هر متن زیبا و شیوا حتما از اصول نگارشی درست و قواعد دستور زبان و ادبیات متابعت کرده و شیوههای چینش واژگان و ترکیب نحوی و گرامری در آن به طور دقیق و کامل رعایت شده است؛ توجه و اجرای این قانون در نگارش رساله دکتری نیز بسیار مهم و ضروری است. از اینرو ویرایش رساله دکتری یکی از حساسترین و پراهمیتترین مراحل انجام رساله دکتری است. ویرایش تز دکتری باعث افزایش چشمگیر ارتقای کیفیت رساله میشود و در استخراج مقاله ISI از آن کمک شایانی میکند.
به طور کلی، ویرایش – که واژهای فارسی از مصدر ویراستن است – در معنای تصحیح متن به کار میرود، اما دکتر نیکوبخت در کتاب مبانی درستنویسی زبان فارسی معیار این واژه را به صورتی کاملتر و بهتر تعریف میکند و مینویسد: «ویرایش در اصطلاح، به مجموعه فعالیتهای علمی و هنری گفته میشود که در نتیجه آن، متن کتاب یا مقاله یا گزارش و به طور کلی هر پیام و خبری برای مخاطب، ساده، روان، قابل درک و پذیرفتنیتر شود. ویرایش علم، مهارت و تخصصی است که میتوان آن را آموخت. ویرایش اعمال مجموعهای از قواعد و قوانین زبانی، نشانهگذاری و ساختاربندی متن است.»

ویرایش فنی یا صوری:
در این نوع ویرایش باید به یکدست کردن متن پرداخت تا محتوا منسجم و منظم شود. همچنین پاراگرافبندی، اصلاح رسمالخط، اصلاح غلطهای املایی، نشانهگذاری درست و متناسب، اصلاح فاصله و نیمفاصلههای کلمات با توجه به قواعد جدانویسی و… در ویرایش فنی یا صوری انجام میشود.
ویرایش زبانی و ساختاری:
به اصلاح جملات برای فهم آسانتر و سریعتر متن، ویرایش زبانی و ساختاری میگویند. ویراستار در این نوع ویرایش باید با بررسی ساختاری جملات اشکالات دستوری آنها را برطرف کند. به عبارت دیگر، ویرایش زبانی و ساختاری شامل ویرایش گرامری، ساده کردن متن، انتخاب واژههای بهتر، کوتاه کردن جملات طولانی و پیچیده، حذف زوائد و حشوها و برطرف کردن ابهامات احتمالی است تا کیفیت ساختار زبانی متن ارتقا یابد.
ویرایش علمی و تخصصی:
این نوع از ویرایش بسیار حساستر و سختتر است و ویراستار باید درباره موضوع مقاله اطلاعات کافی داشته و تا حدی بر آن حوزه مسلط باشد تا بتواند با اصلاح جملههای مختلف به انتقال مفاهیم تخصصی و بهویژه اصطلاحات علمی و خاص آن متن کمک کند.
مطالعه مطالب زیر را به شما توصیه میکنیم:
پنج راه ساده و ارزان برای چاپ مقاله ISI
خرید و فروش مقاله ISI و مقاله مشارکتی ISI
راهنمای گام به گام انتشار مقاله ISI برای تازهواردها
آمادگی برای مصاحبه دکتری – چطور نتیجه خوب بگیریم؟
ویرایش خوب باید چند ویژگی اصلی را داشته باشد؛ مثلا دقیق باشد و هیچ یک از جزئیات متن را جا نیندازد و به طور کامل به همه محتوا بپردازد. حفظ محتوای علمی و تخصصی رساله از مهمترین ویژگیهای ویرایش تز دکتری در سطح حرفهای و قوی است که مستلزم تسلط ویراستار بر مباحث مختلف پیرامون موضوع رساله است و به همین دلیل، ویراستار رساله شما باید در حوزه مطالعاتی شما متخصص باشد و بر اصطلاحات و مقولات علمی آن اشراف داشته باشد. در یک ویرایش قوی هرگز نباید متن بیش از حد دستکاری شود، به طوری که تغییرات اعمالشده منظور و لحن نویسنده را متفاوت جلوه دهد؛ به عبارت بهتر، ویراستار باید به متن اصلی وفادار باشد و فقط جملات را در حدی اصلاح کند که بیانی رساتر و قابل فهمتر داشته باشند. البته با رعایت قواعد نگارشی و دستورالعملهای ویرایشی درست به طور حتم محتوایی روانتر، خواناتر، جذابتر و شیواتر به دست خواهد آمد. بنابراین رعایت قوانین دستور زبان و اصول استاندارد نگارش و ویرایش کامل در هر سه سطح (ویرایش فنی یا صوری، ویرایش زبانی و ساختاری، ویرایش علمی و تخصصی) از مهمترین ویژگیهای ویرایشی خوب است که در ویرایش رساله دکتری باید مد نظر دانشجویان قرار گیرد.
برطرف کردن مشکلات گرامری و غلطهای املایی قطعا تاثیر مثبتی بر موفقیت رساله دکتری خواهد گذاشت، چراکه بر جذابیت متن خواهد افزود و موجب جلب نظر خوانندگان آن و استادان و نیز تحسین هیات داوران دانشگاه خواهد شد. روان و گویا بودن محتوای رساله دکتری به فهم راحتتر و سریعتر مطالب آن کمک میکند و در نتیجه، بر قضاوت هیات داوران دانشگاه تاثیر خوبی دارد و در کسب نمرهای خوب بسیار موثر است.
از طرف دیگر، دانشجوی دکتری سالها تحقیق و مطالعه کرده و ثمره آن را در انتشار رساله دکتری موفق و استخراج مقاله ISI از آن و چاپش در مجلات معتبر بینالمللی میبیند. در واقع، با این کارها او خودش را در جامعه علمی دنیا مطرح میکند و کمکم با اعضای این جامعه ارزشمند و گسترده ارتباط برقرار میکند، چراکه لازمه رشد و پیشرفت علمی برقراری ارتباط با محققان و دانشمندان سراسر دنیاست. بر این اساس، برای انتقال درست مفاهیم و ایدهها و یافتههای پژوهشگران به سایر محققان لازم است مطالب علمی بدون هر گونه غلط املایی یا انشایی و به شکل کاملا واضح و شفاف و قابل فهم منتشر شوند. در بسیاری موارد، این ارتباطات ممکن است به انجام دادن کارهای پژوهشی مشترک در راستای اهداف مشترک علمی منجر شوند که حتی در آینده، نتایجی درخشان و بسیار تاثیرگذار بر زندگی بشر بگذارد. بنابراین نگارش صحیح متون علمی از اهمیت فوقالعادهای برخوردار است و نقش ویرایش در این مقوله بسیار پررنگتر نمایان میشود.
داشتن رسالهای قوی با محتوای علمی صحیح و شیوا در تایید صلاحیت نگارنده آن برای استخدام در مشاغل مختلف نیز نقش مهمی دارد و در این موارد رساله دکتری به عنوان سند علمی معتبر محسوب خواهد شد و معرف بسیار مهمی برای شخصیت علمی نویسنده آن است.