خالق Prince of Persia از تحول این مجموعه، تصمیمات بحثبرانگیز در ساخت Warrior Within، تأثیر بازیاش بر شکلگیری Assassin’s Creed و احتمال بازگشت The Last Express میگوید.

جردن مکنر، خالق مجموعه افسانهای Prince of Persia، معتقد است این مجموعه بهمرور به اثری تبدیل شده که نسلهای مختلف بازیکنان، هرکدام برداشت و خاطره خاص خود را از آن دارند. برای برخی، شاهزاده ایرانی همان قهرمان پیکسلی بازی اصلی دهه ۱۹۸۰ است؛ برای عدهای دیگر، شخصیت سهگانه The Sands of Time و برای گروهی نیز قهرمان نسخه سال ۲۰۰۸ یا حتی فیلم سینمایی این مجموعه است.
مکنر در گفتوگویی مفصل با وبسایت PC Gamer، درباره مسیری صحبت کرده که یکی از شناختهشدهترین مجموعههای تاریخ بازیهای ویدئویی طی کرده است؛ مسیری که از انیمیشنهای دوبعدی و حرکات واقعگرایانه آغاز شد و به ماجراجوییهای سهبعدی، دستکاری زمان و حتی شکلگیری یکی از بزرگترین مجموعههای یوبیسافت، یعنی Assassin’s Creed، رسید.
این مصاحبه که در سال ۲۰۲۴ انجام شده بود، سرانجام در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد. در آن زمان، هنوز خبر لغو بازسازی Prince of Persia: The Sands of Time اعلام نشده بود؛ اتفاقی که اکنون به این گفتوگو و بحث درباره آینده مجموعه معنای متفاوتی میدهد.
مکنر معتقد است یکی از ویژگیهای جالب Prince of Persia این است که نسخههای مختلف آن توانستهاند مخاطبان وفادار خود را پیدا کنند؛ حتی زمانی که از نظر گرافیک، ساختار گیمپلی و لحن داستانی تفاوتهای چشمگیری با یکدیگر داشتهاند.
او از Prince of Persia: The Lost Crown بهعنوان نمونهای موفق یاد میکند. این بازی با ترکیب ساختار مترویدوانیا، طراحی دوبعدی و جلوههای فانتزی، راهی متفاوت برای ادامه مجموعه انتخاب کرد. از نگاه مکنر، این رویکرد هم به ریشههای دوبعدی مجموعه وفادار است و هم اجازه میدهد نسل جدیدی از بازیکنان با دنیای شاهزاده ایرانی آشنا شوند.
او همچنین از نسخه سال ۲۰۰۸ دفاع میکند؛ عنوانی که هنگام انتشار، به دلیل برخی تصمیمات طراحی و سادهسازی تعاملات بازیکن با محیط، با انتقادهایی روبهرو شد.
در آن نسخه، بسیاری از حرکات شخصیت اصلی به شکلی روان و پیوسته اجرا میشدند و برخی بازیکنان احساس میکردند کنترل مستقیم کمتری بر روند بازی دارند. بااینحال، مکنر حرکت روان شخصیت، زیبایی بصری و هویت مستقل این نسخه را از نقاط قوت آن میداند.
نکته مهم در نگاه او این است که موفقیت یک مجموعه الزاماً به معنای تکرار یک فرمول ثابت نیست. گاهی تغییر سبک هنری، ساختار گیمپلی یا حتی مخاطب هدف میتواند زمینهساز شکلگیری تجربهای تازه شود؛ تجربهای که در طول زمان، طرفداران خاص خود را پیدا میکند.
این تنوع البته به معنای آن نیست که همه نسخهها از نظر کیفیت یکساناند. حرف مکنر بیشتر درباره نحوه شکلگیری خاطرات و پیوندهای شخصی بازیکنان با بازیهاست: هر نسل ممکن است با نسخهای متفاوت وارد این جهان شود و همان نسخه را معیار اصلی خود برای تعریف شاهزاده ایرانی بداند.
تبدیل Prince of Persia به یک بازی سهبعدی، در ابتدا برای مکنر چندان متقاعدکننده نبود.
او هنگام مشاهده بازیهای سهبعدی آن دوران، از جمله Tomb Raider، با این پرسش روبهرو شده بود که آیا انتقال شاهزاده ایرانی به محیطی سهبعدی واقعاً میتواند همان سرعت و دقت نسخههای دوبعدی را حفظ کند؟
در بازیهای دوبعدی اولیه، زمانبندی پرشها و حرکات شخصیت نقش اساسی داشت. بازیکن با مشاهده مستقیم محیط و تسلط بر انیمیشنهای دقیق، میتوانست حرکات پیچیده را اجرا کند. انتقال این حس به محیط سهبعدی، بهویژه با فناوریهای آن زمان، چالشی جدی بود.
