تولید محتوا یعنی چی؟ این سوالی بود که بعد از ورود به واسط کالا همه از من می پرسیدند. کلی توضیح می دادم اما باز هم متوجه نمیشدند. مقاله هایم را برایشان میفرستادم تا نظر بدهند و ایرادهای آن را بگویند، اما اصلا متوجه نمیشدن و میگفتن خب حالا یعنی چی؟؟
میگفتند یعنی مقاله ها را خودت نوشتی؟ بعضی ها هم اصلا لینک را باز نمیکردن. اگر آن روز همین مقاله را نوشته بودم خیلی راحتتر توضیح میدادم.
در این مقاله کمی هم درباره شغل تولید محتوا، بازار کار و نقش محتوا در کسبوکارها توضیح دادیم تا اگر میخواهید وارد کار شوید با درک درستی شروع کنید.

قبل از توضیح یک نکته مهم وجود دارد که باید بدانید. دنیای محتوا آنقدر گسترده است که از هرکسی بپرسید تولید محتوا چیست تعریف خودش را میگوید. بعضی وقتها این تعاریف به اندازهای مبهم هستند که آدم گیج میشود.
با در نظر گرفتن این نکته میرویم دنبال یک جواب ساده و قابل درک.
محتوا همان چیزی است که هر روز با آن سر و کار داریم.
محتوا پستهای اینستاگرامی است که ما را میخنداند یا به فکر فرو میبرد، مقالۀ وبسایتها است که از آنها چیزهایی یاد میگیریم، پادکست که موقع برگشت از دانشگاه در تاکسی گوش میدهیم، ویدیو در آپارات یا یوتیوب که تماشا میکنیم، کتابهای الکترونیک یا هر چیز مشابه دیگری است که در دنیای دیجیتال میبینیم، میشنویم یا میخوانیم.
خب حالا اگر بخواهیم یک تعریف جامع برای محتوا بدون مثال زدن از انواع محتوا بنویسیم میرسیم به این تعریف:
هر چیزی که برای انسان قابل درک است و به طور کلی در بستر کانالهای دیجیتال یا غیر دیجیتال قابل انتشار هستند محتوا میگویند.
پس در جواب تولید محتوا چیست میتوانیم بگوییم:
تولید محتوا یعنی خلق هرچیز قابل درک و انتشار برای انسانها در راستای اهداف بازاریابی
خیلی دانشگاهی شد نه؟ بازاریابی از کجا پیدا شد؟ حالا به زبان خودمانی:
تولید محتوا یعنی نوشتن، طراحی، ضبط و ساخت هرچیزی که انسانها میتوانند درکش کنند و در بستر های مختلف قابل انتشار است برای دستیابی به اهدافی مثل کسب درآمد (مستقیم یا غیرمستقیم)، افزایش فروش، وفادارسازی مشتری و...
شاید الان فکر میکنید که خب اگر تولید محتوا به همین راحتی است پس چرا شرکتها اینقدر دنبال کارشناس تولید محتوای حرفهای و کاربلد هستند؟ الان که هرکسی حداقل یک پیج شخصی دارد یعنی تولید محتوا میکند؟ جواب این سوال ریشه در بازاریابی مبتنی بر محتوا (Content Marketing) دارد.
نقطه تمایز اصلی بین اکبر که عکسهای خود را در حال کباب زدن در صفحه اینستاگرام منتشر میکند با سرآشپز معروف نصرت گوکچه در هدف و چگونگی تولید محتوا است.
اولاً افراد یا کسبوکارها از تولید محتوا برای اهدافی مثل کسب درآمد، بازاریابی، برندینگ و فروش استفاده میکنند.
دوماً، هر محتوایی نمیتواند در راه رسیدن به این اهداف کمک کند. تولید محتوا فقط یک مرحله از چرخه بازاریابی به کمک محتوا است.
چرخهای که به ترتیب شامل مراحل زیر است:
هدفگذاری
تدوین استراتژی
تولید محتوا
توزیع
ترویج
تحلیل
اصلاح و بهروزرسانی
فقط خلق محتوا بدون بقیه مراحل فایده زیادی ندارد. مثل دویدن روی تردمیل است که به جایی نمیرسید اما انرژی مصرف میکنید. به این ترتیب نصرت میشود سرآشپز معروف دنیا با ۲۶ میلیون فالوور در اینستاگرام اما عکسهای اکبر را فقط باجناقش لایک میکند.
پس دیدیم که به همین راحتی هم نیست.
دنیای بدون اینترنت چقدر کسل کننده بود مگر نه؟ وقتی اینترنت و رایانههای رومیزی با آن مانیتورهای بزرگ به خانههای مردم رسید هیچکس فکرش را نمیکرد این پدیده تا این اندازه قرار است روی زندگی تک تک ما تاثیر بگذارد.
اگر نام اولینها را کنار بگذاریم، رونق گرفتن تولید محتوا در عصر اینترنت چند نقطه عطف مهم دارد.
گسترش وبلاگها
شروع به کار موتورهای جستجو به ویژه گوگل
ظهور شبکههای اجتماعی
در روزهای اول اینترنت فقط برای انجام کارهای ساده استفاده میشد اما به سرعت تبدیل به اقیانوسی از اطلاعات شد. صدها وبلاگ شروع به انتشار مقالات، اخبار و تصاویر کردند. پیدا کردن اطلاعات موردنیاز در این اقیانوس سخت شد پس موتورهای جستجو مثل گوگل وارد شدند و کار را راحت کردند.
