
سرود دهم که به «دولونیا» (Doloneia) معروف است، داستانی ماجراجویانه و پرتعلیق در تاریکی شب است که به عملیات شناسایی و نفوذ دو تن از بزرگترین پهلوانان یونانی به اردوگاه تروا میپردازد.
در اردوگاه یونانیان، از شدت ترس و ناامیدی هیچکس خواب به چشم ندارد. آگاممنون و منلائوس که نگران وضعیت فاجعهبار سپاه هستند، بیدار میمانند و از نستور پیر میخواهند جلسهای اضطراری با سران سپاه تشکیل دهد.
در این نشست، نستور پیشنهاد میکند که برای آگاهی از نقشههای هکتور (که در دشت اردو زده است)، داوطلبی شجاع به عنوان جاسوس به اردوگاه تروا فرستاده شود. دیومدس بلافاصله داوطلب میشود و از سران میخواهد که یک نفر دیگر را به عنوان همرزم همراه او انتخاب کنند. پهلوانان زیادی داوطلب میشوند، اما دیومدس از میان آنها اودیسه (اولیس) زیرک و هوشمند را انتخاب میکند.
دیومدس و اولیس برای این مأموریت خطرناک آماده میشوند:
· مرایونی (یکی از فرماندهان) کمان و ترکش تیرهای خود را به دیومدس میدهد.
· اولیس کلاهخود چرمی و معروف خود که با دندان گراز تزئین شده بود را بر سر میگذارد.
آنها به درگاه آتنا دعا میکنند تا در این سفر خطرناک یاریشان کند. ایزدبانو با فرستادن یک حواصیل (پرنده شکاری) در سمت راست، نشان میدهد که دعای آنها مستجاب شده و حمایتشان میکند. سپس دو پهلوان در سکوت و تاریکی مطلق شب، از میان لاشهها و دشت عبور کرده و به سمت خطوط تروا حرکت میکنند.
در همین زمان، هکتور نیز در اردوگاه تروا شورایی تشکیل داده و اعلام میکند که هرکس داوطلب شود و در تاریکی شب به نزدیک کشتیهای یونانی برود تا از نقشههای آنها خبر بیاورد، پاداش بزرگی (ارابه و اسبهای تیزپای آشیل) خواهد گرفت.
دولون، جوانی ثروتمند این مأموریت را قبول میکند. او پوست گرگی بر تن میکند، کلاهخود راسو بر سر میگذارد و با کمان به سوی اردوگاه یونانیان روانه میشود.
اولیس و دیومدس متوجه نزدیک شدن کسی در تاریکی میشوند. اولیس ابتدا در کمین مینشیند تا دولون از کنارشان رد شود، سپس ناگهان به تعقیب او میپردازند. دولون با دیدن آنها فکر میکند از همرزمان ترواییاش هستند که پیامی فرستادهاند، اما وقتی متوجه خطار میشود، از ترس فرار میکند. دیومدس و اولیس او را به دام انداخته و اسیر میکنند.
دولون از ترس جانش به دستوپا میافتد و التماس میکند که او را نکشند؛ او حاضر است هرچه پدرش پول و طلا دارد به عنوان فدیه بدهد. اولیس با خونسردی به او اطمینان خاطر میدهد که قرار نیست کشته شود، اما از او میخواهد تمام اطلاعات اردوگاه تروا را لو بدهد.
دولونِ ترسان، تمام رازها را فاش میکند:
· او میگوید هکتور و سران تروا در کنار آرامگاه ایلوت شورا تشکیل دادهاند و نگهبانان منظمی ندارند.
· سپس اطلاعات حیاتی مهمی میدهد: او میگوید پادشاه تراکیه به تازگی با ارتش بزرگی به یاری تروا آمده و در دورترین نقطه اردوگاه تروا خیمه زده است. دولون توصیف میکند که رساوس اسبهای فوقالعاده زیبا، سفید و سریعالسیری دارد که رنگشان مثل برف است و ارابهشان با طلا و نقره آراسته شده؛ اسبهایی که نظیر ندارند.
پس از اینکه دولون تمام اطلاعات را لو میدهد، دیومدس با بیرحمی (چون او را جاسوس و دشمن خطرناکی میداند) سر از تن دولون جدا میکند تا دیگر نتواند خیانت کند یا برگردد. سپس تجهیزات دولون را بر روی بوتهای میگذارند تا در راه بازگشت آنها را بردارند.
دو پهلوان یونانی بیسرصدا خود را به خیمه رساوس پادشاه تراکیه میرسانند. آنها میبینند که رساوس و سربازانش از شدت خستگی و نوشیدن شراب سنگین، عمیقاً به خواب رفتهاند.
· دیومدس وارد چادر میشود و مانند شیری که به گله گوسفندان بزند، دوازده تن از پهلوانان تراکیه را در خواب به قتل میرساند (در حالی که اولیس اجساد را به بیرون میکشد تا راه باز شود).
· دیومدس خودِ پادشاه رساوس را نیز در حالی که نفسنفس میزند و خواب بدی میبیند، میکشد.
· سپس اولیس به دیومدس علامت میدهد که وقت رفتن است. دیومدس اسبهای سفید و باشکوه رساوس را از طویله باز میکند، با کمان خود به آنها ضربه میزند تا حرکت کنند (چون هنوز بلد نبود سوارشان شود)، و دو پهلوان با سرعت سوار بر اسبهای سلطنتی به سوی اردوگاه یونانیان فرار میکنند.
آپولون (خدای حامی تروا) با دیدن این فاجعه نگران میشود و به یکی از تراکیه ای هشدار میدهد، اما کار از کار گذشته است. دیومدس و اولیس با اسبهای بینظیر رساوس به سلامت و با شادی به اردوگاه یونانیان بازمیگردند.
یونانیان با دیدن آنها و این غنیمت ارزشمند، جان دوبارهای میگیرند. دو پهلوان اسبها را در خیمه دیومدس میبندند، به حمام رفته و تن خود را میشویند، و پس از نوشیدن شراب به درگاه آتنا قربانی تقدیم میکنند و سرود دهم با آرامش نسبی و امیدواری یونانیان به پایان میسد.