
در نوامبر ۱۹۶۷، دانشجویی به نام جوسلین بل در دانشگاه کیمبریج سیگنالی عجیب را در دادههای رادیوتلسکوپ پیدا کرد: پالسهایی نظمدار که هر چند ثانیه تکرار میشدند. نظم آنها آنقدر دقیق بود که در ابتدا شوشه شوشهیی میان تیم درگردید که شاید پیامی از تمدنی فرازمینی باشد. حتی موقتاً آن را در شوخی «مردک سبز کوچک» (LGM-1) نامیدند.
اما چند ماه بعد معلوم شد منبع سیگنالها چیز طبیعیتری است — و شاید شگفتانگیزتر: جسمی که مثل فانوس دریایی میچرخد.

ستارهی نوترونیِ چرخان، میدان مغناطیسی قویی دارد و از دو قطب مغناطیسیاش پرتوهای باریکی از موج رادیویی خارج میشود. اگر محور مغناطیسی کج باشد، این پرتوها مثل نور فانوس دریایی فضا را میروبند. وقتی پرتو از مسیر زمین میگذرد، تلسکوپها یک پالس ثبت میکنند. از همین رو، نام «تپاختر» یا «پالسار» به آنها داده شد.

تپاخترهایی هم هستند که صدها بار در ثانیه میچرخند و به آنها تپاخترهای میلیثانیهای میگویند. پالسهایشان آنقدر منظم است که در برخی موارد پایداریشان با ساعتهای اتمی قابل مقایسه است. همین دقت، آنها را ابزار اندازهگیری بسیار حساسی کرده است: از آزمایش نسبیت عام تا جستوجوی امواج گرانشی با شبکههای تایمینگ پالساری.
در سال ۱۹۹۲، کشف سیارههایی به دور پالساری به نام PSR B1257+12 اولین تأیید قطعی وجود سیاره خارج از منظومهی شمسی بود. نکتهای عجیب: اولین سیارههای شناختهشدهی اطراف یک ستاره در واقع بر دور ستارهی مرده میچرخند.
لوحهی فلزی پایونیر ۱۰ و ۱۱ که به همراه آنها به فضا فرستاده شد، موقعیت خورشید را با استفاده از فاصله و فرکانس تپاخترها نشان میدهد. بهعلاوه، ناسا با تلسکوپ اکسری نیكر (NICER) روی ایستگاه فضایی بینالمللی، آزمایش «ناوبری با پالسار» را انجام داده است — مثل GPS کیهانی.

آنچه روزی شاید پیامی از موجودات فرازمینی پنداشته شد، تبدیل شد به یکی از دقیقترین ابزارهای علم مدرن. در مقالهی آخر به دو پدیدهی وحشتناک میپردازیم: مگنتارها و تصادم ستارگان نوترونی.