عکاسخانه مهر

برای آنکه مهر را با فرجامی شایسته بدرقه کنم و با ذهنی رها و ایده های نو به استقبال آبان بروم، این متن را به عنوان نقطه پایانی بر داستان های مهر نوشتم.

🌿 خانه پدربزرگ

دخترکم کلاس اولی شده

آدم بزرگا جریمه هاشونم بزرگه

شقایق ها صدا می زدند

چتر رو بگیر سمت من، زن!

خانم والا 🌿

جلوی در عکاسی ایستاد و به تابلوی سر در آن خیره شد. سفیدی تابلو در گذر زمان به زردی کم رنگی نشسته بود. بیشتر نوشته هایش آن قدر رنگ باخته بودند که به سختی خوانده می شدند. اما عبارت "عکاسی مهر" با خط نستعلیق مشکی، همچنان در میانه تابلو خوانا مانده بود. با آهی کلید را در قفل چرخاند. آن سوی در، راه پله باریک و پیچ در پیچ عکاسی انتظارش را می کشید. پایش را آرام روی اولین پله گذاشت. دستش را روی زانویش فشرد. زیر لب گفت:" خدایا، به امید خودت." و سلانه سلانه از پله ها بالا رفت. عکاسی یادگار پدر مرحومش بود؛ نسل به نسل گشته بود تا سرانجام به او رسیده بود. روز اول که پا به عکاسخانه گذاشت، پسرکی کنجکاو و بازیگوش بود. پله ها را دو تا یکی بالا می رفت و همیشه سوالی در چنته داشت.

بالای پله ها، لحظه ای ایستاد تا نفسی تازه کند. دستش را روی کلید برق گذاشت. عکاسخانه قدیمی یکباره از تاریکی بیرون آمد و در روشنایی جان گرفت. دیوارها پر از عکس های قدیمی بود. عکس هایی که هر کدام بخشی از زندگی کسی را در خود نگه داشته بودند. میز چوبی عکاسی هنوز سر جایش بود؛ همانی میزی که پشتش می نشست و عکس های مشتری ها را برای تحویل مرتب می کرد. از سال های دور باقی مانده بود. حالا دیگر رنگش رفته بود و یک پایه اش لق می زد. وقتش بود یک میز نو جایش را بگیرد؛ درست مثل خودش که وقت رفتنش رسیده بود. اما " آبان"، پسرش، مطمئن نبود بخواهد راه او را ادامه دهد.

نگاهش دور و بر را کاوید. چشمش افتاد به دری چوبی که درست پشت میز قدیمی قرار داشت. حافظه عکاسخانه پشت آن در به خواب رفته بود. دست در جیب جلیقه اش برد و دنبال کلید گشت. دستش که به سردی فلز خورد، آن را از جیبش بیرون آورد. سر کلید به تاجی کوچک و فرسوده می مانست. به سمت در رفت و آن را در قفل چرخاند. در با ناله ای خفیف باز شد. در تاریکی تا نیمه اتاق رفت. بعد دست دراز کرد و بند کوتاه آویزان از لامپ وسط اتاق را آرام کشید. زیر هجوم ناگهانی نور، چشم هایش را بست. وقتی چشم باز کرد، لایه ای از گرد و خاک روی همه چیز نشسته بود. کارتن ها روی هم چیده شده بودند. داخلشان پر بود از نگاتیوهای قدیمی. صندلی گردان فلزی گوشه ای بی استفاده مانده بود.‌ سه پایه های شکسته هم گوشه اتاق روی هم تلنبار شده بودند. اما آنچه دید قلبش را لرزاند. پرده های عکاسی یکی پشت دیگری از سقف آویزان بودند. جلوتر رفت. سال ها مشتری ها جلوی همین پرده ها در برابر لنز دوربینش ژست گرفته بودند. گوشه اولین پرده را گرفت و محکم تکانی داد.

تصویر چهار کودک روی پشت بام خانه ای قدیمی را نشان می داد که رو به آسمان دراز کشیده بودند.

یاد زن جوانی افتاد که سال ها پیش برای گرفتن عکس آمده بود. به محض دیدن همین پرده، لبخند زده و گفته بود:

_ اینا منو یاد خودمون می اندازن. ما نوه های آقاجونم چهار نفر بودیم.

بعد پرده را با محبت نوازش کرده بود:

_ منو یاد خانه آقاجون و شب های تابستونش می ندازه. همین خوبه، من آماده ام.

از او پرسیده بود:

_ خانه آقاجون؟

_ بله. دایی هام اختلاف کرده بودند، می خواستن بفروشنش. ولی سرآخر نگهش داشتن. الان یه خیریه س به اسم خود آقاجون

پرده را کنار زد. چشمش به پرده بعدی افتاد؛ تصویری از یک تخته مدرسه. با گچ صورتی روی تخته، بزرگ نوشته شده بود:" سلام مدرسه."

