وقتی قرار است یک کسب و کار وارد فضای اینترنت شود، دیر یا زود یک سوال مطرح میشود: فروشگاه را با چه چیزی بسازیم؟
در نگاه اول شاید تفاوت زیادی بین گزینههای مختلف وجود نداشته باشد. تقریباً همه آنها قرار است امکان معرفی محصول، ثبت سفارش و پرداخت اینترنتی را فراهم کنند. اما وقتی کمی دقیقتر شویم، متوجه میشویم پشت این ظاهر ساده، دو شیوه متفاوت برای ساخت و مدیریت فروشگاه وجود دارد.
یکی از این مسیرها استفاده از ووکامرس روی وردپرس است و مسیر دیگر استفاده از فروشگاه سازهایی است که بسیاری از امکانات را از قبل آماده کردهاند.
اما این دو دقیقاً چه تفاوتی با هم دارند؟
فروشگاه ساز در سادهترین تعریف، ابزاری است که امکانات مورد نیاز یک فروشگاه اینترنتی را در اختیار کاربر قرار میدهد.
مدیریت محصولات، دسته بندی کالاها، سبد خرید، ثبت سفارش، پرداخت و روشهای ارسال معمولاً بخشی از امکانات چنین سیستمهایی هستند.
در بسیاری از فروشگاه سازها، کاربر لازم نیست از ابتدا درگیر نصب و تنظیم بخشهای مختلف فنی شود. یک پنل مدیریتی در اختیار او قرار میگیرد و بخش زیادی از زیرساخت توسط ارائه دهنده سرویس مدیریت میشود.
البته فروشگاه سازها شکل یکسانی ندارند و امکانات و محدودیتهای هر کدام میتواند متفاوت باشد.
ووکامرس خودش یک فروشگاه مستقل نیست. یک افزونه برای وردپرس است که قابلیتهای فروشگاهی را به یک سایت وردپرسی اضافه میکند.
یعنی ابتدا وردپرس وجود دارد و بعد ووکامرس روی آن نصب میشود تا امکاناتی مانند تعریف محصول، سبد خرید، پرداخت و مدیریت سفارش به سایت اضافه شود.
به همین دلیل، وقتی از ووکامرس صحبت میکنیم، در واقع با ترکیبی از چند بخش روبه رو هستیم؛ وردپرس، هاست، قالب، ووکامرس و در صورت نیاز افزونههای دیگر.
همین ساختار باعث میشود امکان تغییر و توسعه فروشگاه زیاد باشد، اما در مقابل نگهداری آن هم تا حدی بر عهده صاحب سایت قرار میگیرد.
در فروشگاه سازهای اشتراکی، بسیاری از بخشهای فنی از قبل آماده هستند.
کاربر معمولاً وارد پنل میشود، محصولات را اضافه میکند، دسته بندیها را میسازد و تنظیمات مربوط به پرداخت و ارسال را انجام میدهد.
در چنین مدلی، مدیریت سرور، بسیاری از بروزرسانیها و بخشی از مسائل فنی توسط شرکت ارائه دهنده انجام میشود.
این موضوع میتواند کار را برای کسی که علاقهای به درگیر شدن با مسائل فنی ندارد سادهتر کند.
در عوض، فروشگاه تا حدی به امکانات و قوانین همان پلتفرم وابسته میشود.
یکی از تفاوتهای مهم ووکامرس با بسیاری از فروشگاه سازها، میزان امکان تغییر آن است.
از آنجا که ووکامرس متن باز است، میتوان بخشهای مختلف آن را با افزونه، تنظیمات یا برنامه نویسی تغییر داد. برای بسیاری از نیازهای معمول نیز افزونههای آماده وجود دارد.
مثلاً ممکن است یک فروشگاه به سیستم خاصی برای نمایش محصولات، روش متفاوتی برای محاسبه هزینه ارسال یا امکانات ویژهای برای مشتریان خود نیاز داشته باشد.
در چنین شرایطی، امکان توسعه ووکامرس میتواند اهمیت پیدا کند.
البته انعطاف بیشتر همیشه به معنی سادهتر بودن نیست. هرچه تغییرات یک فروشگاه بیشتر شود، نگهداری و هماهنگ نگه داشتن بخشهای مختلف آن نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اینجا جواب یکسانی برای همه وجود ندارد.
فروشگاه سازها معمولاً تلاش میکنند بسیاری از امکانات را در یک محیط آماده قرار دهند. بنابراین فردی که دانش فنی زیادی ندارد، ممکن است راحتتر با آن کار کند.
در ووکامرس هم بخش مدیریت فروشگاه نسبتاً مشخص است، اما ممکن است برای انجام بعضی تغییرات به تنظیمات وردپرس، افزونهها، قالب یا حتی کدنویسی نیاز باشد.
به همین دلیل تجربه کاربر با هر دو سیستم میتواند کاملاً متفاوت باشد.
گاهی هنگام مقایسه این دو گزینه، فقط هزینه اولیه دیده میشود؛ در حالی که هزینه یک فروشگاه اینترنتی ممکن است در طول زمان شکلهای مختلفی داشته باشد.
در ووکامرس، خود افزونه رایگان و متن باز است، اما فروشگاه همچنان به زیرساختهایی مانند هاست و دامنه نیاز دارد و ممکن است برای بعضی امکانات به قالب یا افزونههای پولی نیاز پیدا کند.
در فروشگاه سازها نیز معمولاً هزینه استفاده از سرویس به شکل اشتراک ماهانه یا سالانه دریافت میشود و بسته به سرویس، امکانات مختلف در پلنهای متفاوت ارائه میشوند.
