وقتی برای اولین بار مسئولیت Engineering Manager یک Tribe با چندین تیم و بیزینس رو بر عهده گرفتم، شروع کردم به بررسی موضوعاتی که روی Delivery، Impact و Outcome تیمها تأثیر میذاشتن.
حالا نه اینکه در زمان ورود سریع افتادم دنبال این چیزا، داستان های اولیه رو اینطور پیش بردم که مسیرو بشناسم، بیزینس بشناسم،جلسات متعددی با استیک هولدر گذاشتم که اولویت هاشو ببینم استراتژی و رودمپ ریوایز کردم ولاسیتی تیم نسبت به خروجی های گذشته بررسی کردم.
من از بعد از این داستان ها برای شما شروع کردم مقاله رو نوشتن :D .

یکی از چیزهایی که توجهم رو جلب کرد، این بود که با وجود تلاش افراد و انجام شدن تسکها، خروجی تیم همیشه به اندازهای که انتظار می رفت، به نتیجه و ارزش ملموس برای بیزینس تبدیل نمیشد.
شروع کردم به بررسی فرایندها، نحوه تصمیمگیریها و تعامل بین تیمها. کمکم متوجه شدم بخش قابلتوجهی از کارها برای پیش رفتن، به تصمیم یا تأیید مدیر تیم وابسته است؛ از تصمیمهای فنی مثل انتخاب یک Package تا هماهنگی با تیمهای دیگه، مدیریت وابستگیها و حتی صحبت کردن با بعضی از افراد.
اما چیزی که بیشتر از خود این وابستگی ذهنم رو درگیر کرد، رفتار افراد نسبت به نتیجه کارشون بود.
چرا بعضی از افراد بعد از Done شدن تسک، مسئولیت خودشون رو تمامشده میدونستن؟ چرا برای پیگیری نتیجه، هماهنگی با تیمهای وابسته یا پیش بردن یک تصمیم، همچنان باید مدیر وارد ماجرا میشد؟ و چرا با وجود اینکه افراد کارشون رو انجام میدادن، احساس مسئولیت نسبت به خروجی نهایی و ارزشی که ایجاد میکرد، همیشه به همون اندازه نبود؟
به این نتیجه رسیدم که مسئله فقط فرایندهای کند یا تعداد زیاد تأییدها نیست. بخشی از مشکل به مدلی برمیگرده که در اون، مدیر به نقطه عبور تصمیمها تبدیل شده و افراد فرصت یا اختیار کافی برای به عهده گرفتن کل ماجرا رو ندارن.
برای من، سؤال اصلی این شد: چطور میتونم این وابستگی رو کم کنم، به شکلی که هم Delivery و نتیجه بهتری داشته باشیم، هم افراد رشد کنن و هم Ownership واقعی در تیم شکل بگیره؟
این موضوع فقط سرعت انجام کارها رو پایین نمیآورد؛ بهمرور باعث شده بود مدیر به یک Bottleneck تبدیل بشه و تیم برای پیش بردن کارها، بیشتر از چیزی که لازم بود به اون وابسته بمونه.
البته مسیری که برای رسیدن به این هدف طی کردم، صرفاً واگذاری کارها نبود؛ چون Delegation اگر بدون مرزبندی و سازوکار مناسب انجام بشه، خودش میتونه به مسئله جدیدی تبدیل بشه.
ی داستان بگم :D
روزهای اولی که به تیم اضافه شده بودم، توی یکی از جلسههای Review شرکت کردم. تیم بهشدت تحت فشار Delivery بود و وقتی نوبت به دمو کردن فیچرها میرسید، معمولاً جواب این بود:
«متأسفانه نرسیدیم.»
Product سعی میکرد مسیر انجام کار رو بررسی کنه تا بفهمیم کجای کار مشکل داشته و چرا به نتیجه نرسیدیم. اما یکی از اعضای تیم در جواب گفت:
«من که بکاندش رو رسونده بودم؛ مشکل یه جای دیگهست.»
این جمله برای من خیلی عجیب بود. نه به این خاطر که لزوماً اون فرد مسئول نرسیدن فیچر بود، بلکه چون به نظر میرسید از نگاهش، وقتی بخش خودش رو تحویل داده، دیگه مسئولیتی نسبت به نتیجه نهایی کار نداره.
