رئیس خودت باش!
برای بقیه کار نکن!
کسب و کار خودت رو راه بنداز!
کاری کن بقیه برای تو کار کنن!
کارآفرین بودن جذاب به نظر می‌رسه. اینکه ماهیانه میلیون‌ها دلار بدون هیچ زحمتی به حسابت واریز بشه، سوار جت شخصیت بشی و دنیا رو بگردی در حالیکه عده دیگه‌ای دارن برای تو کار می‌کنن (یا بهتره بگیم برای تو پول تولید می‌کنن) تا تو به لذت‌های زندگیت برسی، واقعا هیجان‌انگیزه!
فقط یه مشکل کوچیک وجود داره. اونم اینه که این تصورات درباره کارآفرینی از پایه و اساس اشتباهه!! در ادامه توضیح می‌دیم که چرا. مردم دوست دارن از لذت‌های کارآفرین بودن حرف بزنن، فارغ از اینکه آیا واقعا کارآفرین بودند یا نه، دوست دارن فقط از موفقیت‌هاشون بگن و مسیر دشواری که باهاش دست و پنجه نرم کردن رو به این راحتی‌ها و بدون هزینه به تصویر نمی‌کشن.
به نظر من، مسیری که یک کارآفرین با اون دست و پنجه نرم می‌کنه، فارغ از موقعیت جغرافیایی، یه مسیر تاریک، پر از پیچ و خم، دست‌اندازهای طاقت‌فرسا و غیر قابل پیش‌بینیه، که در انتهای مسیر یه قطار با سرعت زیاد ولی در سکوت و بدون هیچ نوری داره به سمتت نزدیک میشه. هیچ کارآفرینی نمی‌تونه بگه که دو روز متوالی رو دقیقا به یک شکل گذرونده و هرگز به یقین نمی‌تونه بگه که فردا هیچ اتفاق پیش‌بینی نشده‌ای براش نمی‌افته.
از اون‌جایی که فکر می‌کنم محتوای فارسی زیادی در رابطه با مشکلات و چالش‌های کارآفرینی تهیه نمی‌شه، و بیشتر از اونکه واقعیت‌ها و حقایق رو برای هم شرح بدیم، اسیر یک سری تفکرات کلیشه‌ای و یک دنیای خیالی جذاب هستیم، در ادامه به چند چالشی که خودم در مدت کوتاهی که به عنوان یک کارآفرین تجربه کردم رو با شما به اشتراک می‌گذارم و خوشحال می‌شم اگر تجربه مشابهی داشتید با من در میون بگذارید. ضمنا این مطالب کاملا از تجربیات شخصی من در ایران نشات گرفته و هیچ منبعی برای تایید یا رد صحت اون‌ها به لحاظ تئوری نمی‌تونم ارائه بدم.
۱- تو الزاما کمتر از کارمندانت کار نمی‌کنی!
ایده اصلی اینه که یه کاری راه بندازی تا بقیه برات کار کنن و تو استراحت کنی در حالیکه پول به راحتی به حساب شخصیت سرازیر میشه. این یه تصور کاملا اشتباه و غلطه. کاری نداشته باشیم به سازمان‌های دولتی یا شرکت‌هایی که به صورت سنتی یه نفر رو به سمت مدیر عامل انتخاب کردن و حقوق و مزایای خوبی بهش میدن برای کاری نکردن! این شخص رو ما یک کارآفرین نمی‌دونیم. کارآفرینی به معنای ایجاد ارزش جدید، ارائه محصول جدید و اشتغال‌زایی بر پایه این ارزش ارائه شده، با اون مفهوم سنتی مدیر عامل کاملا تفاوت داره. با این تفاسیر، الزاما تو کمتر از کارمندانت وقت نمی‌گذاری، حتی گاهی مجبور می‌شی اضافه‌کاری بیشتری داشته باشی، صبح‌ها رو زودتر از اونا و شب‌ها رو دیرتر از اونا تموم کنی. مرخصی استحقاقی، استعلاجی، تعطیلات آخر هفته، تعطیلات عید و موارد مشابه برای تو مفهومی نداره. نه اینکه نمی‌تونی داشته باشی، ولی ممکنه یه مساله کوچیک در کسب و کار پیش بیاد و تو رو مجبور کنه از تایم شخصیت برای رفع مساله استفاده کنی.
