بازبینی و تعمق در خاطراتی که در آن توانایی و فعالیت های مشخصی از فرد نادیده گرفته شده است به او کمک می کند تا با نگاه، انگیزه و اعتماد به نفسی تازه، بسیاری از فعالیت هایش را از سر گیرد.
دلایل این نادیده گرفتن می تواند هر چیزی از جمله تبعيض هاي جنسیتي، دين، فرهنگ، تعصب و یا حتی یک اتفاق تصادفی باشد. به خاطر می آورم تابستانی در کودکی را که در مجموعه فرهنگی ورزشی .... به سر می بردم. کلاس هایی که تحت نظر شرکت محل کار پدرم برگزار می شد و پر بود از فعالیت های هنری با معلم هایی خوش ذوق و با حوصله. به خاطر دارم که در آن تابستان چندین نقاشی قابل قبول کشیدم و چند کاردستی هنری درست کردم که از دیدن آن ها حس لذت و رضایت می کردم. همراه خواهرم نیز یک عروسک زیبا درست کردیم که با دیدنش حس پیوند خواهری را به من می داد. آن کلاس ها متشکل از جمعی دانش آموزان خوش ذوق و توانمند بود که همگی کارهای هنری زیبایی را ارائه می کردند. در اواخر برگزاری این کلاس ها، قرار بر این شد تا بهترین کارهای هنری هر فرد در روز پایان کلاس ها و در سالن همایش محل کار پدرم به نمایش گذاشته شود.
روز موعود فرا رسید و با ذوقی باورنکردنی به محل نمایش کارهای هنری مان رفتیم. اما در نهایت تعجب، تنها کارهای دستی پسران به نمایش درآمده بود. آن روز تلخ را به خوبی به خاطر دارم. بارها در سالن به این طرف و آن طرف می رفتم و به دنبال کارهای هنری ام می گشتم. شاید بیش از ده بار سالن را گشتم ولی خبری از کارهایم نبود. آن لحظه ابتدا غمگین و سپس خشمگین شدم. با عصبانیت رو به پدرم کردم و گفتم: " من می خواهم کاردستی هایم را پس بگیرم و با خود به خانه ببرم." حس می کردم به من خیانت شده و حتی تصویری دیوناک از معلم نقاشی ام در ذهن ساختم. پدرم که او نیز ناراحت و کمی خسته از کار بود، رو به من کرد و با لحنی مهربان گفت: " دخترم فعلا بیا از اینجا برویم و من بعدا پیگیر پس گرفتن کارهایت می شوم." آن روز با نگاهی غمگین توأم با خشم به کاردستی های پسران، همراه پدرم به خانه بازگشتم.
روزهای آتی، چندين بار از پدرم خواستم تا پیگیر پس گرفتن کاردستی هایم شود. گویی می خواستم به تنهایی با آن ها وداعی نمایشی برگزار کنم تا شاید هر دو بتوانیم تالم خاطر یکدیگر باشیم. هر روز صبح زود، قبل از ترک پدرم از خانه، بیدار می شدم و با آب و تاب فراوان، مشخصات کاردستی هایم را با جزئياتي دقیق به او می دادم تا بتواند آن ها را از بین باقی کاردستی ها پیدا کند و به خانه بیاورد. پدرم چندین بار پیگیر کاردستی هایمان شد اما نتوانسته بود خیلی از آن ها را پیدا کند و روزی تنها با تعداد ناچیزی از آن ها به خانه برگشت. گویا تعداد زیادی از آن کاردستی ها، همانند احساس و انگیزه ما کودکان و دانش آموزان دختر، به دست زباله دانی سپرده شده بود. از آن تابستان به بعد، ذوق نقاشی کشیدن و انجام برخی کارهای هنری در من کشته شد و چندین سال زمان برد تا آن ذوق تا حدود کمی توسط یکی از معلم هایم در من بیدار شود. اما هیچ گاه آن ذوقِ آزادانه و با لذت نقاشی کردنی که در کودکی تجربه کرده بودم به من بازنگشت.
خاطره ای دیگر از نادیده گرفته شدن، به یکی دیگر از تابستان هایم بر می گردد. ۱۱ سال بیشتر سن نداشتم و در مجموعه ای از کلاس های ورزشی و فرهنگی، مشغول یادگیری و تفریح بودم. آن روزها، به تازگی ورزش ایروبیک در ایران باب شده بود و تنها یک برنامه صبحگاهی تلویزیون برای یک روز در هفته، این ورزش را اجرا و پخش می کرد. در آن مجموعه ی کلاس ها، قرار بر این بود که ما دختران دانش آموز، مورد تعلیم مربی ایروبیک قرار بگیریم و در نهایت آماده ی اجرا و ضبط یک برنامه ورزشی تلویزیونی حدودا یک ساعته برای پخش از صدا و سیما، همزمان با شروع سال تحصیلي، بشويم. آن تابستان ما دختران نوجوان، روزانه حدود ۳ الی ۴ ساعت تحت تعلیم مربی، سخت و با اشتیاق فراوان تمرین می کردیم. در نهایت در یکی از واپسین روزهای شهریور، صبح بسیار زود و قبل از طلوع آفتاب، با لباس های فرم یکسان دوخته شده، در محل اجرای برنامه حاضر شدیم. تمام روز را مشغول اجرا و ضبط برنامه بودیم و در نهایت همه خسته، اما راضی و خوشحال به خانه برگشتیم.
این بار نیز علی رغم وعده داده شده، هرگز آن برنامه ضبط شده از تلویزیون پخش نشد. تنها به خاطر دارم که در اواسط پاییز آن سال، شاهد پخش همان برنامه ایبرویک با ریتمی بسیار مشابه، توسط گروهی از آقایان از شبکه محلی تهران بودیم که عمیقا باعث ناراحتی من و خواهرم شد. همه ما از ناکارآمدی، تبعیض جنسیتی و تعصباتِ حکومت آگاه بودیم، اما نادیده گرفته شدن آن همه تلاش، انرژی و انگیزه، به طور قطع صدمه ای جدی به روان همه ی ما دخترانی که در آن برنامه شرکت داشتیم، وارد کرده است و فارغ از آگاهی یا عدم آگاهی ما، تاثیر این صدمه در ابعادی از زندگی هایمان نمایان است.
به طور قطع تک تک افرادی که این مطلب را می خوانند، هزاران خاطره مشابه این ها را تجربه کرده اند. اما یقین دارم که بسیاری از این خاطرات فراموش شده اند و تنها حس منفی و مخرب آن ها به جا مانده است. احساساتی که خیلی از اوقات به سراغ ما می آیند ولی نمی دانیم ریشه ی آن ها از کدام خاطره ی تاریک ذهن مان نشأت می گیرد.
پر واضح است که نمی توانیم این خاطرات را از ذهن و جان خود پاک کنیم، اما بازبینی و تعمق در آن ها به ما کمک می کند تا ریشه ی بسیاری از ترس هایمان را بیابیم و تاثیر آن ها را بر انجام کارهایمان کمرنگ و چه بسا بی رنگ کنیم.