
مفهوم مهارت زندگی از دیدگاه سازمان جهانی بهداشت (WHO)[1] ؛ تواناییها و رفتارهای سازنده است که افراد را قادر میسازد با الزامات و چالشهای زندگی روزمره بهطور مؤثری مقابله کنند.
با شتابی که زندگی امروزه بشر را احاطه نموده، غلبه بر موانع زندگی روزمره، کاری سخت و دشوار است. از تفکر تا انتخاب و تصمیمگیری و در نهایت اقدام عملی؛ مهارت و مدیریت دقیق و مناسبی را میطلبد چون هرگونه خطا در هر یک از این مراحل میتواند زندگی انسان را تحت تأثیر قرار دهد و سرنوشت دیگری را رقم بزند. بنابراین لازم است تواناییها و رفتارهای خود را بهگونهای پرورش دهیم تا زمان رویارویی با چالشها بهراحتی و یا با حداقل آسیب به حل و فصل ان بپردازیم. خیریه نورالزهرا(س) با تمرکز بر 6 حیطه در شبکهی آموزش و مهارتهای زندگی قصد دارد افراد را برای زندگی بهتر اماده سازد که این موارد عبارتند از:
1- حیطه شناختی (تفکر، تصمیمگیری، انتخاب)
2- حیطه عاطفی و هیجانی (شناخت و کنترل احساسات)
3- حیطه اجتماعی (برقراری ارتباط با دیگران)
4- مدیریت دانش (مکانیزه کردن بهترین تجربهها در حوزه مهارتهای زندگی)
5- حیطه شخصی (شخصیسازی امور)
6- حیطه اخلاق (انتخاب رفتار بهتر)
هر فردی که بهطور فعال در جامعه زندگی میکند و دارای روابط اجتماعی ساده و پیچیده است؛ باید برای رویارویی با مسائل مختلف به تمام این ابزارها مجهز باشد و متناسب با شرایطی که در آن قرار دارد به منظور مواجه با مشکلات و برقراری ارتباط با جامعه از یک مورد تا تمامی موارد را بهکار گیرد. برخی از این یادگیریها از طریق تجربه و مشاهده بدست میآید اما برخی دیگر نیازمند آموزش و یادگیری تکنیک است تا نتیجهی مطلوب را بههمراه داشته باشد. خیریه نورالزهرا(س) با بهرهگیری از اساتید حوزه روانشناسی، مطالعات اجتماعی، مدیریت و ... دورههای فراگیری مربوط به هر حیطه را به مراجعین آموزش میدهد و یا به مراکز آموزشی که در این زمینه تجربه و مهارت کافی دارند ارجاع میدهند.
1- حیطه شناختی:
محتوای این حیطه کاملا جنبه تئوری دارد و دستیابی به آنها فعالیت ذهنی و عقلانی قابل توجهی را نیاز دارد مثل آگاهی، درک، تجزیه و تحلیل و ... فردی که دست به انتخاب میزند باید پیش از آن قوهی تفکر خوبی داشته باشد و بتواند به شناسایی جوانب مختلف بپردازد و در نهایت دست به انتخاب صحیح بزند.
2- حیطه عاطفی و هیجانی:
اگر نتایج نادرست ما به دلیل تصمیمگیری سریع و از روی هیجان و احساسات در حالیکه پس ازفروکش کردن این هیجاناتت معمولا پی به اشتباه خود میبریم. شناخت و کنترل احساسات میتواند در دراز مدت به بهبود سطح رضایت ما از تصمیماتمان منجر شود. اما کنترل آن نیاز به آموزش مداوم و صحیح، یادگیری و تمرین دارد که متخصصین این حوزه میتوانند در بحث هدایت فرد کمک شایانی داشته باشند.
3- حیطه اجتماعی:
انسان برای رفع اندک نیاز خود نیازمند حضور در جامعه و برقراری ارتباط با دیگران است از بدو تولد کودک با مادر خود ارتباط میگیرد این نحوهی برقراری ارتباط است که مهارت حل مسأله را در ما افزایش میدهد. هرچه دایرهی این ارتباطات گسترش یابد مهارت بیشتری را در این زمینه میطلبد.
4- مدیریت دانش:
مفهوم مدیریت دانش به زبان ساده یعنی اطلاعات و اندوختهها به شکل نظاممند در دسترس باشند بهنحوی که به هنگام نیاز به راحتی در دسترس قرار گیرند و فرد بتواند کارهای خود را با بازدهی بهتری به سرانجام برساند. اینکه چرا این حیطه برای مهارت زندگی مفید است به این دلیل میباشد که همهی ما تجربهی قرار گرفتن در هر مسألهای را نداریم اما میتوان با بهرهگیری از تجارب دیگران (تجارب در دسترس) با کمترین احتمال خطا بتوانیم نتیجهی مطلوب را بدست آوریم.
5- حیطه شخصی:
این بخش زمانی میتواند مفید باشد که فرد اموری را که میتواند بر آن کنترل داشته باشد؛ در دست گرفته و بهطور شخصی بر آن نظارت کند، در صورت بروز هر گونه مشکل، خود به حل مسأله بپردازد. به عبارتی فضای خصوصی خود را حفظ کند و مسئولیت امور را بر عهده بگیرد و در صورت بروز خطا با حفظ تعادل بین عوامل بیرونی و درونی نسبت به حل مشکل اقدام کند.
6- حیطه اخلاق:
زمانی که با فردی وارد مشاجره شویم با دو احساس از دورن خود مواجه خواهیم شد؛ یکی برخورد مقابله به مثل و دیگری حفظ آرامش و عدم انجام کار نادرست. اینکه ما کدام رفتار را انتخاب میکنیم بستگی به مهارتمان در کنترل احساسات دارد.
رفتار کلیتی است که شامل یک حس، یک فکر و یک عمل است. ایجاد توازن بین احساس و فکر در موقعیتهای مختلف عملکرد مناسبی را بهدنبال خواهد داشت که به معنای رفتار درست است. عوامل گوناگونی در بروز یک رفتار تأثیر دارند که کنترل سه عامل بالا را سخت میکند که لازمهی آن تمرین و کسب مهارت در این زمینه است.
World Health Organization . [1]