۲- تو مسئول همه چیزی!
باور کنید یا نه، وقتی مشکلی در کسب و کار پیش میاد، فرقی نداره اون مشکل مالی باشه یا فنی یا عملکردی، انگشت اشاره کلا به سمت شما گرفته میشه. این تویی که مسئول همه چیز هستی، حتی اگر خطا از سمت کارمندان و پرسنل باشه، باز هم شما به عنوان کسی که این افراد رو تایید، انتخاب و استخدام کردی، مسئولی.
۳- آخر هفته‌ای وجود نداره!
اگه تمام هفته رو به این امید می‌ری سر کار که آخر هفته رو بتونی استراحت کنی، مطمئن باش کارآفرینی مناسب حال تو نیست. هیچ عنوانی به اسم ساعت ورود و خروج برای یک کارآفرین وجود نداره. زمانی که ورود کردی، دیگه راه خروجی نیست! تک تک روزهاتو درگیری، هر چقدر هم که تلاش کنی راه گریزی وجود نداره.
۴- باید همیشه قوی بمونی!
زمانی که می‌خواستم کسب و کار خودم رو راه بندازم، دید جامعی به چالش‌ها و مشکلاتی که ممکنه برام پیش بیاد نداشتم. فقط به خودم ایمان داشتم و همین برای شروع کافی به نظر می‌رسید. مهم نبود چقدر خانواده و دوستان براشون این حرکت عجیب بود که من به پیشنهادهای شغلی شگفت‌انگیز جواب رد می‌دادم. مهم نبود چقدر سرزنش و جملات منفی شنیدم و سعی کردم به هر سختی که شده به مسیر ادامه بدم. اما با گذشت ۴ سال، الان متوجه می‌شم مسیری که انتخاب کرده بودم سخت، طاقت‌فرسا، پر از چالش و نامطمئن به نظر می‌رسید و نگرانی خانواده و دوستان در اون مقطع کاملا طبیعی بوده.
۵- قربانی‌هاتو با دقت انتخاب کن!
کارآفرین که باشی، باید خیلی چیزا رو قربانی کنی. ساده‌ترینش میشه گذشتن از کلاس هفتگی ورزشی یا موسیقی یا هر کار هنری و تفریحی دیگه‌ای که برای آرامشت انتخابش کرده بودی. این واقعا ساده‌ترین چیزیه که میشه در راستای کسب و کار، قربانی کرد. چیزای مهم‌تر میشه گذشتن از یه قهوه ساده با دوستات، حداقل کردن تعطیلات آخر هفته با خونواده، فرصت خرید مواد غذایی نداشتن، صفر شدن حساب‌های بانکی، تاخیر در پرداخت اجاره منزل، فروختن وسایل ارزشمندی که داری، و تزریق کوچک‌ترین درآمد غیرمستقیمی که داری به شرکت به جهت تامین بودجه داخلی.
۶- منتظر تعریف و تمجید نباش!
اگه مدام دنبال تایید و تمجید از سمت بقیه هستی، کارآفرینی مسیری نیست که بخوای انتخاب کنی. اینکه زود بیای سر کار، تمام وظایفت رو سر وقت انجام بدی، اضافه کاری داشته باشی و حقوقت رو دیرتر از همه دریافت کنی، اینا حداقل چیزیه که به عنوان مدیرعامل از تو انتظار می‌ره. چیزی نیست که بخوای دنبال تشویق بابت چیزایی باشی که وظیفه تو محسوب میشه و حتی باید خیلی فراتر از این‌ها قدم برداری.
۷- دلت برای امنیت و ثبات مالی تنگ میشه!
