ورود سلبریتیها به عرصه تبلیغ توکنهای جعلی و بدون فایده وارد فاز تازهای شده است. هفتههای قبل شاهد این بودیم فردی که سابقه روشن و شفافی ندارد توسط ملیکا شریفینیا به عنوان مشاور مالی به مردم معرفی شد. این فرد با همراهی چهرههای فعال در اینستاگرام گویا رمزارز جعلی ووجک (WOJ) را تبلیغ میکنند و به مردم میگویند با خریدن این توکن پولدار میشوند! برای آنهایی که اندک دانشی در زمینه بلاکچین و رمزارزها دارند مثل روز روشن است که پروژههایی که وعده پولدار شدن میدهند نه ارتباطی به دنیای بلاکچین و رمزارز دارند و نه آنهایی که سرمایهشان را روانه این سیاهچالهها میکنند در نهایت پولدار میشوند؛ فقط عدهای که از ناآگاهی بقیه سواستفاده میکنند سوار خر مرادشان میشوند و بس!
بیتکوین و اتریوم و رمزارزهای شناخته شده صرفا دارایی دیجیتال هستند و قواعدی که بر آنها حاکم است همان قواعدی است که بر همه داراییهای دیگر حاکم است. هرگز نمیتوانیم با خریدن یک دارایی یک شبه پولدار شویم مگر این که رانت و اطلاعاتی داشته باشیم که دیگران ندارند یا آیندهای را دیده باشیم که دیگران ندیدهاند. این دیدن آینده درباره بیتکوین ده سال پیش صادق است؛ زمانی که این تکنولوژی به اندازه امروز مطرح نشده بود و کسانی که فرصت را درک کرده بودند و نه برای پولدار شدن، بلکه برای سهیم شدن در آینده به سراغ این رمزارز رفتند، در سالهای بعد از این قمارشان حسابی سود کردند.
اما امروز که هر کودکی را که میبینیم یا ماین میکند یا ترید یا در حال فعالیت در بازارهای NFT است و در حال خرید و فروش زمین در متاورس و ساعتها درباره NFT و متاورس و DeFi حرف برای گفتن دارد، دیگر نمیشود گفت این یک تکنولوژی ناشناخته است. امروز ویتالیک بوترین عطسه میکنند بسیاری کیسه در میآورند ذرات عطسه را جمع و NFT کنند.
در دنیای نوآوری آنهایی که جزو پذیرندگان اولیه محسوب میشوند هم سودهای بالاتر را میبرند هم ضررهای بزرگتر را. همیشه آنهایی که پذیرنده اولیه یک تکنولوژی یا نوآوری بودهاند نَبُردهاند، بلکه صدها برابر کسانی که بُردهاند کسانی را داریم که باختهاند. دردا که حس جا ماندن حس آزاردهندهای است و زمان کافی برای آموزش و یادگیری هم نداریم و میخواهیم سریع برویم سراغ اصل مطلب.
این میشود که حاضریم قمار کنیم و توجیهمان هم معمولا این است که حالا من پول زیادی وارد نمیکنم. مثلا یک میلیون تومن میگذارم و اگر فلان توکن صد برابر شد این یک میلیون تومن میشود صد میلیون تومان. دقیقا مشابه کسانی که به صورت پیوسته بلیتهای لاتاری را میخرند. غافل از این که حفرههایی که در خودمان را داریم نمیتوانیم با شانس و اتکا به بخت پر کنیم. کسانی که در درونشان نیازمند شانس و اقبال هستند حتی در زمانی که شانس و اقبال هم به آنها رو میکند و به اصطلاح یک کیسه پول از آسمان میرسد هم نمیتوانند از این فرصتها آن گونه که باید استفاده کنند. حتما قصههای کسانی که برنده جایزههای بختآزمایی شدهاند و معمولا بعد از خوشی اولیه دچار انواع ناخوشیها شدهاند را شنیدهاید.
پولدار شدن چیزی نیست که یک شبه انسان را خوشبخت کند. حتی اگر قرار است پولدار شویم این موضوع باید به آهستگی رخ دهد و آن هم با انجام کاری که به جامعه ارزش اضافه میکند و به ما حس ارزشمندی میدهد. کسانی که در اینستاگرام این روزها فعالتر از قبل شدهاند صرفا از روی شیادی در حال سرکیسه کردن مردمی هستند که از همه جا ناامید شدهاند. اینها بدترین دزدهایی هستند که میشناسیم؛ اینان امید را میدزدند!

