امروز از دفتر کارمون که داخل پاساژی سه‌طبقه است، بیرون اومدم و برای انجام کاری به یه بازار قدیمی رفتم. کارم چی بود؟ می‌خواستم کولر بخرم! داخل پاساژ خیلی گرمه و آب به طبقه بالا نمیرسه که کولر روی پشت‌بام درست کار کنه. پس به فکرمون رسید که یه کولر کوچیک بخریم و بذاریم داخل دفتر.
اون بازار قدیمی که عرض کردم، حدود ۱۰۰ متر با پاساژ ما فاصله داره. وقتی واردش شدم، از تعجب شاخ درآوردم! اکثر حجره‌دارها حتی پنکه هم نداشتن، چه برسه به کولر! اصلاً نیازی نبود. داخل بازار خنک بود. انگار اونجا زمستون بود و پاساژ ما تابستون.
مطمئناً این اختلاف دما به معماری اون بناها مربوط میشه. بازار رو کسانی ساختن که با آب‌وهوای منطقه دست‌وپنجه نرم کردن و برای حل مشکل گرما، راه‌حلی ارائه دادن. اون آدم‌ها وضعیت محیط‌زیست‌شون رو شناسایی کردند و با توجه به اون، مشکل رو برطرف کردن. حتی محلی رو تدارک دیدند تا قُمری‌ها به دور از چشم آدم‌ها بتونن خونه‌هاشونو بسازن. یا سکوهایی هست که اگه کسی خسته شد، روشون میشینه. انسان، بنا، محیط‌زیست؛ تا جایی که ممکن بوده، سعی شده هیچ کدوم به دیگری آسیب نزنه.
اما پاساژ چی؟ پاساژ نمای زیبایی داره. تابلویی بزرگ داره که مشخصات پاساژ روش نوشته شده. کفِش سرامیکه. برق میزنه. سه طبقه رفته بالا. عظمتی داره. ولی به نظر نمیرسه زیاد به انسان و محیط‌زیست فکر شده باشه. شاید هم فکر شده، اما نه برای انسان و محیط‌زیست اینجا. شاید فلان معمار در آمستردام چنین نقشه‌ای برای بنای پاساژ ریخته و گفته همه‌چیزش به‌صرفه است. احتمالاً معمار خیلی بزرگی هم بوده؛ و ما هم به اعتبار اون معمار، این بنا رو در شهرهای خودمون ساختیم. ولی فراموش کردیم که خانه‌های آمستردام کولر ندارن! یعنی به کولر نیازی ندارن! همچنان که شاید اولین کسی که مستراح رو جنب هال ساخت، تنها زندگی میکرده و اتاق و هال و آشپزخانه براش علی‌السویه بوده!
خلق را تقلیدشان بر باد داد ** ای دو صد لعنت بر این تقلید باد