اگه مسیر کارآفرینی رو در پیش گرفتی، این دو مورد رو هیچوقت تضمین دائمی براش ندون. کاری ندارم که گاهی در مقطع‌های مختلف می‌تونی از امنیت مالی برخوردار باشی، ولی احتمال این رو هم بدون که هر آن ممکنه چالشی پیش بیاد و در صورت پیدا نکردن سرمایه‌گذار (که اگر هم پیدا بشه درصد خوبی از کسب و کارت رو برمی‌داره)، مجبوری خودت به شرکت سرمایه‌ای رو تزریق کنی. مهم نیست چقدر برای ذخیره اون پول تلاش کردی، مهم نیست شب‌ها تا دیروقت کلاس آنلاین برگزار کردی، مهم نیست اون پول رو برای خرید جهیزیه یا خودرو کنار گذاشته بودی، بدون هیچ معطلی باید اون پول رو به شرکت تزریق کنی.
۸- قوانین دست و پاگیر اداری در کشور
به عنوان آخرین مورد دوس دارم به بخش کوچکی از قوانین دست و پا گیر اداری در کشور اشاره کنم که خیلی وقت‌ها آدم رو از ادامه دلسرد می‌کنه. شما به عنوان یک کارآفرین (در اصطلاح قانونی کارفرما) در ایران، چیزی به اسم بیمه بیکاری نداری. یعنی از تو انتظار می‌ره همیشه در حال کار و فعالیت باشی. فرقی نداره اگه ویروسی به نام کووید-۱۹ کل جهان رو درگیر کرده و کارمندانت با ابتلا به این ویروس می‌تونن از مرخصی استعلاجی و بیمه بیکاری استفاده کنن، این قانون برای تو وجود نداره.
حقوق کارفرما در صورتی که حداقل میزان رو در نظر گرفته باشی، از حقوق کارمندانی که به جهت اشتغال‌زایی استخدام کردی پایین‌تره. مزایای ماهیانه به توی کارفرما تعلق نمی‌گیره و این رو سازمان محترم بیمه پشت برگه قرارداد کارفرما به صورت دست‌نویس مطرح می‌کنه. در اداره محترم بیمه، کارفرما، به صورت پیش‌فرض یک خلافکار بالقوه در نظر گرفته میشه مگر اینکه بتونه خلاف اون رو ثابت کنه.
مالیات رو سالیانه طی فرایندهای متفاوت باید به اداره مالیات اعلام کرد و امان از روزی که این لیست‌های مختلف با هم به تناقض برسند. لیست پرسنل رو باید جداگانه به اداره مالیات اعلام کرد و چیزی به اسم یکپارچگی بین سامانه‌ها تعریف نشده که روال کار رو ساده‌تر و سریع‌تر کنه.
این لیست انقدر طولانیه که فکر می‌کنم بد نباشه در مطلبی جداگانه بهش بپردازیم و همین‌جا سخن رو کوتاه می‌کنم.
۹- طاقت بیار و مرد باش!
تمام مواردی که بهش پرداختیم، بخش کوچکی از زندگی یک کارآفرین رو به تصویر می‌کشه و همون‌طور که قبلا هم اشاره کردم، این‌ها (به قول حسام ایپکچی) بخشی از تجربیات زیسته من محسوب میشه و چیزی نیست که در کتاب به صورت تئوری مطالعه کرده باشم و قانونی نوشته شده باشه برای همه. ضمن اینکه این موارد به جهت دلسرد کردن کسی برای کارآفرینی نوشته نشده، و فقط سعی کردم بعضی از چالش‌های زندگی یک کارآفرین رو براتون به تصویر بکشم و شما رو از اون تصورات خیالی که برامون ساخته شده دور کنم. کارآفرین و کارمند، هر چیزی که هستی، باید با روحیات و شخصیت تو هم‌خوانی داشته باشه وگرنه از درون نابود می‌شی. هر کدام مشکلات و چالش‌های خودشون رو دارن، همون‌طور که مزیت‌ها و لذت‌هایی هم دارن. تو ببین کدوم مسیر با روحیاتت سازگارتره و به سمتش برو.
