ویرگول
ورودثبت نام
medical law
medical lawسید مصطفی حسن نژاد عضو سازمان نظام پرستاری کشور کارشناس حقوق قضایی دانشجوی ارشد حقوق پزشکی و پیراپزشکی مدرس و پژوهشگر در زمینه حقوق ثبت و املاک و حقوق پزشکی و پیراپزشکی
medical law
medical law
خواندن ۲ دقیقه·۹ ماه پیش

اصل خودمختاری بیمار در فقه اسلامی: مبانی و محدودیت‌ها

اصل خودمختاری بیمار در فقه اسلامی: مبانی و محدودیت‌ها

مبنای اصل خودمختاری بیمار در فقه اسلامی

اصل خودمختاری بیمار در فقه اسلامی بر چند مبانی مهم استوار است:

1. کرامت ذاتی انسان: قرآن کریم بر کرامت انسان تأکید دارد (آیه 70 سوره اسراء: "وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ")

2. اصل عدم اجبار در دین: "لا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ" (بقره: 256)

3. اصل اختیار و مسئولیت شخصی: انسان موجودی مختار و مسئول انتخاب‌های خویش است.

4. قاعده سلطنت انسان بر نفس و مال خود: مشهور به قاعده "الناس مسلطون علی انفسهم و اموالهم" که بر اساس آن فرد حق تصمیم‌گیری دربار و health خود را دارد.

5. رضایت آگاهانه (رضایت مبتنی بر علم): بر اساس احادیث و قواعد فقهی، اقدامات پزشکی بدون رضایت آگاهانه بیمار جایز نیست.

دو محدودیت شرعی مهم بر اصل خودمختاری بیمار

1. محدودیت مبتنی بر قاعده "لاضرر و لاضرار"

· بر اساس قاعده فقهی "لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ فِی الْإِسْلَامِ" (نهی از ضرر رسانی به خود و دیگران)

· بیمار نمی‌تواند درخواست درمان یا عملی را داشته باشد که:

· موجب ضرر قطعی یا احتمال قوی به سلامت او شود

· جنبه خودآزاری داشته باشد

· مثال: درخواست برای قطع عضو سالم، خودکشی کمک‌شده (اتانازی)، یا مصرف مواد مخدر تحت عنوان درمان بدون دلیل پزشکی موجه

2. محدودیت مبتنی بر تعارض با احکام شرعی قطعی

· خودمختاری بیمار در مواردی محدود می‌شود که با احکام قطعی شرعی تعارض داشته باشد

· شامل مواردی مانند:

· درخواست برای سقط جنین بدون دلیل شرعی مقبول (پس از دمیدن روح)

· درخواست برای تغییر جنسیت در مواردی که نارسایی هویت جنسی محرز نباشد

· امتناع از درمان‌های واجب (در مواردی که جان شخص در خطر باشد و ترک درمان موجب هلاکت شود)

· درخواست برای اقدامات پزشکی که ناقص کننده کرامت انسانی باشد

جمع‌بندی

فقه اسلامی ضمن به رسمیت شناختن حق تصمیم‌گیری بیمار در امور درمانی و احترام به اراده او، این حق را مطلق نمی‌داند و آن را در چارچوب مصالح فردی و اجتماعی و احکام شرعی محدود می‌سازد. این رویکرد تعادلی، هم کرامت انسانی و آزادی انتخاب را حفظ می‌کند و هم از سوءاستفاده از این حق در جهت اقدامات خودتخریبی یا مخالف با ارزش‌های اسلامی جلوگیری

سید مصطفی حسن نژاد عضو سازمان نظام پرستاری کشور

کارشناس حقوق قضایی و دانشجوی ارشد حقوق پزشکی و پرستاری

می‌نماید.

۱
۰
medical law
medical law
سید مصطفی حسن نژاد عضو سازمان نظام پرستاری کشور کارشناس حقوق قضایی دانشجوی ارشد حقوق پزشکی و پیراپزشکی مدرس و پژوهشگر در زمینه حقوق ثبت و املاک و حقوق پزشکی و پیراپزشکی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید