«شکنجه و قتل ژان پل مارا به اجرای ساکنان تیمارستان شارنتون به کارگردانی مارکی دو ساد» یا به اختصار «مارا/ ساد» نام نمایشنامه ای به نوشته پیتر وایس است که در سال 1963 منتشر شد.

نمایشنامه درباره نمایشی است که مارکی دو ساد، نویسنده و فیلسوف فرانسوی، در تیمارستان شارنتون با استفاده از بیماران تیمارستان به روی صحنه می برد. این نمایش قتل ژان پل مارا؛ که یکی از چهره های سرشناس انقلاب کبیر فرانسه بود، به دست شارلوت کوردی را روایت می کند و بیماران تیمارستان و حتی خود مارکی دو ساد به عنوان کارگردان در آن بازی می کنند. مارکی دو ساد در این نمایش نظرات شخصی خود درباره این انقلاب را بیان می کند و برای این منظور مارا را نه تنها یکی از شخصیت های محوری این انقلاب بلکه نماینده یک تفکر در نظر گرفته است. رئیس تیمارستان که به گفته خودش با این نمایش قصد در مفید نشان دادن انسان های تیمارستان، دارد بارها به نمایش و مفاهیم آن اعتراض کرده و دستور توقف آن را می دهد. به عبارتی نمایشنامه مارا/ ساد تخیل نویسنده است که اگر مارکی دو سادی که نیمی از عمرش را در زندان به سر برده بود می خواست این قتل را در قالب نمایش بازنمایی کند، چگونه این کار را انجام می داد و در دل این تخیل نمایش مستندی که مارکی دو ساد کارگردانی می کند، اجرا می شود.
نمایشنامه در 33 بخش به روایت داستان می پردازد. از ابتدا تا خطابه ی پایانی. از آنجایی که سن حضرت مسیح در هنگام مرگ 33 سال بوده است و او نیز برای بخشیده شدن گناهان بشر یا همان نجات انسان با شکنجه به قتل رسید (همانطور که شارلوت، مارا را برای نجات انسان ها کشت) تقسیم نمایشنامه به این تعداد بخش می تواند بی دلیل نباشد و به این مسئله ارجاع داشته باشد.
بخش نخست صحنه پردازی و ورود افراد به آن است و در بخش دوم با سخنرانی مدیر تیمارستان، کولمیه، نمایش آغاز می شود. او توضیحی درباره اهداف این نمایش و داستان آن می دهد. در واقع پایان داستان بر همه حتی کولمیه که خود یکی از مهمانان نمایش است، روشن است. پس درگیری اصلی در نمایشی که مارکی دو ساد قصد بر صحنه آوردنش را دارد، داستان نیست. نمایش بازنمایی یک واقعه است. بازنمایی زمانی که ژان پل مارا به علت بیماری پوستی در وان به سر می برد و پذیرفت تا با شارلوت کورده ملاقات داشته باشد و شارلوت می بایست نام هم پیمانانش را فاش کند. او پس از فاش نام ها، ژان پل مارا را به ضرب چاقو می کشد و خود با گیوتن اعدام می شود.
مارا از همان ابتدا در وان حمام به سر می برد و شارلوت در همان ابتدای نمایش، در بخش نهم به سراغ او می آید. قرار است که شارلوت سه بار به خانه مارا برود تا در نوبت سوم در به روی او باز شود ولی بازیگر شارلوت که دختری مبتلا به افسردگی و بیماری خواب است در یک اشتباه بازیگری در همان نوبت اول دیالوگ های نوبت سوم که پیش از کشتن مارا ادا می شود را می گوید و چاقویش را بالا می برد که با صدای کارگردان متوقف می شود. (این اولین حضور ساد در نمایش است و پس از این به تدریج وارد نمایش می شود و به نوعی انگار با ژان پل مارا مصاحبه می کند.) در واقع اگر برای بیننده ای که مرگ ژان پل پیش از این قطعی شده، چگونگی قتل ژان پل مارا مسئله یا معمایی برای ادامه دادن نمایش است، پیتر وایس آن را با این بخش از او می گیرد. بازیگر شارلوت سهوا دچار اشتباه می شود و دیالوگ های مرگ را لو می دهد ولی پیتر وایس عمدا هرگونه گره ای که بیننده منتظر است در انتها باز شود را در همان ابتدا باز می کند و او را خالی از انتظار اینکه «آخر داستان چه می شود؟» به تماشای حرف ها و بازنمایی وضع می نشاند. او در بخش بعد اعدام شارلوت را خبر می دهد و به نوعی به نظر می رسد که قتل مارا که منجر به اعدام کورده می شود، همزمان رخ می دهند. با آگاهی از اعدام شارلوت آخرین نقطه پایانی نمایش نیز لو می رود و تماشاگر از اینجاست که برای شنیدن و فکر کردن آماده می شود.
پس از این اولین اعتراض کولمیه که اینبار اعتراض به خشونت افراطی نمایش است، رخ می دهد. سخنگو پاسخ این اعتراض را می دهد. در واقع سخنگو که یکی از بیماران است و لباس دلقک ها را به تن کرده است تیپ شخصیتی جوکر را ایفا می کند. راوی صادقی که از مسخره کردن شرایط، انسان های بزرگ و کوچک هراسی ندارد و بد و خوب را در جنگ نمی بیند بلکه آن ها را به عنوان تضاد جهان پذیرفته است. به عبارتی خود ایدئولوژی ندارد ولی راوی ایدئولوژی هاست.
بیماری بازیگران نقش ها به کاراکترهای حقیقی تنه میزند. مثلا بازیگر ژان پل مارایی که از تندروهای انقلاب بود و آزادی را در خشونت دنبال می کرد، مبتلا به سوء ظن حاد است. پیتر وایس از این طریق حقیقت را عریان تر به مخاطب می نمایاند و در آن واحد در قالب نمایش در نمایش مخفی اش می کند.
بارها و بارها به نظر می رسد که نمایش در حال فروپاشی است. مانند زمانی که کشیش سابق حرف های شیطان پرستی سر می دهد و متوقف می شود. نمی توان دانست که این فروپاشی از سوی مارکی دو ساد نویسنده و کارگردان هماهنگ شده بوده و یا چون بیماران تیمارستان به ایفای نقش پرداخته اند چنین رخ می دهد. گویی نمایش خود در جنب و جوش و آشفتگی یک انقلاب به سر می برد. اعتراضات سر داده می شود و رئیس تیمارستان به مثابه حکومت یا ابزار سرکوب حکومت، به آن ها تذکر می دهد. در حقیقت نمایشنامه ای که پیتروایس نوشته است، یعنی اجرا شدن نمایشنامه مارکی دو ساد، خود بازنمایی شرایط آن زمان فرانسه است.
ژان پل مارا در سال 1793 کشته شد و مارکی دو ساد در سال 1803 به تیمارستان شارنتون انداخته شد و یازده سال بعد در سال 1814 در همان تیمارستان جان سپرد. نتیجتا تاریخی که فضای نمایشنامه پیتر وایس در نظر دارد چیزی میان 1803 تا 1814 است. این بازه زمانی در تاریخ فرانسه دوره ای را شامل می شود که ناپلئون با بر تخت نشستن به هرج و مرج های انقلاب پس از ده سال تلاش و تشکیل جمهوری مجددا به سلطنت بازگشت. ژان پل مارا از جمله کسانی بود که به اقدام خشونت آمیز بر ضد حکومت معتقد بود و باور داشت که تنها با خشونت است که می توان به آزادی دست یافت. شارلوت کورده در پاسخ به اینکه چرا مارا را کشت گفت که برای نجات جان هزاران نفر یک نفر را کشتم. مارا و کورده یا به عبارتی قاتل و مقتول هر دو در یک جبهه بودند ولی به خاطر تفاوتی که بعدها در آرمان هایشان پدید آمد در روبروی یکدیگر قرار گرفتند. گفته می شود که مارکی دو ساد با اینکه با اعدام های وحشتناک پس از انقلاب مخالف بود پس از مرگ مارا برای او مدحیه ای نوشت که احتمالا الهام بخش پیتر وایس برای نوشتن این نمایشنامه بوده است.

