صحبتهای جو روگن (Joe Rogan) و اندرو هوبرمن (Andrew Hubermann) رو گوش میکردم که نورساینتیست هست تو استنفورد. صحبتشون نکته جالب کم نداشت که در ادامه خلاصهای از اونها رو نوشتم

یه آزمایش معروفی روی موشها هست به اسم Tube Test. دوتا موش از دوسر لولهای وارد میشن و باید حریف رو از سر دیگه لوله بیرون کنن. چیزی که این آزمایش نشون میده اینه که موش برنده، در مواجهه با موشهای دیگه هم به احتمال زیاد برنده میشه. و موش بازنده احتمالا باز هم میبازه. چرا؟
دیدن موش برنده و بازنده هردو، وقتی جلوی موشهای جدید قرار میگیرن، استرس مشابهی رو تجربه میکنن. ولی serotonin تو بدن موش برنده کمکش میکنه که استرس رو کنترل بکنه و به سمت جلو حرکت کنه. همون استرس در موش بازنده باعث میشه تا در انتخاب حرکاتش بیشتر تردید کنه و تکونی نخوره.
سروتونین باعث میشه موش برنده جور دیگهای بایسته و به سمت جلو قدم برداره. سروتونین باعث میشه فرم بدنِ برنده هم فرق بکنه ولی همونطور که سروتونین فرم بدن رو مشخص میکنه، فرم بدن هم میتونه باعث تولید سروتونین بشه. مثل برندهها رفتار کردن، باعث میشه مغز واقعا فکر کنه که برنده است.
فصل اول کتاب معروف جردن پیترسون هم در همین رابطه است: Stand Up Straight With Your Shoulders Back پیترسون با مثالی از خرچنگها، میگه body language بیشتر از اینکه بقیه رو تحت تاثیر قرار بده، روی خودمون موثره و باعث میشه در مواجهه با ناشناختهها خودمون رو از پیش بازنده نبینیم.

آزمایش Tube Test نکته جالب دیگهای هم داره: وقتی به موشی برای برنده شدن کمک میکنن (به جلو هُلش میدن) و باعث برنده شدنش میشن، اون موش از اون لحظه به بعد، مدل دیگهای حرکت میکنه و خودش رو برنده میبینه! از اون لحظه به بعد، در مواجهه با موشهای جدید، شجاعانهتر رفتار میکنه.
خلاصه: موفقیت خیلی وقتها اتفاقیه. ولی برندهها احتمالا باز هم موفق میشن. چون در مواجهه با ناشناختهها موقعیت رو جور دیگهای ارزیابی میکنن - سروتونین برای بالا بردن شانس موفقیت، تصور ذهنی کافی نیست. باید مدل ایستادن و راه رفتنمون طوری باشه که مغزما احساس برنده بودن داشته باشه.
اگه سی ساگلی رو رد کردین، حتما متوجه شدین که دیگه مثل قبل مطالب جدید رو یاد نمیگیرین. هرچقدر که سن ما بیشتر میشه، plasticity مغز کمتر میشه (فارسیش رو نمیدونم) - بعد از ۳۰ سالگی، نورونها نسبت به چیزی که عادت کردن به سختی تغییر جهت میدن. پس مطالب جدید رو چطور یاد بگیریم؟
نورونهای مغز ما، که برای سالها برای انجام کاری آموزش دیدن، به این راحتیها رفتارشون رو عوض نمیکنن. یکی که دست یا پاش رو از دست میده، تا مدتها ممکنه فکر کنه دستش میخاره یا در اون عضوِ نداشته احساس درد میکنه (phantom pain). چون نورونهای مغز هنوز شرایط جدید رو نپذیرفتن.
اندرو هوبرمن توضیح میده که یادگیری بعد از ۳۰ سالگی، یعنی قبولوندن شرایط جدید به این نورونهای سخت-تغییر-کن! این کار ممکنه، ولی فقط از طریق درستش که دو جز مهم داره: ۱) تمرکز روی مطلب جدید - تا حدی که حتی کمی معذب بشیم. ۲) خواب عمیق، تا مطالبی رو که خوندیم در ذهن ما مرتب بشن.
