
کتاب یک مرد از آن دست کتابها نیست که خودم برای خواندن انتخاب کنم و بخرم. خیلی وقت پیش هدیه گرفته بودمش. شاید هفت هشت سال پیش، و از همان وقت در کتابخانهام خاک میخورد. این که چرا خواندنش برایم سخت بود دلایل مختلف داشت، مهمترینش موضوع آن بود. شرح حال واقعی یک انقلابی به قلم یکی از معروفترین روزنامهنگاران سیاسی یعنی اوریانا فالاچی که توسط مترجماش به خسرو گلسرخی تقدیم شده. طبیعتاً این کتابی نیست که من داستان خوان هیچ وقت طرف آن بروم. بخصوص که چندان کم حجم هم نیست. بیش از ششصد صفحه با فونت ریز و پاراگرافهای توصیفی طولانی. یک دلیل دیگر هم طرح جلد و رنگ و روی کتاب بود که به خواندن ترغیب نمیکرد. تنها یک چیز بود که گاهی وسوسهام میکرد. مترجم آن، آقای یغما گلرویی.
کرونا و گرانی کتاب دو عاملی است که باعث شده این روزها کمتر کتاب بخرم و به ناچار بیشتر در کتابخانه شخصی دنبال خواندنی بگردم. این شد که وقتی چندی پیش دستم پی کتابی طبقات کتابخانه را طی میکرد روی کتاب یک مرد ماند. و این شد که شروع کردم به خواندن آن.
اعتراف میکنم که کتاب بسیار فراتر از انتظارم بود. به سختی میتوانستم آن را زمین بگذارم و با وجود مشغله این روزهایم به راحتی و با لذت، ششصد و خردهای صفحه را در مدت سه هفته خواندم.
کتاب روایتی واقعی است از چند سال آخر زندگی انقلابی یونان، الساندرو پاناگولیس. میان پاناگولیس و اوریانا فالاچی در سالهای آخر زندگی پاناگولیس رابطهای عاشقانه و البته متلاطم و پرفراز و نشیب برقرار بوده که در کتاب شرح داده شده. فالاچی تقریبا تا آخرین روزها کنار او بوده و تنها رفیق و آدم قابل اعتماد او محسوب میشده. این کتاب هم حاصل قولی است که فالاچی به پاناگولیس داده که پس از مرگ کتاب زندگی او را بنویسد.
برایم ممکن نیست که کتاب را بهتر از این که هست تصور کنم. اول از خود شخصیت پاناگولیس شروع کنم که با اینکه واقعی است اما جذاب است. تحمل آنچه بر سرش آمده حیرت انگیز است و ستایش خواننده را بر میانگیزد. در عین حال گاهی حرص آدم را هم در میآورد، همانطور که حرص فالاچی را بارها در آورده. با این حال خط فکری مشخص او باعث میشود که خواننده او را بفهمد و با او همراه شود و دوستش بدارد.
از فالاچی تا به حال چیزی نخوانده بودم. تصورم از او یک روزنامه نگار خشک و جدی بود که سر تا سر دنیا سفر کرده و با سیاستمداران و رهبران و دیکتاتورها، مصاحبه کرده است. با توجه به اینکه خود فالاچی راوی و یکی از دو شخصیت اصلی یک مرد است، خواندن آن باعث می شود علاوه بر پاناگولیس، فالاچی را هم بشناسی. همچنین فالاچی در جایگاه نویسنده کتاب "یک مرد" درجه یک است. گذشته از نوع و ساختار روایت، فلاشبکهای درست و بجا و همچنین توصیفات فوق العاده و جذاب و در عین زیادی به اندازه آن، یک تکنیک دیگر او در روایت داستان برایم بسیار جذاب بود. تکرار برخی بخشها و گفتگوها در صفحات مختلف (اغلب با چهار پنج صفحه فاصله). چیزی شبیه تجربه دژاوو که بخش های مختلف قصه را به هم وصل می کرد.
و میرسیم به ترجمه یغما گلرویی، کسی که بیشتر با ترانههایش شناخته میشود . ترانه هایی که کاملا شبیه خود او و تصویری از اندیشهها و نگرشهای او هستند. بعنوان مترجم کار یغما گلرویی بینقص است. روان و خواندنی و یکدست. بعید میدانم با مترجم دیگر، این کتاب به این خوبی که هست، میشد.
یک مرد قطعا ارزش خواند دارد. باید بگویم شرمنده این کتاب هستم بخاطر سالهایی که در کتابخانه خاک خورد و خوشحالم که بالاخره قبل از آنکه دیر بشود خواندمش. آن هم در این روزهای کرونایی که آدم از فردای خودش هم خبر ندارد. راستی ناشر آن هم دارینوش است.
گفتم که کتاب یک مرد از آن دست کتابها نیست که خودم برای خواندن انتخاب کنم و بخرم. به نظرم باید در معیارهای انتخاب کتاب تجدید نظری داشته باشم!