پیتر وایس در این نمایش نه فقط انقلاب کبیری در فرانسه که در نیت جمهوری شدن شکل گرفت و به سلطنت و دیکتاتوری ای دوباره انجامید؛ بلکه تمامی انقلاب ها را توصیف می کند. زمان نمایشنامه پس از انقلاب است؛ زمانی که آب ها از آسیاب افتاده، پایداری ای نسبی شکل گرفته و دیکتاتوری تازه به حکومت نشسته است. مردمی که برای آزادی یا حداقل به اسم آزادی بر علیه دیکتاتوری شوریدند حالا با دیکتاتور تازه ای سرکوب می شوند. سرکوب از هر نوع در این نمایشنامه دیده می شود. زمانی که ژاک رو به عنوان واعظی که مردم را به شورش تهییج می کند به پا میخیزد؛ از این می گوید که باید به جای کلیسا مدرسه ساخت ولی خشم کولمیه از این صحبت به خوبی نشان می دهد انقلاب تا چه حد از آرمان هایی که با آن شروع شد فاصله گرفته است. انتقاد فقط زمانی حق جولان دادن دارد که به وقایع قبل از انقلاب بازگردد یا در کشورهای دیگر مثال زده شود. ما در نمایش ساد انقلاب را میبینم و در تیمارستان شارنتون آرامش پس از انقلاب و در نمایشنامه مارا ساد می توانیم این دو را در کنار یکدیگر بگذاریم و کنش و سرانجام آن را نگاه کنیم.
همه چیز در این نمایشنامه روشن است. حتی مارکی دو ساد خود در تازیانه خوردنی از کورده که گویی نقش جلاد همه تندروی ها را بر عهده دارد، عقاید خود را به روشنی بیان می کند. دوپره اعتدال گرای جمهوری طلبی که نزاکت ادبی ویژه ای دارد؛ بارها به کورده تعرض می کند و جز این نقشی نمی پذیرد. مردم مشکلاتی دارند و خیال می کنند که برای برطرف کردن هر کدام از آن ها باید دست به انقلاب و شورش بزنند و پس از آن هم حتی آب از آب تکان نمی خورد. در این نمایش مستند ما همه آنچه که باید را در قالب نظرات و عقاید می شنویم اما باید درباره آن ها فکر کنیم. نظر شخصیت ها واضح و مشخص است و موقعیت نیز روشن است. مارا در جایگاه خود، کورده در جایگاه خود، ساد در جایگاه خود، هرکس نظری شخصی دارد و دیگری می تواند با او مخالف باشد و همین مخالفت ها رو در رویشان قرار دهد و همه در خیال خدمت کردنند و اینکه کدام یک خدمت می کنند و آیا انقلاب و شوریدن در ذات اتفاق درستی است و اگر نه سکوت خود یک گناه نیست؟ جواب این سوالات چیزی نیست که بشود در نمایشنامه به دنبالشان گشت. همه در رویای جهانی بهترند و برخی برای منافع جمع در دراز افراد را قربانی می کنند و برخی جان و زندگی را محترم می شمرند. هرکس ابزار خود را برداشته است و با آن تلاش می کند و قدرت قلم بی تاثیر خوانده می شود و تنها عمل است که محترم شمرده می شود. سوال این است که باید چه کرد؟ مردم فریاد می زنند که نمی دانند چه طور فقط می دانند که انقلاب می خواهند آن هم هم اکنون. اگر حاصل انقلاب همان وضع پیش از انقلاب است با تفاوت جان هایی که در راه انقلاب از دست رفته، با این نیاز مردمی باید چه کرد؟ این نیاز مردمی از کجا آمده است؟ چه پاسخ بهتری برایش وجود دارد؟ چه طور می توان انتخاب کرد که یک جان را برای هزاران جان بگیریم یا هزاران جان را برای یک هدف؟ یا شاید باید مانند مارکی دو ساد ایستاد، تازیانه خورد و سعی در نظاره و نقش نداشتن گرفت؟