تمرکز: موقع یادگیری مطالب جدید، ناخودآگاه ما تمام تلاشش رو میکنه که حواسمون رو به چیز دیگهای پرت کنه! برای مقابله، باید پاداش نهایی رو توی ذهنمون تصور کنیم - که قراره چی بدست بیاریم. مغز تو این شرایط دنبال دوپامین میره و در ما انگیزه کافی برای یادگیری ایجاد میشه.
خواب عمیق و کافی: یادگیری اصلی موقع خواب اتفاق میافته. وقتی مغز از بسیاری از دغدغههای روزانه ما رها شده و فرصت دستهبندی اطلاعات دریافتی رو داره. اندرو هوبرمن توضیح میده که حتی یه چُرت نیم ساعته، بعد از یک تمرکز سنگین، باعث میشه که یادگیری بطرز چشمگیری افزایش پیدا کنه.
خلاصه: اگه +۳۰ ساله هستین، «تمرکز زیاد» و «خواب کافی» دوست شما هستن!
مرتبط: https://www.inc.com/jessica-stillman/stanford-neuroscience-learning-education.html
روزهای اولی که تازه دانشجو شده بودم و تهران زندگی میکردم، رفتارم طوری بود که نشون میداد تازهواردم. برجستهترین این رفتار سلام کردن به غریبهها بود! یه بار موقع سوار شدن به تاکسی، به راننده و مسافرش سلام کردم. راننده پرسید "بچه شهرستانی؟" گفتم چطور؟ گفت چون سلام کردی.
اندرو هوبرمن، همین تجربه رو در مورد زندگی تو نیویورک توضیح میده. میگه وقتی جنوبیها، که عادت دارن بهم سلام کنن، میرن نیویورک، دچار شوک فرهنگی میشن. چون میبینن آدمها کاری بهم ندارن و بیتفاوت از کنار هم رد میشن. میگه تو شهرهای شلوغ (نیویورک، تهران، ...) انقدر آدم زیاده که نمیشه به همهشون دقت کرد. مغز ما هم زود یاد میگیره که نسبت به آدمها بیتفاوت بشه. از یه جایی به بعد اصلا انگار نمیبینتشون.
(الان میفهمم که چرا شهرهای بزرگ رو برای زندگی کردن دوست ندارم. دلم میخواد همه دیده بشن)
تو آزمایشی، قسمتهای مختلف مغز شرکتکنندهها رو تحریک میکردن تا حسهای مختلفی رو تجربه کنن:. احساسی مثل مستی، شاد بودن، سکس و... ولی دیدن اکثرا از حس کلافگی (frustration) و عصبانیت ابراز رضایت کردن و دلشون میخواست که دوباره همین تجربه رو داشته باشن.
اندرو هوبرمن توضیح میده که بطور ذاتی ما این احساس رو دوست داریم، چون مقدمه حس نبرد برای بدست آوردن منابع است. بخاطر همین این حس، این سیگنال رو به ما میده که قراره به دوپامین برسیم! میگه کار اکانتهای همیشه معترض هم همینه. این کلافگی و عصبانیتِ بیهزینه همون حس شجاعتی رو بهشون میده که قرار بود به دوپامین منجر بشه. این چرخهی خواستن دوپامین، مشابه رفتار معتادها نسبت به مواد مخدره. این افراد هم به این خشم اعتیاد پیدا کردن.
یه مفهوم کاربردی تو مهندسی، signal-to-noise ratio هست. یعنی از اطلاعات ورودی، چقدرش بدرد بخور (سیگنال) هست و چقدرش بیاهمیت و دور ریختنی (نویز). پردازش دادههایی که بیشتر «نویز» هستن، کار بیهودهایه. چون نتیجهای بدست نمیاد و فقط وقت و منابعمون رو بخاطرش هدر دادیم.
اندرو هوبرمن میگه مغز ما توان پردازشی (cognitive) محدودی داره. اگر قرار باشه وقت زیادی رو، بجای خوندن و یادگیری مطالب مفید، در شبکههای اجتماعی بگذرونیم، احتمالا داریم توان مغزمون رو بخاطر پردازش «نویز» هدر میدیم! تو شبکههای اجتماعی نویز خیلی بیشتر از سیگنال هست.
تو دنیایی که دسترسی به همهجور اطلاعاتی راحته، انتخاب اینکه چی نخونیم به همون اندازهی پیدا کردن مطالب مفید مهمه.
لینک یوتیوب گفتگوی کامل جو روگن و اندروهوبرمن: https://youtu.be/gLJowTOkZVo