اول. دربارهی بیماری «خامجی» که مادر پدرم بود.
خامجی اواخر عمرش آلزایمر و پارکینسون داشت، یکهو رفته بود به چند سال اول ازدواجش و منتظر بود که شوهرش از سرکار برگردد، یک عروسک را قنداق میکرد و همه چیز در ۶۰-۵۰ سال قبل میگذشت.
به گمان من، آن دورهای که ذهن خامجی گرفتارش بود، یحتمل بهترین دورهی زندگیاش بوده؛ تازه عروسی که عمویم را زاییده و امیدوار به زندگی و سرخوشی است. خیلی بعدتر، یعنی زمان پیری و زمینگیریاش، وقت سختی و کهولت و بیزاری، سیستم دفاعی مغزش، برایش فراموشی آورده بود و برده بودش به روزگار خوش و قشنگیاش. فراموشی به مثابهی سلاحی قدرتمند.
چند روز قبل مرگش اما، گویا از همان دوره هم خسته شد. یک روز صبح که از خواب بلند شد، همه را شناخت، حتی نوه و نتیجه و فامیل دور را و بعد هم تمام.
دوم. دربارهی منجلاب خاطرات ما
بارها گمان کردهام اگر همین وقتها، گرفتار آلزایمر شوم، به کدام دوره برمیگردم؟ منتظر چه کسی میمانم تا زنگ خانه را بزند؟ توی ذهنم گمان میکنم شهریور چه سالی است؟ یادم میآید که تولد که بود و یا در کدام دورهمی، نظارهگرم و لذت میبرم؟ بعد میترسم. نکند سیستم دفاعی ذهنم، دورهای پیوسته پیدا نکند؟ نکند فراموشیام یادآوری خود فراموشی باشد؟ یادآوری فراموشی این ۴۰ سال باشد؟
شاید برای همین است که هی سیاهه برای دیگران میفرستم. انگار که دارم روی نقشه جایی را پین میکنم. نتیجه البته جدول سودوکویی است که اعداد تکراری تویش زیاد است و قرار نیست درست شود.
گاهی گمان میکنم، چون خاطرات گذشتهمان، پیوستهی خوشی ندارد، پس باید تخیل آینده کنیم. مثلا چند سال دیگر فراموشی من بشود یادآوری اینکه در سیارهی دیگریام.
خلاصه که اگر در پیری کوری ما، کسی دید داریم از موجودات دیگر حرف میزنیم و حال و هوایمان خوب است، گمان بر پاکروانیمان نکند، سیستم تدافعی ذهنمان است که گشته و چیزی پیوسته در گذشته پیدا نکرده، و ان وقت دارد روایت جدیدی میسازد.
سوم. گنجینهی اوقات لوزری
اسم یکی از فولدرهای موسیقی three-time loser است. گنجینهای از موسیقیهای که میشود خودت را جای راوی گذاشت و برای خودت دل سوزاند و یحتمل سوگواری کرد. از آهنگهای تینایجری تتلو تویش هست تا قریب به اتفاق کارهای همایون شجریان و نامجو تا کارهای اناثما، محتوای بعضی از آهنگها چندان لوزری نیست، اما چون تاریخ شنیدنش حال و هوای لوزری دارد، توی همین فولدر آمده، مثل گروه دپچ مد و …. توی این لیست آهنگهای لوزری یک سری سریال و فیلم هم هست که اینها هم به نظرم، محبوبیتشان مدیون اوقات لوزری آدمهاست، مثل سریال بریکینگ بد و یا بلک میرر و …این اوقات لوزری برای من از ساعت شروع میشود و به روز و ماه هم میکشد. چارهاش هم عموما، کمی دلسوزی برای خود، مقادیری فرافکنی، مقداری خودخوری و یادآوری و تهش نفرین به زمانه و چسبیدن به همان چربی چسبناک روزمره است.
چهارم. مواجههی دوستداشته شدن و دوست داشتن
به گمانم روز آخر همهی آدمها، حتی اگر آلزایمر سراغشان نیاید، یادآوری دوست داشتن و دوستداشته شدن است، چه وقتهایی که ترسیدهایم و فرار کردهایم و چه وقتهایی که ماندهایم و رفاقت کردهایم. حساب فاصله درمانیها به جای خود. ور خوشخیال ذهن من، از همین حالا دارد برای اوقات آلزایمریام، قصه میسازد از همهی مواجههها و همهی اوقات و همهی رفاقتها.