
..
چندی ست تدریسِ خصوصیِ #ارگانون را شروع کرده ام. محورْ متن است و فعلاً به خوانش و تفسیرِ خطبهخطِ بخشِ «در پیرامونِ گزارش» مشغول ایم. مباحثِ زبانی و معرفتیِ ارسطو در این بخش، و در کتابِ «آناکاویکِ سپسین» برجَستهتر است. از دوستی که به او تدریس میکنم خواستم برایِ جلسهیِ بعد به پرسشهایِ ذیل پاسخ دهد و فهمِ خود را از آنچه تا کنون آموخته محک زَنَد:
١. در زندهگیِ فردیِ انسانْ صدق و کذب(راست و دروغ) چه اهمیّتی دارد؟ در کدام عرصه از زندهگی اهمیّتِ صدق و کذب بیشتر آشکار میشود؟
۲. اگر فردی به شما بگوید ده سالِ دیگر خورشید خاموش میشود، چهگونه راستبودن و یا دروغبودن ادعایاش را ارزیابی میکنید؟
۳. اگر فردی در دورانِ ما ادّعایِ پیامبَری کند و شما را به آموزههایی اخلاقی فراخوانَد؛ به چهسان آموزههایِ مدِّنظرِ او را از جهتِ صدق و کذب میارزیابید؟
۴. اگر سیاستمداری بگوید تمامِ مناسباتِ دنیا توسّطِ چهل سرمایهدارِ یهودی تعیین میشود، آیا میتوانید چُنین ادّعایی را ارزیابی و راستیآزمایی کنید؟
۵. دو آموزهیِ ذیل برگرفته از عهدِ عتیق اند؛ صدق و کذبشان را بررَس.
«ثروت، دوستان را افزون میسازد، لیکن تنگدست از دوستِ خود محروم گشته است». (پیروزِ سیّار: ۱۳۹۹؛ ۵۵۸)
«چهار موجودِ کوچک بر زمین هستند،
که حکیمِ حکیمان اند:
موران که جمعیّتی ضعیف اند، لیک آذوقهیِ خود را در تابستان فراهم میآورند؛
وَنَکها که جمعیّتی ناتوان اند،
لیک در صخرهها میآرمند،
ملخها را پادشاه نیست! لیک جملهگی با نظم و ترتیب حرکت میکنند؛ و مارمولک که آن را با دست میگیرند،
لیک در کاخهایِ پادشاه آمدوشد میکند»
(همان: ۵۹۸-۵۹۹)
۶. بر اساسِ تبیینِ ارسطو از صدق و کذب چهگونه میتوان ایمان به گزارههایِ دینی را موجّه ساخت؟
۷. اگر در موردی نَتْوان صدق و کذب را معیّن کرد، اخلاقاً چه وظیفهای بر عهدهمان میآید؟ (پاسخِ یک کلمهای کفایت میکند)
۸. چه ارتباطی بینِ «اسم» و «فعل»؛ و گزارههایِ «نِیگویی:سلبی» و «آریگویی:ایجابی» برقرار است؟
۹. به نظرتان ساختِ نمادهایي نوشتاری برایِ واژگانِ گفتاری چه ضرورتی دارد؟
۱۰. چرا باید از نمادهایِ نوشتاریِ عادّی، به نمادهایِ ریاضیّاتی گذر کنیم؟ چه ضعفهایی در نمادهایِ عادّی وجود دارد؟
..
با تدبّر و دریافتِ دقیقِ صفحاتِ ۶۷ و ۶۸ از ارگانونِ ارسطو، بر اساسِ نسخهیِ پارسیبازگرداندهشدهیِ جنابِ ادیبسلطانی(ادام الله ظلَّه) میتوان به تمامِ پرسشهایِ یادشده پاسخ گفت.
.
پیشرَفتتان را در مسیرِ فلسفهورزیِ عمیق، هوشمندانه، و صادقانه آرزومند ام.
دوستدارِ شما: مجید زمانی