هفته گذشته هم در اوج تعطیلیها و در میانه کنسرت پر زد و خورد و پر از فحش امیر تتلو شاهد رونمایی از توکن ccn بودیم. این توکن که لوگویی شبیه cnn دارد میخواهد در فضای رسانهای فعالیت کند که از همین الان مشخص است هدف چیست. کاری به این ندارم که امیر تتلو و تتلیتیها چگونه هستند و این توکن جعلی آنها به کجا میرسد؛ میخواهم بگویم از این به بعد شاهد حضور جدیتر چهرههای توخالی در این عرصه خواهیم بود. کسانی که یادشان هست تقریبا چهار پنج سال پیش شهرام جزایری در حال رونمایی از شهرام کوین بود که خیلی زود هم پرونده آن کوین و هم صاحب کوین بسته شد تا ببینیم بار دیگر این فرد از کجا سبز میشود.
وقتی در سالهای گذشته شاهد این بودیم که فلان مشاور طلاق و ازدواج مشاور استارتاپی شد و در اکوسیستم استارتاپی درباره شیوههای موفقیت استارتاپها داد سخن داد! یا مثلا همین شهرام جزایری که وقتی گفت میخواهد شهرام کوین بدهد بیرون بسیاری با آب و تاب از آن صحبت کردند؛ وقتی فلان چهره معروف اینستاگرامی تبدیل به مشاور روانشناسی شد و توصیههای بیمارگونه داد؛ وقتی کسی که دچار اضافه وزن شدید بود به مشاور تغذیه تبدیل شد نه آینه عبرت؛ وقتی همه اینها را دیدیم و صرفا لبخندی زدیم پس این منطق روزگار است؛ آنهایی که میخواهند به هر شیوه روی خط باشند همیشه زودتر از حاکمان و مردم قدرت نوآوری را درک میکنند. آنها مدام روی طول موجها شنا میکنند و میدانند به هر قیمتی شده باید روی خط باشند.
خلاصه این که سالهایی که صرف یادگیری بلاکچین و دنیای توزیعشده کردم به من آموخت که هیچ اعتمادی به هیچ کسی نیست! این به معنای این نیست که همه کلاهبردار هستند بلکه به این معناست که هیچ کاری از هیچ کسی بعید نیست! حتی من که نگارنده این یادداشت هستم هم به دور از خطا نیستم؛ که برای گناه نکرده و حرف نزده بارها در محکمه شبکههای اجتماعی بارها مورد عنایت دوستان سایبری قرار گرفتم.
نمیگویم به من اعتماد کنید یا توکنها و کوینهایی که من معرفی میکنم؛ که جز توکنهای شناخته شده تاکنون از هیچ توکن و کوینی نگفتهام؛ میگویم در این دنیا کسی معصوم و دور از خطا نیست. همه ممکن است خطا کنند، آگاهانه یا ناآگاهانه. مهم این است که بعد از اشتباه چه رفتاری انجام میدهیم. در این دنیای توزیع شده کسی پیامبر و به دور از گناه نیست حتی ساتوشی ناکاموتو و ویتالیک بوترین بزرگ!
پس تمرکزمان را بگذاریم روی آموزش پیوسته خودمان و دوروبریهایمان. بنای بلاکچین بر بیاعتمادی است و ما اگر نمیدانیم و نمیشناسیم نباید به چیزی و کسی اعتماد کنیم. به همین خاطر اگر فکر میکنیم درباره توکن تتلو به اندازه کافی میدانیم و مطمئن هستیم که آمده که ما را خوشبخت کند سرمایهمان را بگذاریم در این توکن. جهنم و ضرر! ولی من نه به این فرد اعتماد دارم و نه به دوروبریهایش و نه به توکنهایش. اما شما مجبور نیستید به حرف من گوش کنید. در این جهان کسی قابل اعتماد نیست.
این یادداشت را برای ضمیمه رمزارز هفتهنامه کارنگ نوشتم.