
دیروز در حالی که وزن پای چپمو به پای راستم منتقل میکردم از خودم پرسیدم: "واقعا یدونه کتاب ارزش وایسادن توی این صف کذایی بی پایان رو داره؟"
کم پیش میاد گذر آدم به جایی مثل باغ کتاب بیفته و فقط با یدونه کتاب زیر بغل، از درش بیرون بیاد اما به شکل عجیبی دیروز برای من یکی از اون روزهای کمیاب بود. با کتاب "استیو جابز غلط کرد با تو" چند وقت پیش توی پیج نشر اطراف آشنا شده بودم. عنوان کتاب باعث شده بود که پست نشر اطراف رو داخل مجموعهی "کتابهایی که تا قبل مرگم باید بخرم" اینستاگرامم سیو کنم. و خب شانس آوردم که این فرصت نصیبم شد تا کتاب رو قبل مرگم بخرم و بخونم.
کتاب تریبونیه که به یه آدم معمولی داده شده، یه آدمی که نه مدیر یه استارتآپ خلاق و موفقه، نه یه کارمند نمونه که با تلاش و پشتکار، کسب و کار خودش رو طی چند سال راهاندازی میکنه. کتاب دربارهی یک تولید کنندهی محتوا و تجربیاتش از کار کردن تو اکوسیستمهای استارتآپیه.
کتاب هفده فصل داره و تو هر فصل دربارهی یکی از چیزهایی که با کارکردن تو یه محیط استارتآپی بهش برمیخورین یا ممکنه بر بخورین صحبت کرده. مسائلی مثل تیم سازی، شبکه سازی، برندینگ شخصی، فرهنگ سازمانی و...
فکر کنم برای کسی که از کار اخراج میشود، چندان مهم نیست اسمش اخراج باشد یا قطع همکاری یا تعدیل، مهم این است که دیگر تا مدتی از حقوق ماهانه خبری نیست. بعد از آن اخراج یا تعدیل یا قطع همکاری یا هرچه اسمش هست، آدم وارد دورهی بینالمشغله میشود که تعطیلیاش درست بر عکس بینالتعطیلین، کیفیتی نچسب و متزلزل دارد.

کتاب با نثر طنز و جذاب آزاده رحیمی یه خروجی تمیز و خوش خوون به وجود آورده که خوراک یه بعد از ظهر بهاریه، در حالی که داری سعی میکنی تکههای یخ داخل خاک شیرت رو تو آب غرق کنی و پای چپتو روی پای راستت انداختی، انگشت شصتتو توی دهنت خیس میکنی و از صفحهی بیست و هشت کتاب راهی صفحهی بیست و نه میشی.
نشاط و جنبوجوش و سردماغ بودن در فرهنگ سازمانی اکوسیستمی ارزش فوقالعادهای دارد. صدی نودِ صاحبان کسب و کارهای اکوسیستمی اصرار دارند مجموعهی کاری تحت نظرشان را محیطی پیشرو، مفرح و جوان نشان بدهند. عبارتهایی مثل "از کارم خیلی لذت میبرم" و "من عاشق کارم هستم" این روزها زیاد به گوش آدم میخورد و هر کس را میبینی یک گوشه نشسته و دارد با شغلش دل میدهد و قلوه میگیرد. همه عاشق کارشان هستند و اگر یک روز کارشان را نبینند، ممکن است دست به کار احمقانهای مثل استراحت کردن و لذتهای دیگر زندگی بزنند. به نظرم فرهنگ سازمانی غالب در اکوسیستم، دوست ندارد آدم با کارش دوستی ساده و معمولی داشته باشد و به فردیتش به اندازه شغلش بها بدهد.
کتاب از زندگی یه کارمند معمولی با تواناییهای معمولی میگه که دلش به تعطیلیهای وسط هفته خوشه. چیزی که کتاب به نظر من سعی داره بهمون بگه اهمیت معمولی بودنه. این روزا فضای اطرافمون پره از جملات انگیزشی بی سر و تهی که آدما رو به موفق بودن دعوت میکنن اینکه تو میتونی فقیر به دنیا بیای ولی حق نداری فقیر از دنیا بری، همه میتونن موفق باشن پس باید باشن، تنها چیزی که بین تو و هدفت قرار گرفته داستانهاییه که برای خودت میبافی و از این دست جملات. فقط کافیه یه هشتگ جملات انگیزشی توی اینستاگرام سرچ کنی تا با سیل عظیم جملاتی که روی پس زمینه عکس رونالدو، مارک زاکربرگ، استیو جابز، تام هاردی یا کیلین مورفی به سمت موفیقت دعوتت میکنن رو به رو بشی.
ولی حقیقت یکم با این جملات فرق داره، اولین باری که به این مسئله فکر کردم بعد از شنیدن صحبتهای مجتبی شکوری تو پادکست رادیو راه بود. اینکه قرار نیست همه آدمها توانایی چیره شدن روی هر موقعیت انسانیای که زندگیشون رو تحت تاثیر قرار داده داشته باشن. اینکه همه چیز فقط به خواستن ما مربوط نمیشه و اهمیت رسیدن به درک واقع بینانهای از امید.
به نظرم این روزا که هر اینفلوئنسری یه تریبون پیدا کرده تا فالوورهای بدبخت غرق شده تو منجلاب ناامیدیش رو به تلاش برای رسیدن به اهدافشون دعوت کنه، دقیقا زمان خوندن این کتابها و فکردن به موهبت کامل نبودنه. احتمالا کمتر کسی توی این دنیا بخواد دیگرانو به این دعوت کنه که کل زندگیشونو روی کاناپه چرم خونشون لم بدن و در حالی که اپیزود هفت فصل سه فرندز رو پلی کردن کوکاشونو سر بکشن. تلاش برای پیدا کردن علاقهمندیهامون و حرکت به سمتشون اتفاق مهم و قشنگیه ولی باید این رو هم در نظر بگیریم که قرار نیست بُعد انسانیمونو به دست جملات انگیزشی که ما رو جز چندتا ربات که همیشه حوصله و توانایی کار کردن دارن میبینن، خفه کنیم.
اصلا اگر قرار باشد همه اینقدر موفق شویم، دیگر آن پایین تریبون کسی نمیماند که برایش از دستاوردهایمان صحبت کنیم، به خصوص اگر زمان سخنرانی، تعطیلات آخر هفته باشد.
خلاصه اگه شما هم دوست دارید برای یکبار هم که شده به جای شنیدن داستان یک کسب و کار از زبون یه مدیر خلاق و موفق، وضعیت استارتآپها رو از زبون یه کارمند معمولی بشنوید اسم این کتاب رو داخل لیست "کتابهایی که باید قبل از نابودی جهان به دست موجودات فضایی بخونم" -تون بذارید.
و به نظرم بعضی کتابا ارزش وایسادن تو صفهای بلند و کذایی کتاب فروشیها رو دارن.