اما زمانی که مکنر با تیم یوبیسافت مونترال همکاری کرد و نمونههای اولیه انیمیشن The Sands of Time را دید، نظرش تغییر کرد.
تیم سازنده در حال طراحی سیستمی بود که به شخصیت اجازه میداد حرکات آکروباتیک را به یکدیگر متصل کند، از دیوارها بالا برود، روی موانع حرکت کند و با استفاده از پارکور، مسیرهایی را طی کند که در بازیهای قبلی امکانپذیر نبودند.
ویژگی تعیینکننده دیگر، امکان بازگرداندن زمان بود. بازیکن میتوانست پس از یک اشتباه یا سقوط، جریان بازی را به عقب برگرداند و دوباره تلاش کند.
این دو قابلیت، یعنی حرکت پیوسته و دستکاری زمان، پایههای اصلی تجربهای شدند که The Sands of Time را از بسیاری از بازیهای سهبعدی همدوره خود متمایز کرد.
مکنر که در این پروژه مسئولیت نگارش داستان و فیلمنامه را پذیرفت، تلاش کرد روایت بازی نیز بر همین مکانیکها استوار باشد. خنجر زمان و ساعت شنی صرفاً ابزارهایی برای پیشبرد داستان نبودند؛ آنها بهانهای روایی برای توجیه قابلیت بازگرداندن زمان و بخشی از هویت جهان بازی محسوب میشدند.
یکی از تصمیمات هوشمندانه در The Sands of Time، پیوند میان مکانیک بازگرداندن زمان و شیوه روایت داستان بود.
مکنر برای روایت بازی از الگویی الهام گرفت که در برخی فیلمهای کلاسیک هالیوود دیده میشود: شخصیت اصلی داستان را در قالب روایتی بازگو میکند که گویی اتفاقات از قبل رخ دادهاند.
این انتخاب یک مشکل رایج در بازیها را نیز حل میکرد. وقتی بازیکن از ارتفاع سقوط میکرد یا در حل یک معما شکست میخورد، بازگشت به عقب میتوانست در قالب ادامه روایت شخصیت اصلی توضیح داده شود؛ گویی شاهزاده در حال اصلاح روایت خود از اتفاقات است.
به این ترتیب، شکست بازیکن لزوماً به معنای پایان داستان نبود. مکانیک بازی و شیوه روایت به یکدیگر متصل شده بودند و حتی مرگ موقت شخصیت نیز میتوانست بخشی از تجربه داستانی باشد.
این رویکرد نمونهای از طراحی بازی است که در آن، روایت و گیمپلی بهصورت جداگانه عمل نمیکنند. بهجای آنکه داستان صرفاً میان مراحل یا در میانپردهها ارائه شود، از همان قوانینی استفاده میکند که بازیکن هنگام بازیکردن با آنها سروکار دارد.
یکی از صریحترین بخشهای مصاحبه به Prince of Persia: Warrior Within مربوط میشود؛ نسخهای که در مقایسه با فضای ماجراجویانه و نسبتاً سینمایی The Sands of Time، لحنی خشنتر و تاریکتر داشت.
تغییر موسیقی، طراحی شخصیتها و فضای داستانی باعث شد این بازی از نظر هویت هنری فاصله محسوسی با نسخه قبلی پیدا کند.
مکنر در این گفتوگو توضیح میدهد که تصمیم برای تغییر رده سنی بازی و حرکت به سمت فضایی بزرگسالانهتر، خواسته تیم سازنده نبود؛ این تغییر بیشتر از ملاحظات بازاریابی ناشی میشد.
او از این تصمیم ابراز تأسف میکند، زیرا به اعتقادش نسخه نخست سهگانه جدید توانسته بود هم از نظر کیفیت گیمپلی و هم از نظر روایت، به موفقیتی قابلتوجه دست پیدا کند.
البته این انتقاد به معنای نادیدهگرفتن نقاط قوت Warrior Within نیست. این بازی در بخشهایی مانند مبارزه و مکانیکهای گیمپلی پیشرفتهایی داشت، اما از نظر لحن داستانی و شخصیتپردازی، مسیر متفاوتی را انتخاب کرد.
