بازی ترسناک مستقل Penguin Colony با ترکیب ماجراجویی یک پنگوئن در قطب جنوب، وحشت کیهانی لاوکرفت و روایتی چندلایه درباره استعمار و نژادپرستی، تجربهای نامتعارف خلق کرده است؛ اثری که با وجود مشکلات حرکتی، بهواسطه اتمسفر و ایدههای جسورانهاش ارزش تجربهکردن دارد.

بعضی بازیهای ترسناک برای ایجاد وحشت به هیولاهای بزرگ، صحنههای خونین یا تعقیبوگریزهای نفسگیر متکی هستند. اما Penguin Colony مسیر متفاوتی را انتخاب میکند: بازیکن را در نقش یک پنگوئن قرار میدهد و او را به دنیایی میفرستد که در آن، نیروهایی باستانی و غیرقابلدرک در زیر یخهای قطب جنوب بیدار شدهاند.
این بازی که استودیوی مستقل Origame Digital آن را توسعه داده و شرکت Fellow Traveller منتشر کرده است، برداشتی آزاد از رمان «در کوههای جنون» نوشته اچ. پی. لاوکرفت محسوب میشود. بااینحال، سازندگان صرفاً داستان کلاسیک نویسنده آمریکایی را با تغییر شخصیت اصلی بازگو نکردهاند؛ آنها از زاویه دید موجودی کوچک و ظاهراً بیاهمیت، روایتی تازه درباره وحشت کیهانی، قدرت، تاریخ و میراث نژادپرستی خلق کردهاند.
تد لیچفیلد، منتقد PC Gamer، این بازی را یکی از تجربههای عجیب و بهیادماندنی ژانر وحشت توصیف میکند. او با وجود انتقاد از برخی مشکلات حرکتی و طراحی مکانیکها، معتقد است اتمسفر منحصربهفرد و روایت چندلایه بازی، آن را به اثری تبدیل کرده که علاقهمندان به وحشت متفاوت نباید بهسادگی از کنارش عبور کنند.
امتیاز PC Gamer: ۸۰ از ۱۰۰
در داستان اصلی «در کوههای جنون»، گروهی از کاوشگران به قطب جنوب سفر میکنند و در جریان تحقیقات خود به بقایای تمدنی باستانی و رازهایی هولناک برخورد میکنند؛ رازهایی که درک انسان از تاریخ و جایگاهش در جهان را زیر سؤال میبرند.
Penguin Colony همین ایده را از زاویهای غیرمنتظره بازآفرینی میکند. بازیکن نه در نقش یکی از دانشمندان، بلکه در قالب پنگوئنی قرار میگیرد که شاهد رویدادهایی است که درک کاملی از آنها ندارد.
این انتخاب صرفاً یک شوخی تصویری نیست. در واقع، محدودیتهای شخصیت اصلی به بخشی از مفهوم بازی تبدیل میشوند. پنگوئن نمیتواند مانند یک انسان محیط را تحلیل کند، از تمام اتفاقات سر دربیاورد یا مستقیماً در رویدادهای بزرگ داستان دخالت داشته باشد. او بیشتر مشاهدهگری کوچک در حاشیه ماجرایی بسیار بزرگتر است.
این وضعیت با مفهوم اصلی وحشت کیهانی همخوانی دارد: انسان در برابر جهانی که قوانین و موجوداتش فراتر از توان درک او هستند، موجودی ناچیز به شمار میرود.
در اینجا، بازیکن نیز چنین جایگاهی دارد. او بهتدریج با محیطهایی روبهرو میشود که از نظر ابعاد و ساختار، بهمراتب بزرگتر از آن هستند که بتواند بهراحتی درکشان کند. ترس نهفقط از تهدیدی که در برابرش قرار دارد، بلکه از ناتوانی در فهمیدن ماهیت آن سرچشمه میگیرد.
گیمپلی بازی بر کاوش محیط و عبور از موانع استوار است. شخصیت اصلی میتواند بپرد، روی سطوح یخی سر بخورد، شنا کند و با صداهای مخصوص پنگوئنها با محیط تعامل داشته باشد.
یکی از ایدههای جالب بازی این است که بازیکن میتواند کنترل پنگوئنهای مختلفی را به دست بگیرد. گونههای متفاوت، تواناییهای حرکتی خاص خود را دارند و انتخاب آنها میتواند بر نحوه عبور از موانع تأثیر بگذارد.