بنابراین مقایسه صرفاً بر اساس «رایگان بودن» یا «اشتراکی بودن» تصویر کاملی به دست نمیدهد.
این موضوع شاید در شروع کار چندان مهم به نظر نرسد، اما با گذشت زمان میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
در ووکامرس، سایت روی هاست خودتان قرار میگیرد و مدیریت فایلها و اطلاعات فروشگاه در اختیار مالک سایت است.
در مدلهای فروشگاه ساز اشتراکی، فروشگاه روی زیرساخت شرکت ارائه دهنده قرار دارد و استفاده از آن تابع شرایط همان سرویس است.
به همین دلیل، هنگام انتخاب یک سیستم فقط نباید به امکانات امروز آن نگاه کرد. بهتر است مشخص باشد اگر چند سال بعد ساختار کسب و کار تغییر کرد، امکان انتقال اطلاعات و تغییر سیستم چگونه خواهد بود.
هیچ فروشگاهی از روز اول شبیه یک فروشگاه بزرگ اینترنتی نیست.
ممکن است یک کسب و کار با چند محصول شروع شود و بعد تعداد محصولات، مشتریان، سفارشها و امکانات مورد نیاز آن بیشتر شود.
در این مرحله، مسائلی مثل سرعت سایت، مدیریت موجودی، اتصال به سیستمهای دیگر، امنیت، گزارش گیری و توسعه امکانات اهمیت بیشتری پیدا میکنند.
ووکامرس به دلیل ساختار قابل توسعه خود میتواند در چنین شرایطی امکانات زیادی در اختیار فروشگاه قرار دهد، اما توسعه بیش از حد افزونهها و تغییرات فنی هم میتواند نگهداری سایت را پیچیدهتر کند.
فروشگاه ساز نیز ممکن است بسیاری از نیازهای معمول را پوشش دهد، اما اگر یک کسب و کار به قابلیت بسیار خاصی نیاز داشته باشد، محدودیتهای پلتفرم بیشتر خودش را نشان میدهد.
پاسخ این سوال بیشتر به شیوه کار صاحب فروشگاه مربوط میشود تا تعداد محصولات.
کسی که میخواهد سریعتر یک فروشگاه استاندارد راه اندازی کند و ترجیح میدهد بیشتر مسائل فنی توسط سرویس دهنده مدیریت شود، ممکن است با مدل فروشگاه ساز راحتتر باشد.
در این حالت، امکانات آماده اهمیت زیادی دارند و فرد بیشتر روی محصول، سفارشها و مشتریان تمرکز میکند.
ووکامرس زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که صاحب سایت بخواهد کنترل بیشتری روی ساختار فروشگاه داشته باشد.
اگر فروشگاه قرار است در کنار بخشهای محتوایی یک سایت وردپرسی فعالیت کند، یا قرار باشد در آینده امکانات اختصاصی به آن اضافه شود، ساختار ووکامرس میتواند فضای بیشتری برای تغییر ایجاد کند.
البته این آزادی همراه با مسئولیت بیشتری برای نگهداری، بروزرسانی و امنیت سایت است.
ووکامرس و فروشگاه ساز الزاماً رقیب مستقیم هم نیستند.
در واقع آنها دو روش متفاوت برای رسیدن به یک هدف هستند.
در یک طرف، سیستم آمادهای قرار دارد که بخش زیادی از کارهای فنی را برای کاربر انجام میدهد.
در طرف دیگر، سیستمی قرار دارد که کنترل و امکان توسعه بیشتری در اختیار صاحب سایت میگذارد و در مقابل، مسئولیت بیشتری هم ایجاد میکند.
به همین دلیل ممکن است چیزی که برای یک فروشگاه انتخاب مناسبی است، برای فروشگاه دیگری چندان کاربردی نباشد.
قبل از اینکه درباره ووکامرس یا فروشگاه ساز تصمیم گرفته شود، چند سوال ساده میتواند تصویر روشنتری ایجاد کند:
آیا فروشگاه فقط چند محصول محدود خواهد داشت یا قرار است تعداد محصولات زیاد شود؟
آیا نیاز به امکانات اختصاصی وجود دارد؟
چه کسی قرار است فروشگاه را مدیریت کند؟
چقدر آشنایی با مسائل فنی وجود دارد؟
آیا امکان پرداخت هزینههای اشتراک برای فروشگاه ساز وجود دارد؟
اگر در آینده سیستم فروشگاه تغییر کند، انتقال اطلاعات چقدر اهمیت خواهد داشت؟
و مهمتر از همه، قرار است فروشگاه فقط یک ابزار ساده برای دریافت سفارش باشد یا بخش اصلی یک کسب و کار آنلاین را تشکیل دهد؟
ووکامرس و فروشگاه ساز هر دو میتوانند برای ساخت یک فروشگاه اینترنتی استفاده شوند، اما فلسفه کارشان کاملاً یکسان نیست.
فروشگاه ساز بیشتر بر آماده بودن امکانات و سادهتر شدن مدیریت تمرکز دارد. ووکامرس در کنار امکانات فروشگاهی، امکان تغییر و توسعه بیشتری در اختیار صاحب سایت قرار میدهد و در عوض، مسئولیت بیشتری برای نگهداری سایت ایجاد میکند.
بنابراین انتخاب بین این دو بیشتر از اینکه به یک جواب ثابت وابسته باشد، به نوع فروشگاه، میزان کنترل مورد نیاز، امکانات آینده و میزان درگیری با مسائل فنی بستگی دارد.