از منظر تحلیلی، این تجربه نمونهای از تنش دیرینه میان خلاقیت هنری و تصمیمات تجاری در صنعت بازیسازی است. گاهی ناشر یا بخش بازاریابی تصور میکند تغییر لحن، افزایش خشونت یا هدفگرفتن مخاطبی متفاوت میتواند دامنه فروش را گسترش دهد؛ اما چنین تغییراتی ممکن است بخشی از هویت هنری اثر را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
در مورد Warrior Within، مکنر معتقد است این تغییر جهت تا حد زیادی نتیجه چنین تصمیمی بود، نه انتخاب اولیه سازندگان.
یکی از مهمترین میراثهای Prince of Persia، فراتر از نسخههای مستقیم این مجموعه است.
مکنر با اشاره به مسیر توسعه پروژهای که بعدها به Assassin’s Creed تبدیل شد، از اینکه ایدهای برخاسته از دنیای شاهزاده ایرانی توانسته به مجموعهای مستقل و بسیار بزرگ تبدیل شود، ابراز خرسندی میکند.
در آن دوره، تیمی از یوبیسافت روی ایدهای برای ادامه مسیر سهبعدی شاهزاده ایرانی کار میکرد. پروژه در ادامه تغییر جهت داد و هویت مستقل خود را پیدا کرد؛ مسیری که سرانجام به شکلگیری Assassin’s Creed انجامید.
از نگاه مکنر، این اتفاق یکی از بهترین نتایج ممکن برای یک خالق است: اثری که از ایده اولیه او سرچشمه گرفته، بهمرور از کنترل مستقیم سازنده نخستین خود خارج شده و به جهانی مستقل با شخصیتها، داستانها و مخاطبان تازه تبدیل شده است.
این موضوع همچنین نشان میدهد که میراث یک بازی لزوماً به تعداد دنبالههای مستقیم آن محدود نمیشود. گاهی ایدهها، مکانیکها و رویکردهای طراحی یک اثر در پروژهای دیگر بازتفسیر میشوند و در نهایت به مجموعهای تبدیل میشوند که مسیر مستقل خود را ادامه میدهد.
بخش دیگری از مصاحبه به The Last Express اختصاص دارد؛ بازی ماجراجویی سال ۱۹۹۷ که مکنر پس از تأسیس استودیوی Smoking Car Productions روی آن کار کرد.
این بازی از نظر طراحی و تولید، با بسیاری از آثار همدوره خود تفاوت داشت. سازندگان از بازیگران واقعی، فیلمبرداری روی نگاتیو ۱۶ میلیمتری و تکنیک روتوسکوپی استفاده کردند تا تصویر نهایی، ظاهری شبیه به انیمیشن دستی داشته باشد.
هدف این نبود که صرفاً چند میانپرده سینمایی به یک بازی اضافه شود. اجراهای بازیگران، دیالوگها و روایت تاریخی در ساختار اصلی تجربه نقش داشتند.
در زمان توسعه بازی، ترکیب فناوریهای رایانهای با روشهای فیلمسازی هنوز برای بسیاری از فعالان این دو صنعت تجربهای تازه بود. مکنر به یاد میآورد که برخی از متخصصان سینما و صدا، هنگام همکاری با تیم بازی، از حجم دیالوگها و توجه سازندگان به اجرای بازیگران شگفتزده میشدند.
او در این پروژه میخواست نشان دهد که بازی رایانهای میتواند رسانهای برای روایت داستانهای پیچیده و شخصیتمحور باشد، نه صرفاً مجموعهای از تصاویر و صداهای دیجیتال.
یکی از نکات مهم مصاحبه این است که حقوق The Last Express همچنان در اختیار مکنر قرار دارد.
او همچنین میگوید بخش مهمی از داراییهای اصلی بازی، از جمله فیلمهای خام، نسخههای آرشیوی و فایلهای صوتی، حفظ شدهاند. بخشی از این مواد در موزه Strong Museum of Play در شهر روچستر نگهداری میشود.
این آرشیو میتواند از نظر فنی، امکان بازسازی بازی برای سختافزارهای امروزی را فراهم کند. فناوریهای جدید نیز ممکن است برخی از دشواریهای فنی پروژه اصلی را کاهش دهند؛ هرچند بازسازی چنین اثری همچنان به یک تیم متخصص و برنامه تولید مناسب نیاز خواهد داشت.
بااینحال، مکنر تأکید میکند که بازسازی بازیهای قدیمی اولویت اصلی او نیست. او ترجیح میدهد زمان خود را صرف خلق آثار تازهای کند که ایدههای جدیدش را به نمایش بگذارند.