مردم برای چه چیزهایی جستجو میکردند؟ برای هرچیزی از راهنمای باز کردن لولۀ سینک آشپزخانه تا مقالههای علمی. خب معلوم است که در این دنیا کسی برنده است که محتوای بهتر و بیشتری تولید کند.
نقطه عطف سوم ظهور شبکههای اجتماعی بود. اگر یادتان باشد گفتیم که برندها فهمیدند باید با مشتری ارتباط برقرار کرد و چه چیزی بهتر از شبکههای اجتماعی.
حال در دورانی هستیم که کمتر کسبوکاری پیدا میشود وبسایت اختصاصی یا حداقل صفحهای در شبکههای اجتماعی نداشته باشد.
تبلیغ پیامی یکطرفه است که به درستی به مخاطب منتقل میشود. منظور از «به درستی» یعنی پیامی مناسب، در زمان و مکان مناسب. هدف تبلیغات هم هرچیزی میتواند باشد؛ از یک محصول ساده تا تبلیغ یک حزب سیاسی یا حتی یک باور و عقیده.
تولید محتوا یکی از مراحل چرخه بازاریابی مبتنی بر محتوا است و روشی برای برقراری ارتباط دوطرفه و پایدار با مخاطب است. به طور کلی (نه همیشه) هدف تولید محتوا کسب درآمد مستقیم (از خود محتوا) یا غیر مستقیم (بازاریابی برای محصول یا خدمات) است.
برای مثال، ما با دیدن بیلبورد تبلیغاتی با برند یک آژانس مسافرتی فقط آشنا میشویم اما دنبال کردن شبکههای اجتماعی و تماشای کلیپهایی جذاب از جاذبههای گردشگری و نظر نوشتن زیر پستها ما را به برند وابسته میکند.
اگر خیلی ساده بگوییم، بازاریابی مبتنی بر محتوا برای هر کسبوکاری که بتواند محتوای مفید و با کیفیت تولید کند ضروری است.
تولید و بازاریابی محتوا مزیتهای زیادی دارد که مهمترین آنها موارد زیر است:
میتوانید از خود محتوا کسب درآمد کنید.
برای محصول یا خدمات شما مشتری میآورد.
یک روش کم هزینه است.
کمک به ایجاد شهرت، اعتماد و اعتبار میکند.
نتایج و عملکرد آن به راحتی قابل تحلیل است.
در وفادارسازی مشتریان تاثیرگذار است.
هر کسبوکاری میتواند از روش محتوا کمک بگیرد اما فعالیت در همه کانالها و بسترها ضروری نیست.
خلاصه این که اگر در کسبوکار خود میتوانید تولید محتوا کنید حتماً این کار را انجام دهید.
شغل تولید محتوا در سالهای اخیر آنقدر متقاضی پیدا کرده است که خیلی افراد آن را به عنوان شغل اصلی انتخاب میکنند و برای بعضی هم شغل دوم است. موضوعات و کارهای محتوا زیاد است و هرکس با هر علاقهای میتواند در یکی از حوزههای آن کسب درآمد کند. خیلی هم سخت نیست؛ میتوانید یک فریلنسر دورکار باشید یا یک کارمند حضوری در شرکتهای بزرگ. فقط باید مهارتهای اولیه را که در ادامه توضیح دادیم یاد بگیرید.
کارشناس تولید محتوا میتواند برای وبسایتها مقاله بنویسد، برای شبکههای اجتماعی پست بسازد و منتشر کند یا ویدیو کلیپ، پادکست، ایبوک و ... تولید کند.
امروزه شغل کارشناس تولید محتوا یک شغل نسبتاً تخصصی شده است. یعنی یک نفر نمیتواند دهها کار مختلف انجام دهد. بدون دانش و تجربه هم هرکسی نمیتواند یک شبه کارشناس تولید محتوا شود.
الان به طور کلی کارشناسان تولید محتوا افرادی با تخصص یا مهارتهای زیر هستند:
نویسندگی
کپیرایتینگ
طراحی (نه در حد یک گرافیست یا طراح وبسایت)
اصول بازاریابی و فروش
سئو
خلاقیت
این مهارتها مهم هستند اما مهمتر از همه داشتن دانش و مسلط بودن کارشناس تولید محتوا به موضوع است.
و در انتها خیلی خیلی مواظب باشید به یک «کپی کننده محتوا» به جای «تولید کننده محتوا» تبدیل نشوید چون آخر و عاقبت ندارد.
در حال حاضر تقاضا برای استخدام کارشناس تولید محتوا خیلی زیاد اما تعداد افراد متخصص در این حوزه خیلی کم است. کافی است نگاهی به آگهیهای استخدامی بیندازید. از یک کسبوکار ساده تا بزرگترین شرکتها دنبال نیروی تولید محتوا هستند.
شاید فکر کنید دلیل کمبود نیرو سخت بودن کار تولید محتوا باشد. در واقع تولید محتوا کار چندان سختی نیست اما به دلایلی مثل ناآشنا بودن جوانها با این شغل، نیاز به یادگیری شخصی و مداوم و خلاقیتمحور بودن، متقاضی زیادی ندارد.
تولید محتوا از آن شغلهایی است که نه در دانشگاهها رشتهای دارد و نه یک شغل کلیشهای با کارهای روتین و تکراری است که یک روزه یاد بگیرید. به همین دلیل خلاق بودن برای این شغل ضروری است.
در این شرایط اگر در ایران دنبال کار هستید این یک بازار بکر و هنوز در حال رشد برای افراد خلاق و اهل یادگیری است.