
زندگی ما روی چرخ ماشین پدرم میچرخید؛ خدا را شکر بد نمیچرخید. پدرم خیلی عزت ماشینش را میگرفت. ما به آن میگفتیم «ماشین باری»، اما پدرم میگفت «کمپرسی»؛ انگار اینطوری حقِ مطلب را بهتر دربارهٔ ابهت ماشینش ادا میکرد. دروغ نخواهدبود اگر بگویم آن ماشین یکی از ما بود؛ یعنی یکی از اعضای خانوادهمان. راضی بودیم ازش و دلمان خوش بود به بودنش کنار خودمان. او باید میبود تا ما به این طرف و آن طرف برویم. همه دوستش داشتیم؛ از پیر گرفته تا بچههای قد و نیمقد. شاید چون بزرگ بود و بیادعا. هرچقدر هم که سوارش میشدیم، باز جا داشت که یک نفر دیگر هم بیاید.
از همان کمپرسیهایی که اتاقک جلویش نارنجی بود و اتاق عقبش سبز؛ دو رنگِ مکمل و گرم. بیخود نبود که اینقدر به دل مینشست. البته سبزش بهخاطر کیسهگچهایی که بار میزد، گاهی دم به سفیدی میزد، ولی باز هم به قول قدیمیها مقبول بود. درهای جلویش را که باز میکردی، ایرج قادری میدیدی؛ که پدرم عکس سیاهوسفیدش را چسبانده بود به درِ سمت شوفر. یک عکس رنگی قدیمی هم از جوانیهای مارادونا با لباس تیم ملی آرژانتین زده بود روی آن یکی در ماشین. از ضبط ماشین هم اگر صدایی جز صدای شجریان میآمد جای تعجب داشت.
تا در ماشین را باز میکردی؛ بوی گازوییل تا مغز استخوانت میرفت ولی کمکم تمام میشد؛ تمام که نمیشد ما عادت میکردیم. ولی آن بالا، آدم روی آن صندلیهای مخمل زرشکی، احساس قدرت میکرد؛ هم ماشین بزرگ سوار بودی هم از بقیه آدمها بالاتر بودی. همین که میرسیدی توی خیابان، همه کنار میرفتند یا میایستادند تا رد شوی. ولی من عقب ماشین را بیشتر دوست داشتم. هیچ سقفی نبود. دستهایم را که دراز میکردم، میتوانستم آسمان را لمس کنم. باد که به صورتم میخورد، لپهایم سرخ میشد. انگار یک جان به جانهای دیگرم اضافه میشد.
تابستان که میشد، تمام هفته را منتظر پنجشنبه بعدازظهر بودیم که را با خانوادهٔ پدریِ مادرم برویم مشهداردهال. بیست، سی نفری میشدیم؛ شلوغپلوغ. وقتی میرسیدند، هرکسی چیزی دستش بود: یکی روفرشی، یکی سماور زغالی و منقل، چندتایی هم وینمه و تشک و بالش به کول داشتند. دورتادور عقب ماشین را بالش میگذاشتیم و وسطش روفرشی پهن میکردیم و مینشستیم به تخمهشکستن و چای خوردن و گاهی هم چرتوپرت گفتن. گاهی صدا به صدا نمیرسید، از بس که صدای خنده و بگومگو میآمد.
استارت ماشین که زده میشد، انگار به جای موتور ماشین، این آتش دل ما بود که روشن میشد. وقتی ماشین حرکت میکرد؛ خون در رگها به جریان میافتاد. میایستادی و برای ماشینهای عقبی دست تکان میدادی و آنها هم با بوق جواب میدادند. گاهی که ماشین توی دستچال میافتاد؛ قلب ما هم با او میافتاد ته چاه؛ بیرون آمدنمان دیگر با خدا بود.
یکدفعه، شب حرکت کردیم. تصویر ماه آن شب را هنوز که هنوز است به خاطر دارم. آسمانِ تاریک با ابرهایش، بیشباهت به دشت پنبه نبود که ماه نور پس زمینه آن را فراهمکردهبود. تقریباً تمام مسیر، ماه همراه ما بود. کسی آن شب به من گفت: «مریم، ماه را ببین، راه میرود؛ دارد ما را تعقیب میکند.» و من تا مدتها، حداقل تا زمانی که به کلاس سوم رفتم، فکر میکردم که ماه واقعا حرکت میکند.
به مقصد که میرسیدیم، همه وسایل را پایین میگذاشتیم و دنبال جایی خوب برای نشستن میگشتیم. همه میرفتیم، اما ماشین باری همانجا که پدرم پارک کرده بود، منتظر میایستاد تا ما برگردیم؛ حتی وقتی خیلی هم دور میشدیم، به عقب که نگاه میکردیم، او همانجا ایستاده بود و با دو چشمش به ما لبخند میزد و میگفت: «من همینجا منتظر میمانم تا شما برگردین.»
ماشین بسازی بود؛ بالا و پایین کم ندیده بود، خاک جاده کم نخورده بود، ولی باز سرپا بود و صبور، هر هفته ما را اینجا و آنجا میبرد.
یک بار هفتساله که بودم، پدرم دنیا را به من داد؛ او اجازه داد که من پشت رُل بنشینم و فرمان را بچرخانم.
این اولین و آخرین باری بود که من پشت فرمان ماشین باری نشستم؛ تابستان همان سال پدرم برای همیشه شغلش را عوض کرد.
#دنده عقب با اتوابزار
#دنده_عقب_با_اتوابزار
#ماشین #دنده_عقب_به_گذشته