
سلام مجدد خدمت شما عزیزان، امیدوارم شاد و خوش باشید، با قسمت دوم از سلسله مطلب تمیزکد در خدمت شما هستم.
توی قسمت صفرم یکم از دردسرای کدای کثیف و غیر اصولی گفتم که در عین حال که درست کار میکنن میتونن انرژی و منابع زیادی از ما یا صاحب برنامه بگیرن.
خودمم یه کوچولو برنامه نویس هستم و میدونم که مقاومت دربرابر تغییر سبک کاری توی خون خیلی از برنامه نویسهاست؛ خیلیامون تا یه ذره بهمون ایراد میگیرن سریع میریم روی سر طرف که: عامو اون موقع که تو توی خونتون آتاری دستی دستت بود من با NET. کار میکردم و کد مینوشتم . اما باید بپذیریم که یه کوچولو تغییر روش بد هم نیست. این جمله رو از مارتین فاولر(Martin Fowler) یه جا دیدم که بد نیست اینجا بگمش :
هر احمقی میتونه کدهایی بنویسه که کامپیوتر بفهمه اما برنامهنویس خوب کدهایی مینویسه که دیگر انسانها هم بتونن درک کنن.
خب حالا که یه ذره نرم شدیم بهتره ببینیم اصلا دعوا سر چی هست؟ حقیقتش رو بخواید خیلی از دغدغهها و چالشهایی که ما توی دنیای نرم افزار باهاش رو به رو هستیم زیر سر یک موضوع به نام وابستگی(Dependency) هستش !
خیلی از معماریها، الگوهای طراحی، تکنولوژیها مثل package manager ها و... که امروز روی سر ما ریختن و ما باید باهاشون سر و کله بزنیم مربوط میشن به مدیریت وابستگیها(Dependency Management) .
خیلی کم پیش میاد که ما یک پروژه نرم افزاری رو به صورت ایزوله و بدون استفاده از کتابخونه، توابع، پکیجها و یا سایر ابزار در دسترس توسعه بدیم. معمولا یک پروژه نرم افزاری وابستگی زیادی به توابعی با استفاده مجدد داره که به صورت کتابخونه یا اجزای جدا شده از سیستم استفاده میشن.(اینو میتونیم تعریف وابستگی بدونیم !)
مدیریت وابستگی هم یک تکنیک برای شفاف سازی، حل پیچیدگی و استفاده کم دردسر از وابستگیهای یک پروژه است.
توی توسعه نرم افزار از نگرانیهای مهم و فنی ما انسجام و پایداری همیشگی سیستم هستش که متاسفانه با بزرگتر شدن یک سیستم و به دنبال اون افزایش حجم و پیچیدگی وابستگیها ویژگیهایی مثل استفاده مجدد و انعطاف پذیری سیستم به مرور کم میشه! مدیریت وابستگیها به ما کمک میکنه این چالشها رو بدون دردسر پشت سر بذاریم و سیستم پایدارتری داشته باشیم.
خب حالا که فهمیدیم وابستگی و مدیریت اون چیه و چه اهمیتی داره، بریم ببینیم اگه توی یه سیستم وابستگیها رو درست مدیریت نکنیم چه بلایی سرمون میاد و چه فاجعه ای رخ میده(سیستم میتونه یه نرم افزار غول یا حتی یه برنامه محاسبه فاکتوریل ساده باشه زیاد به چیزای عجیب فکر نکنید).

عمو باب (Uncle Bob) میگه: سیستمی که مدیریت درستی توی وابستگیها نداره چهارتا بوی بد داره! یعنی اگه یه سیستم وابستگیهاش درست مدیریت نشده باشه چهارتا مشکل داره(یا یکی یا چندتا از این چهارتا)؛ این چهارتا بو چیا هستن؟
در ادامه میخوایم درمورد هرکدوم از این مشکلات چندتا چیز رو بررسی کنیم (چی هست؟ چرا پیش میاد؟ چطور تشخیص بدیم؟ دلیلش چیه؟)
چی هست؟
به زبون ساده بخوام بگم، سختی یعنی ناتوانی در تغییر! یعنی ما یه تیکه کد نوشتیم(یا استفاده کردیم) اما الان نمیتونیم تغییرش بدیم، مثلا بهترش کنیم یا یه چیزی بهش اضافه یا ازش کم کنیم(به احتمال زیاد چون سیستم میپوکه!)
چرا اینجور میشه ؟
چرا تغییر سیستم سخت یا نشدنی میشه؟ چون هزینه تغییر میره بالا! هزینه میتونه هزینه مالی باشه، میتونه زمان باشه، میتونه منابع سیستم باشه یا هرچیزی که برای ما ارزشمنده باشه. یه مثال بزنیم که یکم بهتر جا بیفته: فرض کنید برای نوشتن، کامپایل و تست یک سیستم 2 ساعت وقت گذاشتید، حالا بعد از یک تغییر کوچیک مجبورید دوباره همین اندازه وقت بذارید! اینجا سیستم شما دچار سختی شده و هزینه هم اینجا زمان هستش.
چطوری تشخیص بدیم سیستم ما با سختی رو به رو شده؟
اگر این نشانهها رو توی کدتون دیدین یعنی سیستم شما دچار سختی شده(یعنی برنامه نویسهاتون یا خودتون بی حوصله و بی دقت هستین)
چرا کدهامون سخت میشه ؟
چی هست؟
مفهوم شکنندگی و سختی خیلی نزدیک به هم هستن، درواقع میشه این دوتا رو علت و معلول هم دیگه دونست. شکنندگی یعنی اگر شما جایی از سیستم رو تغییر دادید، یه جای دیگه سیستم از کار بیفته! مثلا رادیو ماشین رو تعمییر کنید بعد موتور از کار بیفته /:
به مرور که نرم افزار ما بزرگتر میشه این اتفاقات هم بیشتر میشن و بعد از هر تغییر ممکنه نرم افزار ما یه سکته ناقص بزنه! که این مشکل به اعتبار ما پیش مشتریها و همکارامون لطمه میزنه. چون به ازای هر تغییر کوچیک ما باید زمان زیادی رو صرف رفع خطا کنیم به همین خاطر توی تحویلهامون تاخیر داریم و کیفیت محصولمون هم پایین میاد :(
چرا اینجور میشه ؟
خب دلایل این مشکل خیلی به دلایل مشکل سختی نزدیک هستن و تقریبا همونا هستن
چطور تشخیص بدیم کدهامون شکننده شده ؟
چرا دچار شکنندگی میشیم ؟
جواب خیلی ساده ست؛ قسمتهای مختلف(توابع، کلاسها، کامپوننتها، ماژولها و....) سیستم از هم ایزوله نیستن
خب فکر کنم برای این قسمت کافی باشه:) خیلی شد ! بررسی دو مشکل بعدی بمونه برای قسمت بعدی. ممنونم از توجه شما.
قسمتهای دیگه رو میتونید توی لینکهای زیر ببینید:
تمیز کد(2)