در پزشکی وضعیتی هست که فرد در دههی هفتم (معمولا شصت و خوردهای) زندگی و مثلا پس از شکستگی لگن کمکم گوشه نشین میشود، کم تحرک و منفعل، کمکم توانایی های جسمی و ذهنیاش را از دست میدهد، فراموشی سراغش میآید، خودش را خیس میکند و در اصطلاح به قهقرا میرود. البته این را همه میدانیم که خیلی بیشتر از بیماریهای جسمی ما با بیماری های روحی مواجهایم و این بیماریها زمانی که طیف وسیعی از افراد را درگیر خودش کند میشود بیماری اجتماعی. مثل جامعهای که درگیر انفعال است و دائما در حال درجا زدن. آیا جامعه ما در حال حرکت به سمت قهقراست؟ پاسخ این سوال یقینا خیلی خیلی گندهتر از دهان من است ولی علم پزشکی میگوید شروع قهقرایی یک جامعه با گوشه نشینی، کم تحرکی و انفعالِ آن جامعه آغاز میشود.

سرطان شهرت و خطرناکترین عارضهاش دیده شدن که جوری سلول های ما را در نوردیده که امروز دیگر نه تماشای اتصال یراقآلات به سر و کله کسی ابروهایمان را بالا میبرد و نه اگر توی صفحات دنیای مجازی ببینم کسی خودش را از درخت آویزان کرده یا چه میدانم فضولات گوریل را ریخته توی دندان کوبیده شده مار و دارد سر میکشد شانههایمان را تکان میدهیم و سری به نشانه تعجب میچرخانیم .حالا امروز همین بیماری واگیردار که مثل طاعون آلبر کامو یا کوری ساراماگو تمام شهر را دربرگرفته و بینایی همه را نشانه رفته آنقدر بین ما اپیدمی شده که حتی دیگر معصومانهترین و بیگناهترین ودیعه الهی در نزد ما یعنی بچه ها هم از شر خناسش در امان نیستند. بچه هایی که به ظاهر میدرخشند اما نه آنگونه که باید که بسان نگینی بر انگشتر پدر و مادر. البته کسانی که دیر یا زود به این خیل ورشکسته میپیوندند، برای ما که دنیای بینهایت خالی درون مان مجابمان میکند توی هر سوراخ موشی دنبال قصه سرگرم کنندهای باشیم، سرگرمی مهیجی هستند.

اما درستتر این است که به واکاوی ریشهایتر مسئله بپردازیم و به شناخت دقیق و اصولی تر وضعیت کمک کنیم و اگر قرار است شمشیری از نیام بیرون کشیده شود همراه با دیدی شفاف به مسئله باشد. نسل امروز ما (تو بگو مثلا از اواسط دهه شصت به این طرف) نسلِ مظلومی است، نسلی که عمدتا کار مهمی نکرده یا بهتر است بگوییم کار مهمی به او واگذار نشده. نه به جنگ رفته، نه چیزی ساخته، نه قلهای را فتح کرده، نه پرچم را جایی کوبیده و نه هیچ نشان افتخاری را به سینه زده. ته اعتمادی که به او شد مبصری کلاس بود و انتظامات آبخوری و آن قدر به بازی گرفته نشد که عشقها و فکرها و کارهایش همه مجازی است و همین دنیای مجازی امروز جای دنیای واقعیاش را هم گرفته. به جای سطح واقعی زندگی ترجیح میدهد توی صفحات مجازی بایستد، از کنار گُل میگذرد تا عکس گل را توی صفحهاش نشر دهد، کتابخانهاش خالی است و بجایش چندین کانال دارد که برایش وعده های تعیین شدهای از اطلاعات علمی را فراهم میکنند، مثلا عاشق استتوس های شریعتی است به ویژه آن که گفته بود "خداوندا اگر روزی بشر گردی...!"، پیتزای دیشباش طعم مانیتور میدهد و بوسه هایش طعم ایموجی و شوربختانه قدِ حوصله اش تنها 140 کاراکتر است. زمانی برای عشق ندارد و اهل رابطه است، تا پیش درآمد شهناز برسد به آواز شجریان، فول آلبوم خلصه را دوره کرده و خلاصه بگویم دنبال تنقل است، آنی و سریع! توی ماهواره لابه لای شبکهها بنا دارد در سی روز بیست کیلو وزن کم کند، قرار است در خواب انگلیسی حرف زدن را یاد بگیرد و در کمتر از دو هفته سی سانت قد بکشد.
از ترجیحات و دغدغه هایش که بگذریم حال و هوای اخلاقی هم چندان تعریفی نیست. کم نمیبینیم فرزندانی را که بر خلاف بزرگترهایشان ابائی از هیچ چیز ندارند و بجای تظاهر و ریا، "هر چیزی به جای خودش" را سر لوحه زندگانی خود قرار داده اند. در تایم لاین اینستاگرام از استخر پارتی در کردان شیرجه میروند توی هیات فلان مداح و از "دوستان صمیمی و کارهای قدیمی" میرسند به "غلامی حضرت عباس". این حجم از پوچی و قاصدک وار زیستن را حقیقتا نمی توان توی 140 کاراکتر توضیح داد و درمان کرد. توییتر هم شاید فقط ظاهر زیباتری دارد، آدم های فراوانی که با عکس پروفایل، توییت های کیلویی و هر چیزی که بتواند معنایی را برساند به دنبال دیده شدن هستند، به دنبال خاص بودن، خاص بودنی که شاید کلید واژه این نسل باشد، نسلی که به هر طریق ممکن به دنبال دیده شدن است. برای دیده شدن برای بیشتر دیده شدن و برای افزایش فالوور از هیچ ژانگولری دریغ نکرده. روزی به هیات مومیای فرعون در آمد و دیگر روز خودش را حلق آویز کرد که رویایش دیده شدن بود.

شاید همین بی حوصله بودن و عجول بودن همین تنبلی و بی تحرکی است که حالا باعث شده توی اینستاگرام بازاریابی شبکهای هر روز به شکلی جدیدتر زاده شود و در غالبی نونوارتر و با سیمای بزک کردهتر ظهور کند. در این بازتولید به شکل کاملا هوشمندانهای میشود رصد و تحلیل دقیق ذائقه جوان ایرانی را در ادبیاتِ دگرگون شده بازیگران اصلی نتورک ملاحظه کرد. نسلی که دوست دارد بداند ولی حوصله دانستن ندارد، نسلی که به دانش خوری تلگرامی عادت کرده و قهرمانانش جز "جویا شدن حال عشق ها" چیزی بلد نیستند. نوستالژی هایش گره خورده با پسر پاک زمین و موسیقیش هم چیزی فراتر از فلان بند و فیلسوفش هم رپری است که به باور او هر چه میگوید "حق است".