وقتی تعداد بازیگران یک نمایش از حد معمول و همیشگی سایر اجراها بیشتر باشد , احتمال بی نظمی , آشفتگی و ناتوانی در انتقال کامل و کافی مفهوم نمایش نامه , بالا می رود ; اما اولین مواجهه با نمایش سیزده, آن است که مهدی کوشکی , با توانایی عجیبش در اداره گروههای پرتعداد, توانسته با تاکید بر کار گروهی , نمایش پربازیگری را به درستی روی صحنه ببرد . علی رغم این تعداد بازیگر ,مشخص است که به شدت روی بیان بازیگران کار شده و این نشان از تلاش و تمرینات مستمر گروه است. در حد میانگین , همه بازیگران سیزده , عنصر تسلط بر نقش را دارا هستند . این تسلط شبیه همان آرامشی است که خود کوشکی در بازی هایش ارائه می دهد ;آرام و مطمئن از کاری که انجام می دهد چون از قدم بعدی اش در نمایش , آگاه است و می داند قرار است دست تماشاگر را بگیرد و بخش تازه تری از جهان را نشان دهد.
نکته بحث برانگیز و قابل توجه که پررنگیش در بخش زیادی از نمایش دیده می شود , خشونتی است که عریان نشان داده می شود ; آن قدر عریان که کوشکی از مخاطبانش خواسته در صورت داشتن مشکلات قلبی برای دیدن این نمایش نیایند . براساس یک دیدگاه که بیشتر منطقی است تا احساسی, نوع ارائه صحنه های سیاه در نمایش , یک قراردارد دایمی نیست بلکه نویسنده و کارگردان به عنوان آفرینندگان یک اثر نمایشی تصمیم می گیرند که گاه مانند سیزده, این خشونت را بی واسطه و مستقیم به رخ بکشد و مخاطب را در درد ذوب کند تا از این تغییر شکل , نوع تازه ای از دیدگاه به وجود بیاید . اگر این تصمیم را به کارگردانی بسپاریم که با آوردن گزینه خشونت در توضیح نمایش از ورود کودکان و قشر آسیب پذیرتر خودداری کرده , اندکی هضم این میزان تلخی نمایش,توجیه پذیر است.در محیط خشن سیزده , با افسارگسیختگی تعدادی انسان روبرو می شویم , مرگ می بینم , زجر می شنویم و در تاریکی و بازی نور ترس را تجربه می کنیم ; همه اینها در سایه انسجام گروه و در یک خط وحدت پیش می رود.
توجه کوشکی به مسایل اجتماعی و بازگویی دردهای برخواسته از واقعی ترین بخش های جامعه ازکف جامعه تا مشکلات اقلیت اجتماع قابل تقدیر است . این بار او زشتی را در نگاه های ترحم امیز و زجرآور جامعه به بیماران سرطانی یا تراجنسی ها نشان می دهد و از پسری بی زبان می گوید که گنگ بودنش باعث شده امنیت کمتری حس کند .
اینکه کوشکی بازیگرانی را انتخاب می کند که عجیب عجین در نقش خود می شوند , نشان از نبوغ او دارد. پسر گنگ و بی زبان به گونه ای نقشش را بازی می کند که در میانه نمایش این شک را ایجاد می کند که نکند این پسر واقعا مادرزادی نمی تواند حرف بزند.
کوشکی استاد آن است که عمیق ترین درد های بشری را به گونه ای مطرح کند که با چاشنی بذله گویی و لبخند همراه باشد مثل همسر زن سرطانی که در دراماتیک ترین صحنه های انتهایی سعی در خنداندن همسرش دارد .کوشکی دنیایی واقعی ترسیم می کند که در آن زجر و لبخند در کنار هم زندگی می کنند. او مسیرش را می شناسد و آگاهانه در این مسیر حرکت می کند . تاکید او بر خانواده و تاثیر آن بر کودکی در ساخته شدن شخصیت افراد از دغدغه های همیشگی اش است و حتی پای موضوعاتی همچون مهاجرت و میل به رفتن,سلبریتی بودن و بسیاری مفاهیم دیگر را به نمایشش باز می کند.,همه اینها یعنی او چندباره زندگی کرده و با چشمانی باز , اجتماع خود و هم دوره ها و نسل قبل و بعدش را به خوبی می شناسد.
هرچند در سیزده با حفره های در نمایش نامه روبرو هستیم که جنس تمام این جاهای خالی از چرایی است و مشخص نیست دلیل این همه مرگ و درد از کجا نشات گرفته است . با وجود آنکه پرداخت به جزییات با دقت صورت گرفته اما این چرایی در کلیات, گریبانگیر استنباط مخاطب می شود.
در مجموع, سیزده نمایشی طولانی و نیازمند به تاب آوری برای نمایش رقص خشونت است . اما همچنان برتری تکنیکی در بیان و اجرای یکدست بازیگران همراه با صراحت لهجه کوشکی در مطرح کردن معضلات اجتماعی و دردهای جامعه انسانی ,قابل تقدیر است.