خنده چند دختر جوان دوباره در گوشش زنده شد. ناخودآگاه لبخندی روی لبش نشست. دختر جلو دویده بود و با دست های باز سعی کرده بود پرده را در آغوش بگیرد. در برابر اعتراض دوستانش سر تکان داده بود:

_ نه، من با این عکس می گیرم. انگار همین دیروز بود با مامانم رفتیم مدرسه.

بعد زیر لب خوانده بود:

_ باز آمد بوی ماه مهر...

و با دوست هایش جلوی پرده کنار هم ایستاده بودند:

_ امروز روز دفاع رساله دکترامه، شدم خانم دکتر.

باز هم ورق زد. ناگهان صدای گام هایی در حافظه اش زنده شد. دخترکی با موهای بافته به سمت پرده دوید. خرسی پارچه ای را محکم بغل کرده بود. با انگشتش پرده را به مادرش نشان داد:

_ مامان اینو ببین، از همون کاغذا داره که بابا ازشون می ترسه.

روی پرده، تصویر یک کارت خوان دیده می شد که رسیدی از آن بیرون آمده بود.

صدای پدر خندان آمد:

_ اون مال قدیما بود بابایی. من الان کار دارم، حریف همه قبضا می شم.

مرد، دخترکش را در آغوش گرفته و دست دیگرش را دور شانه همسرش حلقه کرده بود. خیره به لنز دوربین گفته بود:

_ ما آماده ایم جناب.

به پرده بعدی که رسید، کمی مکث کرد. یاد چهره گرفته مرد میانسالی افتاد که آرام دستی روی پرده کشیده بود. قاب عکس پیرمردی را همراهش داشت. با دیدن گل های شقایق روی پرده گفته بود:

_ عکس آقامه، یه عمر از سر لج صداش زدم پیری. ننه ام عاشق گلای شقایق بود. جسد آقامو ته یه دره بین یه عالمه شقایق پیدا کردم.

اشک از چشمش سرازیر شده بود:

_ تقصیر منه، هواشو نداشتم.

با دیدن پرده بعدی نتوانست جلوی خنده اش را بگیرد. کمی عقب تر رفت، کارتن خاک گرفته ای را جلو کشید. گرد و خاکش را با دست پاک کرد و روی آن نشست. عجب زوجی بودند. برای انتخاب پرده پشت سرشان، نزدیک نیم ساعت بحث کرده بودند:

_ اون که دار و درخت داره خوبه، دل آدم باز می شه.

_ نه من یه عکس امروزی می خوام. اونی که برج فیفل داره بهتره.

_ ایفل زن، ایفل. اسمشو هم درست نمی دونی

_ به من گفتی نادون؟

مجبور شده بود دخالت کند. سر آخر پرده ای با تصویر نیمکتی خلوت در یک روز بارانی را انتخاب کردند.

کم کم به آخر پرده ها می رسید. پرده نیمکت چوبی، محبوبترین پرده اش بود و آن را به بسیاری از مشتری ها پیشنهادش می داد. اما کمتر کسی انتخابش می کرد تا روزی که آن دختر از راه رسید:

_ لطف کنید همین تصویر

کنجکاو شده بود:

_ انتخابتون دلیل خاصی داره بانو؟

_ وقتی یه دختر بچه بودم، توی یه عمارت بزرگ کارگری می کردم. خانم عمارت اهل ادبیات و شعر بود. منم از بچگی با شاهنامه و قصه هاش بزرگ شده بودم...

لبخند محزونی زده بود:

_ خانم تا قبل فوتش خیلی مراقبم بود، مثل دختر خودش

_ عمارت چی شد؟

_ الان شده فرهنگسرا. منم همون جا، به یاد خانم والا، شاهنامه درس می دم.

با دستی لرزان آخرین پرده را جلو کشید. این یکی را سال ها از همه پنهان کرده بود؛ انگار می ترسید نگاه کسی، سکوتش را بشکند. " فصل آخر" صدایش می زد. تصویر، چمدانی بود به انتظار سفر نشسته در ایستگاه قطار. لبخند خسته ای زد. چشم هایش را آهسته بست و در سکوت مطلق عکاسخانه، صدای سوت قطاری را شنید که از دوردست ها، به دنبالش می آمد.

از جایش بلند شد، چراغ را خاموش کرد و به سمت در اتاق رفت. پیش از آنکه در را ببندد، آخرین نگاهش را به وسایل انداخت. صدای چرخیدن کلید در قفل آمد. او می رفت اما

دلش گواهی می داد که آبان، چراغ عکاسخانه را بی فروغ رها نخواهد کرد.