برای مثال، برخی پنگوئنها توانایی پرش عمودی بهتری دارند و برای رسیدن به سکوهای بلند مناسبترند. پنگوئنهای کوچک نیز میتوانند از مسیرهای باریک عبور کنند؛ قابلیتی که در بعضی بخشهای محیط اهمیت پیدا میکند.
بااینحال، اجرای این ایدهها همیشه رضایتبخش نیست.
حرکت شخصیت گاهی کند و دستوپاگیر احساس میشود و عبور از موانع، بهویژه در بخشهایی که محیط از زیستگاه طبیعی پنگوئن فاصله میگیرد، میتواند به تجربهای آزاردهنده تبدیل شود.
مشکل دیگر به نحوه بالا رفتن از لبهها مربوط است. این قابلیت در بعضی موقعیتها بهدرستی عمل میکند، اما در شرایط مشابه ممکن است شخصیت نتواند از مانعی عبور کند که انتظار میرود بهراحتی قابل دسترس باشد.
بازی همچنین از یک نوار استقامت استفاده میکند که هنگام کاهش انرژی ظاهر میشود. این رابط بصری بزرگ و پررنگ است و گاهی بیش از آنکه اطلاعات مفیدی ارائه دهد، توجه بازیکن را از محیط منحرف میکند. افزون بر این، رابطه میان حرکات شخصیت و سرعت کاهش استقامت همیشه روشن نیست.
در نتیجه، بخشی از دشواری بازی نه از طراحی حسابشده موانع، بلکه از ناهماهنگی کنترلها ناشی میشود.
بااینحال، منتقد معتقد است این محدودیتها گاهی به شکل عجیبی با مضمون کلی بازی هماهنگ میشوند. بازیکن در نقش موجودی کوچک و آسیبپذیر قرار گرفته که برای پیمودن محیطی ناشناخته باید تلاش کند. این حس درماندگی میتواند به تقویت فضای بازی کمک کند؛ هرچند هماهنگی مفهومی بهتنهایی مشکلات فنی و کنترلی را برطرف نمیکند.
یکی از جذابترین ویژگیهای Penguin Colony، نحوه روایت داستان است.
در جریان بازی، صدای هاوارد بلیکلی، یکی از اعضای گروه اکتشافی، بازیکن را همراهی میکند. این شخصیت با صدای لنوال براون اجرا شده است؛ بازیگری که مخاطبان بازی Disco Elysium: The Final Cut او را بهعنوان راوی آن اثر میشناسند.
بلیکلی شخصیتی پرحرف، مضطرب و گرفتار افکار خود است. روایتهای او به بازیکن کمک میکنند تا بخشی از اتفاقات را درک کند، اما همهچیز را توضیح نمیدهند.
این صداگذاری به ایجاد پیوندی میان بازی و آثار کلاسیک وحشت ادبی کمک میکند. لحن شخصیت، توصیفهای مفصل و واکنشهای عصبی او یادآور قهرمانانی هستند که در داستانهای لاوکرفت با پدیدههایی فراتر از درک خود روبهرو میشوند.
اما روایت بازی تنها به گفتههای بلیکلی محدود نیست.
در پایان هر مرحله، بازیکن برای مدتی کنترل گروهی از جنگجویان مائوری را بر عهده میگیرد؛ افرادی که سنت مبارزه با نیروی باستانی موجود در جنوب جهان را به ارث بردهاند.
این بخشها تصویری متفاوت از ماجرا ارائه میکنند. برخلاف بلیکلی که بیشتر درگیر افکار و برداشتهای شخصی خود است، جنگجویان مائوری از طریق همکاری، رفتار و اقدام مستقیم شخصیتپردازی میشوند.
آنها میکوشند جلوی گسترش نفوذ نیروی باستانی را بگیرند و از دیگران محافظت کنند. در مقابل، گروهی از نازیها نیز در داستان حضور دارند که به دنبال کشف و بهرهبرداری از نیروها و آثار اسرارآمیز هستند.
به این ترتیب، بازیکن بهتدریج درمییابد که آنچه در قالب ماجراجویی یک پنگوئن آغاز شده، بخشی از روایتی بزرگتر درباره تقابل فرهنگها، قدرت و مسئولیت است.
منتقد PC Gamer از این شیوه روایت استقبال میکند؛ زیرا احساس میشود بخش عمده داستان در جایی خارج از دید مستقیم بازیکن در حال رخ دادن است و او تنها از طریق دریچهای کوچک میتواند به آن دسترسی پیدا کند.
این رویکرد، برخلاف روایتهای متداولی که اطلاعات را مستقیماً در اختیار مخاطب قرار میدهند، از او میخواهد با کنار هم گذاشتن نشانهها، خودش به برداشتهایی درباره ماجرا برسد.
