن پیدا میکند تا به ما بگوید که هیچوقت، در هیچ نقطهای از زندگی؛ بهتر و بدتری وجود نداشته است. غم و شادی همیشه سوار بر ماشین سریعالسیرشان مسافر جادۀ زندگی بودهاند.
در تمام دورانها، در تمام تاریخ، در کورههای آدم سوزی نازیها، در نسلکشی رواندا، در سونامی ژاپن، در فاجعه غمانگیز چرنوبیل، در لشکرکشیهای خونین مغول، در روزی که برلین فتح شد و مردم دنیا آزاد، در روزی که بمبها تمام شدند و مدرسهها درهایشان باز، در روزی که بیمارستانها خالی شدند و کافهها و خیابانها شلوغ، در روزهایی که دادگاهها خنده و بغل به همراه داشت نه ناسزا و کینه، در تمام این لحظات تاریخ در حال نوشتن بوده است. نوشتن برای قبلیها، ما، بعدیها و بعدیترها. برای همه. نوشتن برای اینکه بفهمیم در هر دورانی از تاریخ این نبرد برپا بوده است. تاریکی و روشنایی در مقابل هم ایستادهاند، نا امیدی در مقابل امیدواری، ترس در مقابل شجاعت و زندگی در مقابل مرگ.
وقتی تاریخ بخوانیم میبینیم که هیچگاه تنها نبودهایم، میبینیم که گاهی شادی و غمهای بزرگ تا چه اندازه عمرشان کوتاه است و گذرا. معنای تلف کردن زندگی و عمر محدودمان را درک میکنیم. معنای بیهوده زنده ماندن، معنای حسرت و پشیمانی.
ما آدمها زمان را محاسبه میکنیم. در حقیقت ما تنها موجوداتی هستیم که این کار را انجام میدهیم. هدفی از این کار ترسناک وجود دارد. روزی با این هدف روبرو میشویم.