اون لحظه سؤالی توی ذهنم شکل گرفت: چطور ممکنه اعضای یک تیم برای انجام کارهاشون تلاش کنن، اما وقتی خروجی نهایی به نتیجه نمیرسه، هرکدوم فقط به بخشی که خودشون تحویل دادن نگاه کنن؟
واقعاً روزهای سختی بود. باید میفهمیدم چه چیزی باعث شده بود چنین نگاهی شکل بگیره و چطور میشد تغییرش داد. چون مسئله برای من فقط نرسیدن یک فیچر نبود؛ مسئله این بود که چطور میتونیم از تیمی که هرکس مسئول بخش خودش رو میدونه، به تیمی برسیم که نسبت به نتیجه نهایی کار هم احساس مسئولیت میکنه.
وقتی تصمیمها و هماهنگیها به یک نفر وابسته باشن، حتی اگر اون فرد سریع و توانمند باشه، ظرفیت پیشرفت تیم در نهایت به ظرفیت همون شخص محدود میشه.
از طرف دیگه، وقتی بخش زیادی از مسئولیتهای اجرایی در اختیار مدیر باشه، افراد فرصت کمتری پیدا میکنن که تصمیم بگیرن، با ریسک مواجه بشن و مسئولیت نتیجه تصمیمهاشون رو بپذیرن.
من نمیخواستم صرفاً کسی باشم که کارها رو سریعتر تأیید میکنه یا مشکلات رو زودتر حل میکنه. میخواستم شرایطی ایجاد کنم که تیم بتونه بخش بیشتری از مسائل رو بدون نیاز به دخالت من پیش ببره.
برای من، این تغییر از جایی شروع میشد که بهجای تمرکز روی انجام دادن کارها، روی توانمند کردن آدمها برای تصمیمگیری و مسئولیتپذیری تمرکز کنم.
بهنظرم یکی از تفاوتهای مهم بین انجام دادن یک تسک و داشتن Ownership، اینه که در حالت اول، ممکنه مسئولیت فرد با Done شدن تسک تموم بشه؛ اما در حالت دوم، فرد خودش رو نسبت به نتیجه کار مسئول میدونه.
در تجربهای که داشتم، برام عجیب بود که گاهی وقتی کاری Done میشد، فرد احساس مسئولیت چندانی نسبت به خروجی نهایی نداشت. انگار با تمام شدن پیادهسازی، کار هم تموم شده بود.
درحالیکه از نظر من، بخش مهمی از مسئولیت تازه از همینجا شروع میشه.
آیا کار به Release رسیده؟ آیا تیمهای وابسته در جریان بودن؟ آیا ریسکهای تصمیم بررسی شده بودن؟ آیا Product از تغییرات و پیامدهاش اطلاع داشت؟ اصلاً خروجیای که تولید کردیم، ارزشی برای مشتری ایجاد کرده؟
میخواستم این نگاه بهتدریج در تیم شکل بگیره؛ اینکه افراد فقط مجری تصمیمهای گرفتهشده نباشن، بلکه نسبت به کاری که انجام میدن و ارزشی که ایجاد میکنن، مطالبهگر باشن.
برای رسیدن به این نقطه، لازم بود انتظارات و حدود مسئولیتها شفاف بشن، به افراد فرصت تصمیمگیری داده بشه و وقتی اشتباهی اتفاق میافته، بهجای اینکه اولین واکنش گرفتن اختیار از فرد باشه، از اون برای یادگیری استفاده کنیم.
برای من، یکی از نشانههای این تغییر زمانی بود که فردی مسئلهای رو شناسایی میکرد، وابستگیهای اون رو میفهمید و بدون اینکه منتظر من بمونه، با تیمهای مرتبط وارد گفتوگو میشد.
فقط مسئله رو مطرح نمیکرد؛ به تیمهای وابسته کمک میکرد راهحل رو پیدا کنن، درباره نحوه اجرا مشورت میداد، با Product در مورد ریسک تصمیم صحبت میکرد و تلاش میکرد قبل از Release، افراد مرتبط رو از کاری که قراره انجام بشه مطلع کنه.
در نهایت هم مسئولیت ماجرا رو از ابتدا تا انتها بر عهده میگرفت.
نکته مهم این بود که قبلاً بخش زیادی از این کارها، بهجز خود Implementation، بر عهده مدیر بود.