Penguin Colony تنها بر اتمسفر و صداگذاری تکیه نمیکند. بخشی از داستان از طریق نشانههای محیطی، نمادهای عجیب و نوشتههایی رمزگذاریشده منتقل میشود.
در طول بازی، بازیکن با مجموعهای از علائم دستنویس و ساختارهای تصویری روبهرو میشود که در ابتدا معنای مشخصی ندارند. بااینحال، بررسی دقیق آنها نشان میدهد که این نشانهها از الگویی منظم پیروی میکنند و میتوان آنها را بهعنوان نوعی رمز جایگزین برای حروف الفبا تفسیر کرد.
حل این معماها برای پیشروی در تمام بخشهای بازی الزاماً ضروری نیست، اما به درک بهتر روایت کمک میکند.
این طراحی همچنین بازیکن را به مشارکت فعال در فرایند کشف داستان دعوت میکند. بهجای آنکه همه اطلاعات در قالب دیالوگ یا میانپرده ارائه شوند، بخشی از معنا باید از دل محیط استخراج شود.
از نظر طراحی روایی، چنین رویکردی با مضمون اصلی بازی نیز سازگار است: جهان پیش روی بازیکن اسرار فراوانی دارد و درک آن مستلزم صبر، مشاهده دقیق و ارتباطدادن سرنخهای پراکنده است.
در نیمه دوم بازی، محیطها به ساختارهای عظیم و پیچیده شهری بیگانه در زیر یخهای قطب جنوب تغییر میکنند.
این سازهها نهتنها از نظر اندازه چشمگیرند، بلکه نوعی احساس قدمت و هدفی ناشناخته را منتقل میکنند. بازیکن با معماریای مواجه میشود که به نظر میرسد برای موجوداتی با مقیاس و شیوه درک کاملاً متفاوت طراحی شده است.
در این بخشها، بازی از نمایش مستقیم تهدید فاصله میگیرد و بر ایجاد حس ناشناختگی تمرکز میکند. بازیکن ممکن است دقیقاً نداند چه چیزی را میبیند یا این ساختارها چه کاربردی دارند؛ اما مقیاس و شکل آنها بهاندازهای غیرعادی است که احساس میکند با چیزی فراتر از تمدن انسانی روبهرو شده است.
منتقد، فضای این مراحل را با بازی Scorn و یکی از مناطق اسرارآمیز Dark Souls مقایسه میکند؛ آثاری که در آنها محیط، بیش از توضیحات مستقیم داستانی، مسئول انتقال حس عظمت و بیگانگی است.
این بخشها از نظر اتمسفر، از نقاط قوت اصلی بازی محسوب میشوند و نشان میدهند که چگونه طراحی محیط میتواند بدون توضیح کامل اتفاقات، احساساتی عمیق در بازیکن ایجاد کند.
مهمترین تفاوت Penguin Colony با بسیاری از آثار الهامگرفته از لاوکرفت، نحوه مواجهه آن با میراث فکری نویسنده است.
آثار لاوکرفت تأثیر عمیقی بر ژانر وحشت گذاشتهاند. موجودات ناشناخته، تمدنهای باستانی و ایده ناتوانی انسان در درک کامل جهان، به عناصر ماندگار این ژانر تبدیل شدهاند.
بااینحال، نژادپرستی و دیدگاههای تبعیضآمیز لاوکرفت نیز بخشی شناختهشده از میراث او هستند؛ موضوعی که اقتباسهای مختلف گاهی آن را نادیده میگیرند یا از پرداختن مستقیم به آن پرهیز میکنند.
Penguin Colony مسیر دیگری را در پیش میگیرد و این مسئله را به بخشی از مضمون داستان تبدیل میکند.
بلیکلی شخصیتی است که خود را فردی روشنفکر و متعلق به دنیای مدرن میداند، اما همکاری او با اعضای یک گروه اکتشافی نازی و نحوه نگاهش به جهان، تناقضهای اخلاقی شخصیتش را آشکار میکند.
او بیش از آنکه قهرمانی شجاع باشد، فردی خودمحور و گرفتار کنجکاویای است که پیامدهای انسانی و اخلاقی آن را نادیده میگیرد. این ویژگیها باعث میشوند شخصیت او یادآور برخی از قهرمانان داستانهای لاوکرفت باشد؛ افرادی که در مواجهه با ناشناختهها، بیش از هر چیز به تجربه و کنجکاوی شخصی خود اهمیت میدهند.
