گاهی ارزش یک منبع را با پول، زمان یا زحمتی که برای به‌دست آوردنش کشیده ایم اشتباه می‌گیریم. چرا منابع سخت به دست آمده را با ارزش تر می‌بینیم؟
"گاهی یک چیز خیلی ساده جلوی پایمان افتاده، اما چون به‌راحتی به دستش آورده‌ایم، اصلاً جدی‌اش نمی‌گیریم. بعد برای پیدا کردن همان چیز یا حتی یک چیز کم ارزش تر، راه می‌افتیم و می‌رویم آن بالای کوه!"
این مثال جالب رو از محمدرضا شعبانعلی در فایل صوتی مدیریت منابع شنیدم.
شاید عجیب به نظر برسد، ولی فکر می‌کنم در زندگی خیلی وقت‌ها همین کار را می‌کنیم. منبعی که برایش پول زیادی داده ایم، ساعت ها دنبالش گشته ایم یا برای به‌دست آوردنش کلی زحمت کشیده‌ایم، ناخودآگاه برایمان با ارزش‌تر به نظر می‌رسد.در مقابل، چیزی که رایگان، ساده یا اتفاقی به دستمان رسیده، ممکن است خیلی راحت از کنارمان رد شود. انگار مغزمان یک حسابدار عجیب دارد که می‌گوید:
«این را چند خریدی؟»
و بعد بر اساس جواب همین سؤال، تصمیم می‌گیرد چقدر باید برایش ارزش قائل شویم!
فرض کن دو کتاب داری. یکی را دوستت به تو هدیه داده. نه پولی برایش داده‌ای، نه حتی خودت دنبالش گشته‌ای. کتاب دیگر را با کلی تخفیف، مثلاً چند میلیون تومان، خریده‌ای. حالا اگر کتاب اول دقیقاً جواب سؤالی را بدهد که مدت‌هاست ذهنت را درگیر کرده، اما کتاب دوم چیز خاصی برایت نداشته باشد، کدام‌یک ارزشمندتر است؟
احتمالاً کتاب اول.
ولی ذهن ما گاهی با این واقعیت کنار نمی‌آید. «من برای این یکی پول داده‌ام، پس حتماً باید چیز مهمی باشد.»
و همین‌جا ممکن است قیمت، زمان و زحمت را با ارزش واقعی اشتباه بگیریم. این اشتباه فقط درباره پول نیست. گاهی برای یاد گرفتن یک مهارت، دنبال دوره‌های گران‌قیمت می‌گردیم، در حالی که یک کتاب، مقاله یا حتی گفت‌وگویی که همین حالا در اختیارمان است، دقیقاً همان چیزی را دارد که لازم داریم.
گاهی دنبال ابزار جدید می‌گردیم، در حالی که ابزارهای فعلی‌مان هنوز نصف قابلیت‌هایی را که لازم داریم استفاده نکرده‌اند. گاهی دنبال یک فرصت تازه‌ایم، چون فکر می‌کنیم فرصت خوب باید سخت پیدا شود؛ در حالی که یک فرصت ساده و در دسترس، می‌تواند دقیقاً همان چیزی باشد که دنبالش هستیم.
وقتی از منابع حرف می‌زنیم، فقط پول منظورمان نیست.
زمان، انرژی، توجه، دانش، تجربه، ارتباطات، ابزارها و حتی چیزهایی که از قبل یاد گرفته‌ایم، همگی منابع‌اند.
و یکی از مشکلات مدیریت منابع این است که گاهی به جای اینکه بپرسیم:
«این منبع الان چقدر برای من مفید است؟»
می‌پرسیم:
«چقدر برای به‌دست آوردنش هزینه کرده‌ام؟»
این دو سؤال شبیه هم نیستند. مثلاً ممکن است مدت زیادی برای یادگیری یک روش معاملاتی وقت گذاشته باشم. طبیعی است که دلم نخواهد کنار بگذارمش. اما اگر امروز دیگر به کارم نمی‌آید، زمانی که قبلاً برایش گذاشته‌ام، قرار نیست آن را مفیدتر کند. زمان گذشته، گذشته است. پولی که پرداخت کرده‌ام هم دیگر برنمی‌گردد.
ارزش واقعی یک منبع را باید تا حد زیادی با این سنجید که از اینجا به بعد چه کمکی به من می‌کند. این همان جایی است که موضوع کمی تلخ می‌شود.
چون پذیرفتن اینکه چیزی که برایش کلی پول، وقت یا انرژی گذاشته‌ایم، شاید دیگر ارزش چندانی برایمان نداشته باشد، اصلاً راحت نیست. خیلی راحت‌تر است که بگوییم:
«حالا که تا اینجا آمدم، ادامه می‌دهم.»
فکر می‌کنم یکی از مهارت‌های مهم در مدیریت منابع، فقط پیدا کردن منابع جدید نیست؛ دیدن دوباره‌ی منابعی است که همین حالا داریم. شاید یک کتاب قدیمی روی قفسه باشد که هنوز نخوانده‌ایمش. شاید یک مهارت نیمه‌کاره داشته باشیم که با کمی ادامه دادن، واقعاً به درد کارمان بخورد. شاید یک ابزار ساده داشته باشیم که هنوز درست از آن استفاده نکرده‌ایم. شاید حتی تجربه‌ای که زمانی فکر می‌کردیم شکست بوده، امروز بتواند جلوی یک اشتباه بزرگ‌تر را بگیرد.
گاهی مسئله کمبود منابع نیست. مسئله این است که منابع موجودمان را درست ارزش گذاری نمی‌کنیم. شاید لازم نباشد همیشه دنبال معدن جدیدی بگردیم. گاهی فقط کافی است کمی بایستیم، به اطرافمان نگاه کنیم و ببینیم چه چیزی همین حالا جلوی پایمان افتاده. ممکن است همان چیزی که چون آسان به دست آمده نادیده گرفته‌ایم، از چیزی که برای به‌دست آوردنش تا نوک کوه رفته‌ایم، ارزشمندتر باشد.
هزینه‌ای که برای به‌دست‌آوردن یک منبع داده‌ایم، بخشی از گذشته‌ی آن منبع است؛ ارزشش را باید با نقشی که از اینجا به بعد در زندگی ما بازی می‌کند سنجید.
مازیار سهیلی