برای من، این تغییر فقط به معنی کمتر شدن تعداد سؤالهایی نبود که از من پرسیده میشد. مهمتر از اون، این بود که فرد از مرحله فهم مسئله تا هماهنگی، تصمیمگیری، مدیریت ریسک و پیگیری نتیجه، خودش رو مسئول میدونست.
اینجا بود که میشد تفاوت بین واگذاری یک تسک و ایجاد Ownership رو بهتر دید.
نه لزوماً.
بهنظرم این یکی از ریسکهای مهم این مسیره که کمتر بهش توجه میشه.
وقتی تصمیم میگیریم وابستگی تیم به مدیر رو کم کنیم، ممکنه در نقطه مقابل، با مسئله دیگهای مواجه بشیم: همه میخوان تصمیمگیرنده باشن، همه میخوان نظر خودشون رو اجرا کنن و در نهایت، تصمیمهای متناقض و ناهماهنگی بین افراد و تیمها بیشتر میشه.
ممکنه تعداد اشتباهها بالا بره، افراد بهاندازه کافی به نظرات هم گوش ندن یا برای تصمیمهایی که نیاز به توافق جمعی دارن، هرکس مسیر خودش رو پیش بگیره.
اینجا دیگه مسئله کمبود اختیار نیست؛ مسئله اینه که اختیارها و مرز تصمیمگیری بهدرستی تعریف نشدن.
Delegation به این معنی نیست که مدیر از تمام تصمیمها کنار بره یا هر فردی بدون توجه به اثر تصمیمش روی بقیه، هر کاری که میخواد انجام بده.
بعضی تصمیمها باید در سطح فرد گرفته بشن، بعضیها نیاز به هماهنگی با تیمهای وابسته دارن و بعضی تصمیمها هم به همراستایی بین چند تیم یا مشارکت مدیر نیاز دارن.
مرز بین اینها همیشه ساده نیست و نمیشه با یک قانون ثابت برای همه موقعیتها تعیینش کرد.
به همین دلیل، این مسیر به توجه و بازبینی مداوم نیاز داره. باید همزمان با افزایش اختیار افراد، مطمئن بشیم که انتظارات روشن هستن، افراد اثر تصمیمهاشون رو روی بقیه درک میکنن و سازوکار مناسبی برای تصمیمگیریهای مشترک وجود داره.
هدف این نیست که همه مستقل از هم کار کنن؛ هدف اینه که افراد مستقلتر تصمیم بگیرن و در عین حال، بتونن هماهنگ با هم کار کنن.
بهنظرم وقتی از یک نقش اجرایی وارد Engineering Manager میشیم، یکی از تغییرات مهم اینه که باید یاد بگیریم همیشه خودمون مسئله رو حل نکنیم.
گاهی کمک کردن به تیم، به معنی دادن جواب درست نیست؛ به معنی ایجاد شرایطیه که افراد بتونن مسئله رو بفهمن، گزینهها رو بررسی کنن، تصمیم بگیرن و مسئولیت نتیجه رو بپذیرن.
البته این به معنی حذف نقش مدیر نیست. مدیر همچنان مسئول شفاف کردن انتظارات، تعیین مرزهای تصمیمگیری، ایجاد همراستایی و حمایت از تیم در موقعیتهای دشواره.
اما قرار نیست تمام تصمیمها از اون عبور کنن.
برای من، کاهش وابستگی تیم به خودم فقط راهی برای افزایش Delivery نبود. این تغییر کمک میکرد افراد فرصت بیشتری برای رشد داشته باشن، مسئولیتپذیرتر بشن و نسبت به نتیجه کارشون حساسیت بیشتری پیدا کنن.
در نهایت، فکر میکنم یکی از نشانههای رشد یک مدیر اینه که تیمش برای پیش بردن کارها، کمتر به حضور مستقیم اون نیاز داشته باشه؛ نه به این دلیل که مدیر نقش کماهمیتتری پیدا کرده، بلکه به این دلیل که توانایی بیشتری در تیم ایجاد کرده.
قرار نیست همیشه خودمون موتور حرکت تیم باشیم. گاهی مهمترین کاری که میتونیم انجام بدیم، ساختن تیمیه که بدون وابستگی به ما هم بتونه تصمیم بگیره، حرکت کنه و نتیجه بسازه.