در سوی دیگر، جنگجویان مائوری قرار دارند. آنها بهجای تلاش برای تسلط بر نیروهای ناشناخته، در پی مهار آنها و محافظت از دیگران هستند.
این تقابل، زمینهای برای بازخوانی انتقادی وحشت کیهانی فراهم میکند. در آثار سنتی این ژانر، انسان اغلب موجودی ناتوان در برابر نیروهایی عظیم و ناشناخته است؛ اما در Penguin Colony، مسئله تنها ناتوانی انسان نیست، بلکه نحوه واکنش او به ناشناختهها نیز اهمیت دارد.
آیا کنجکاوی علمی بهتنهایی توجیهی برای هر نوع مداخله است؟ آیا میل به کشف و تصاحب، وقتی با بیتوجهی به دیگران همراه میشود، میتواند خود به منبعی از وحشت تبدیل شود؟
بازی پاسخهای صریح و مفصلی برای همه این پرسشها ارائه نمیدهد، اما با تقابل شخصیتها و شیوه رفتار آنها، زمینهای برای شکلگیری چنین برداشتهایی فراهم میکند.
منتقد همچنین به پیامهای سیاسی صریح بازی اشاره میکند؛ از جمله اشاره به مسئله زمین و اعلام موضعی انتقادی درباره واکنش صنعت بازی به کشتار فلسطینیان به دست اسرائیل که پس از تیتراژ پایانی نمایش داده میشود.
این پیامها با شیوه رمزآلود روایت بازی تفاوت دارند، اما همین تضاد میتواند تأثیر آنها را بیشتر کند: اثری که بخش عمده معنای خود را از طریق نمادها و سرنخهای مبهم منتقل میکند، در برخی لحظات تصمیم میگیرد موضعش را بیپرده بیان کند.
پاسخ منتقد PC Gamer مثبت است، اما با چند ملاحظه مهم.
بازی از نظر کنترل شخصیت و عبور از موانع مشکلاتی دارد که میتوانند لذت کاوش را کاهش دهند. برخی حرکات بهاندازه کافی روان نیستند و ناهماهنگی در تعامل با لبهها یا نمایش نوار استقامت ممکن است بازیکن را از فضای داستانی بیرون بکشد.
بااینحال، این ضعفها در کنار اتمسفر متمایز، طراحی محیطهای عظیم، صداگذاری مؤثر و رویکرد متفاوت به روایت قرار میگیرند.
Penguin Colony تلاش نمیکند صرفاً نسخه دیگری از یک بازی ترسناک متداول باشد. این اثر از ایدهای ظاهراً مضحک ــ مشاهده وحشت کیهانی از چشم یک پنگوئن ــ برای ایجاد فاصلهای تازه میان بازیکن و داستان استفاده میکند.
همین فاصله، به بازی اجازه میدهد هم احساس ناچیزی در برابر جهان را منتقل کند و هم درباره رفتار انسان در مواجهه با ناشناختهها پرسشهایی مطرح کند.
از این نظر، بازی نمونهای قابلتوجه از ظرفیت آثار مستقل برای تجربهکردن ایدههایی است که ممکن است در پروژههای بزرگتر و پرهزینه، ریسک تجاری بیشتری داشته باشند.
Penguin Colony اثری بینقص نیست. مشکلات حرکتی آن واقعیاند و در برخی لحظات، کنترل شخصیت بیشتر به مانعی برای تجربه بازی تبدیل میشود تا ابزاری برای تقویت آن.
اما این بازی ایدهای دارد که فراتر از ظاهر عجیبش عمل میکند. قرار دادن بازیکن در نقش پنگوئنی کوچک، در دل داستانی درباره تمدنهای باستانی، نیروهای غیرقابلدرک و اکتشافات انسانی، به سازندگان اجازه داده است تجربهای خلق کنند که هم از نظر اتمسفر و هم از نظر مضمون، هویت مستقلی دارد.
در کنار این ویژگی، مواجهه انتقادی با نژادپرستی لاوکرفت و تقابل میان خودمحوری انسان و مسئولیت در برابر دیگران، به روایت عمق بیشتری میبخشد.
در نهایت، Penguin Colony بیش از آنکه یک بازی ترسناک متعارف باشد، تجربهای درباره محدودیت درک ما از جهان است؛ تجربهای که از بازیکن نمیخواهد همهچیز را بفهمد، بلکه او را وادار میکند با این واقعیت کنار بیاید که شاید بخش بزرگی از آنچه میبیند، همچنان فراتر از فهمش باقی بماند.