این موضوع به معنای منتفیبودن بازگشت The Last Express نیست، بلکه نشان میدهد تحقق چنین پروژهای به علاقه و مشارکت یک استودیوی مناسب وابسته خواهد بود.
یکی از نکات امیدوارکنندهتر گفتوگو، اشاره مکنر به احتمال انتشار یک رمان گرافیکی پیشدرآمد برای The Last Express است.
شخصیت اصلی بازی، کت، از ابتدا بهعنوان قهرمانی طراحی شده بود که میتوانست در ماجراهای تاریخی دیگری نیز حضور پیدا کند؛ مشابه شخصیتهایی که در آثار ماجراجویانه، سفرهای متعدد و داستانهای مستقل دارند.
اگر این پروژه به نتیجه برسد، جهان The Last Express میتواند بدون نیاز به تولید یک بازی کاملاً جدید، گسترش پیدا کند.
از سوی دیگر، انتشار یک رمان گرافیکی ممکن است زمینه را برای معرفی دوباره این اثر به مخاطبانی فراهم کند که با بازی اصلی آشنا نیستند.
در شرایطی که بسیاری از بازیهای کلاسیک با مشکل دسترسی، سازگاری سختافزاری یا هزینه بالای بازسازی روبهرو هستند، چنین رویکردی میتواند راهی متفاوت برای حفظ میراث آنها باشد.
مکنر در سالهای اخیر بخش مهمی از فعالیت خود را به نویسندگی و خلق رمانهای گرافیکی اختصاص داده است؛ حوزهای که به گفته خودش، از دوران کودکی به آن علاقه داشته است.
او پیش از ورود بازیهای رایانهای به زندگیاش، بهشدت به کتابهای مصور علاقهمند بود. اکنون فعالیت در زمینه رمانهای گرافیکی برای او نوعی بازگشت به علاقههای اولیهاش محسوب میشود.
آثار او در این حوزه، از جمله Templar و Replay، نشان میدهند که علاقه به تاریخ، ماجراجویی و روایت شخصیتمحور همچنان بخش مهمی از هویت خلاقانه اوست.
این علایق را میتوان در آثار بازیسازی او نیز مشاهده کرد. Prince of Persia، The Last Express و پروژههای بعدی مکنر، هرکدام به شکلی متفاوت از تاریخ، محیطهای داستانی و تجربههای انسانی برای ساخت روایت استفاده کردهاند.
به همین دلیل، مسیر حرفهای او را نمیتوان صرفاً به خلق یک مجموعه موفق بازی محدود کرد. مکنر در رسانههای مختلف فعالیت کرده و تلاش داشته است ایدههای داستانی خود را متناسب با امکانات هر رسانه بازآفرینی کند.
گفتوگوی جردن مکنر یادآوری میکند که عمر یک مجموعه بازی را نمیتوان صرفاً با تعداد نسخههای منتشرشده یا میزان فروش آن سنجید.
Prince of Persia در طول چند دهه بارها تغییر کرده است؛ از انیمیشنهای دوبعدی دقیق گرفته تا پارکور سهبعدی و مکانیک بازگرداندن زمان. برخی از این تغییرات موفقیتآمیز بودهاند و برخی دیگر با انتقاد روبهرو شدهاند، اما هرکدام بخشی از تاریخ مجموعه را شکل دادهاند.
از سوی دیگر، تأثیر یک بازی ممکن است در پروژههایی ظاهر شود که دیگر مستقیماً به آن وابسته نیستند. تبدیل ایدههای اولیه شاهزاده ایرانی به زمینهای برای شکلگیری Assassin’s Creed نمونهای روشن از این موضوع است.
سرنوشت The Last Express نیز نشان میدهد که آثار قدیمی لزوماً به پایان مسیر خود نرسیدهاند. گاهی حفظ آرشیوها، دسترسی به حقوق مالکیت فکری و علاقه یک تیم جدید میتواند امکان بازگشت اثری فراموششده را فراهم کند؛ چه در قالب بازسازی بازی و چه از طریق رسانهای دیگر.
شاید مهمترین نکته در نگاه مکنر همین باشد: یک اثر خلاقانه زمانی به میراثی ماندگار تبدیل میشود که بتواند فراتر از زمان انتشار اولیه خود زندگی کند. گاهی این زندگی در قالب دنبالهها و بازسازیها ادامه پیدا میکند و گاهی در خاطرات بازیکنانی که هرکدام، شاهزاده ایرانی خودشان را دارند.