نوشتن یک نامه اداری در نگاه اول کار سادهای به نظر میرسد؛ چند جمله را مینویسیم، موضوع را توضیح میدهیم و در پایان درخواست خودمان را مطرح میکنیم. اما واقعیت این است که نحوه بیان درخواست در یک نامه رسمی میتواند روی برداشت مخاطب و حتی نتیجه پیگیری تأثیر بگذارد.
یک نامه اداری خوب لزوماً نامهای طولانی و پر از کلمات پیچیده نیست. برعکس، بهترین نامهها معمولاً کوتاه، دقیق، محترمانه و کاملاً روشن هستند.
در ادامه چند نکته کاربردی را بررسی میکنیم که برای نوشتن نامههای اداری، درخواستها، شکایتها و مکاتبات رسمی میتواند بسیار مفید باشد.
یکی از رایجترین اشتباهات در نامههای اداری این است که نویسنده قبل از مشخص کردن درخواست اصلی، شروع به توضیح دادن ماجرا میکند.
قبل از نوشتن نامه از خودتان بپرسید:
«در پایان این نامه دقیقاً چه چیزی از مخاطب میخواهم؟»
مثلاً به جای اینکه چند پاراگراف درباره مشکلات خود توضیح دهید، میتوانید درخواست را مشخص و مستقیم بیان کنید:
«با توجه به مراتب فوق، خواهشمند است دستور فرمایید موضوع مورد بررسی قرار گرفته و نتیجه به اینجانب اعلام شود.»
این جمله زمانی مؤثر است که قبل از آن، موضوع به اندازه کافی و بدون زیادهگویی توضیح داده شده باشد.
موضوع باید به مخاطب کمک کند در چند ثانیه متوجه شود نامه درباره چیست.
مثلاً:
موضوع: درخواست بررسی مجدد پرونده
یا:
موضوع: درخواست تقسیط بدهی
خیلی بهتر از موضوعاتی مانند «درخواست» یا «در خصوص مشکل پیش آمده» است.
در مکاتبات رسمی لازم نیست چندین جمله تشریفاتی قبل از اصل موضوع نوشته شود.
بهتر است بعد از خطاب مناسب، خیلی سریع وارد موضوع شوید:
«احتراماً، به استحضار میرساند...»
سپس اصل موضوع را با ترتیب منطقی توضیح دهید.
اگر نامه درباره یک اتفاق یا پرونده مشخص است، اطلاعات مهم مانند تاریخ، شماره پرونده، شماره نامه یا سایر مشخصات مرتبط را نیز دقیق درج کنید.
نامه حرفهای معمولاً دو بخش اصلی دارد:
شرح موضوع: چه اتفاقی افتاده و چرا نامه نوشته شده است؟
درخواست: از سازمان، اداره یا شخص مخاطب چه اقدامی میخواهید؟
این دو بخش اگر با هم مخلوط شوند، ممکن است مخاطب بعد از خواندن نامه همچنان نداند دقیقاً چه اقدامی باید انجام دهد.
حتی اگر موضوع برای شما بسیار مهم یا ناراحتکننده باشد، نامه رسمی جای مناسبی برای استفاده از عباراتی مانند «عمداً»، «حتماً قصد داشته»، «همیشه این کار را میکند» و موارد مشابه نیست؛ مگر اینکه بتوانید ادعای خود را اثبات کنید.
به جای آن، اتفاقات را دقیق و قابل بررسی بیان کنید.
مثلاً:
«در تاریخ ... مبلغ مذکور به حساب اینجانب واریز نشده است.»
از نظر اداری، این جمله بسیار قابل بررسیتر از عبارتی مانند «ایشان عمداً پول من را پرداخت نکرده است» خواهد بود.
گاهی یک اشتباه کوچک در تاریخ، شماره پرونده، نام شخص یا مبلغ میتواند باعث ایجاد مشکل شود.
قبل از ارسال نامه این موارد را بررسی کنید:
نام و مشخصات مخاطب
تاریخ
شماره پرونده یا نامه
مبلغ و اعداد
پیوستها
درخواست نهایی
غلطهای املایی و نگارشی
گاهی مشکل اصلی این نیست که فرد موضوع را نمیداند؛ بلکه نمیداند چطور همان موضوع را به شکل رسمی و قابل فهم روی کاغذ بیاورد.
در چنین شرایطی، استفاده از ابزارهای کمکی نگارشی میتواند فرآیند نوشتن را سادهتر کند. برای نمونه، نگارش یار یکی از ابزارهایی است که برای کمک به تنظیم و نگارش متون اداری و حقوقی طراحی شده و میتواند برای افرادی که با ساختار نامههای رسمی آشنایی زیادی ندارند، نقطه شروع مناسبی باشد.
در کنار این موضوع، اگر با یک رأی دادگاه، ابلاغیه یا سند قضایی مواجه شدهاید و اصطلاحات و متن آن برایتان قابل فهم نیست، همین مسئله میتواند باعث سردرگمی بیشتری شود. در چنین مواردی، میتوان از قابلیت تفسیر ساده اسناد قضایی در نگارش یار نیز استفاده کرد تا محتوای متن به زبان قابل فهمتری بررسی شود.
برای کسانی که میخواهند نمونههای بیشتری از نگارش نامههای اداری و راهنمای استفاده از ابزارهای مرتبط را ببینند، میتوانند آموزشها و ابزارهای نگارش یار را نیز بررسی کنند.
یک نامه اداری خوب الزاماً طولانی، پیچیده یا پر از اصطلاحات رسمی نیست. مهمترین ویژگی آن این است که مخاطب بعد از خواندن نامه دقیقاً بداند:
موضوع چیست، چه اتفاقی افتاده و نویسنده دقیقاً چه درخواستی دارد.
اگر این سه مورد به شکل واضح و منظم بیان شوند، حتی یک نامه کوتاه میتواند بسیار حرفهایتر از یک متن چندصفحهای و پیچیده باشد.
و اگر در نوشتن متنهای رسمی، اداری یا حقوقی مشکل دارید، استفاده از ابزارهای کمکی مانند نگارش یار میتواند روند آمادهسازی متن را برایتان سادهتر کند.