حق لذت (1)
در نفسانیت طبیعی بشر حقى جز حق لذت وجود ندارد و در فرهنگ بشری نیز اعم از عامی وعالم، نهایتاً تمام حق ها به لذت داده می شود لااقل به این دلیل که هر کار و فکری که بشر دارد نهایتاً لذت برتری را جستجو می کند یعنی برخورداری شدیدتری از زندگی و هر حقی هم که بشر بهر چیزی می دهد از بابت لذتی است که از آن چیز نصیبش می شود.
حتی حق دین وعلم و حق آزادی و حتی حق رهبانیت و ریاضت و تقوا هم نهایتاً از بابت لذتی خاص به لحاظ روانی در این دنیا و هم به لحاظ وعده بهشت اخروی که مهد همه لذایذ به تمام و کمال است و طبیعی است آنها که کلا لذت را ناحق می دانند رنجورند و به لحاظ عقیدتی هم کافرند هر چند که نماز بخوانند و تجربه این نوع آدمها را معرفی کرده است.
و نیز آنهائی هم که غرق در لذایذ هستند بسیاری رنجورند. و نیز بسیارند کسانی که عمری را لذت پرستی پیشه کرده اند و به ناگاه درویش و پرهیزگار و راهب می شوند یعنی دشمن لذت، زیرا آن عيش آنها را به عذابها افکنده است و ریاضت نوعی گریز از عذاب و رویکرد به آسایش و سلامتی است.
آیا لذت و عیش سالمی وجود دارد که عاقبت به تباهی و بیماری نرسد؟ آیا حق لذت از چیست و اصلاً لذت بردن چه وضعی از وجود و روان بشر است؟
-
لذت بردن دلیل و انگیزه زندگی کردن است. اگر لذت از خوردن و خوابیدن و همخوابگی و بازی و گردش و لذت معنوی از کسب علم و لذایذ عبادی نباشند دلیل زندگی برای انسان بکلی از بین می رود و زندگی پوچ می نماید.
لذایذ درونی و بیرونی انسان بی شمارند همانطورکه رنجهای درونی و برونی انسان بی شمارند و به لحاظی می توان گفت آن وضعی از روان بشری که در آن واحد دارای لذت و رنجی نباشد وضعی اگر ناممکن نباشد بسیار کمیاب و غير قابل توصیف است همانطور که « پوچی» یک وضع و صفت غیر قابل توصیف می باشد و گوئی غیر قابل وقوع است.
*
آیا رنجی هست که در بطن آن لذتی نباشد و نیز لذتی که در زیر پوست آن رنجی نباشد؟ واقعاً تجربه و نیز حس و فهم لذتى بي رنج و رنجی بی لذت را نمی تواند در جائی سراغ گرفت.
از کتاب الحاقه ص 49
تألیف استاد علی اکبر خانجانی
