دختر ماجراجویی به نام ایپ با خانوادهاش در غاری در دهانه یک کوه زندگی میکردند تا از خطر دایناسورها و حیوانات وحشی در امان بمانند. پدر ایپ برای محافظت از خانواده، قوانین سختگیرانهای را وضع کرده بود و همه اعضای خانواده ملزم به اجرای آن بودند. اما ایپ دوست داشت بیرون غار را ببیند و چیزهای جدیدی را کشف کند. پدر ایپ به او گفته بود: «هرجایی که دوست داری برو ولی حق بالا رفتن از صخرهها را نداری.»
یک روز صبح زود وقتی اعضای خانواده خواب بودند، ایپ یواشکی از غار خارج شد و نگاهی به صخره بلند انداخت و تصمیم گرفت از آن بالا برود. او بالا و بالاتر رفت. هرچه بالاتر میرفت و به لبه صخره نزدیکتر میشد، چیزهای بیشتری میدید و میشنید. هرچند که خطر افتادنش از صخره هم بیشتر میشد. اما ایپ به ترسش غلبه کرد و بالاخره به بالای صخره رسید. گرمای خورشید و نسیم خنک کوهستان صورت ایپ را لمس کرد و باد موهای پریشان او را در هوا تکان داد. ایپ که محو تماشای خورشید شده بود، متوجه سنگ زیر پایش نشد و لیز خورد و افتاد... افتاد و پرواز کرد، او به سوی فردا پرواز کرد...

داستان بالا بخشی از قسمت اول انیمیشن «خانواده غارنشینها - The Croods» است. این انیمیشن قبیله کوچکی را به تصویر میکشد که تنها بازمانده انسانهای اولیه بودند که برای زنده ماندن به حرفهای رهبر قبلیه که پدر خانواده است گوش میدادند. پدر قوانینی را روی دیوارهای غار حکاکی کرده بود، قوانین دست و پاگیری که آنها را از دیدن جذابیتها و شگفتیهای دنیای بیرون غار محروم کرده بود تا زنده بمانند!
یک روز بخاطر زلزلهای در کوه رخ میدهد و غارنشینها مجبور میشوند تا خانهشان را برای همیشه ترک کنند. اما رها کردن منطقه امن بدون شکستن قوانین وضع شده ممکن نبود. بنابراین آنها علارغم سرسختیهای رئیس قبیله قوانین را تغییر دادند. هرچند دنیای بیرون غار هنوز هم بیرحم، پر از دشمن و دایناسورهای آدمخوار بود، ولی آنها میدانستند که زنده میمانند چرا که قوانین و آیینهایشان را بر حسب شرایط جدید تغییر داده بودند. آنها قوانینی که دست و پایشان را بسته بود و در تاریکی نگاه داشته بود را رها کردند تا روشنایی را دنبال کنند.
این روزها کتابی با نام «قبایل» اثر «ست گادین» با ترجمه «امیر انصاری» را میخوانم. ست گادین در این کتاب با آوردن مثالهای مختلف از رهبری شرکتها و تیمهای مختلف در سالهای اخیر نشان میدهد که در دنیای امروز که کانالهای ارتباطی بسیار قوی وجود دارد، هرکسی میتواند قبیله خودش را بسازد و رشد کند.
هر قبیله شامل افرادی است که برای هدفی مشخص با هم تعامل دارند. قبیله نیاز به یک رهبر دارد. رهبر از دید ست گادین با مدیریت متفاوت است. یک مدیر با استفاده از کارمندان خود منابع موجود را برای رسیدن به انجام کاری معین مدیریت میکند. اما رهبر با کمک دنبالکنندگان خود جهت خلق تغییری که همه قبیله به آن باور دارند، حرکت میکند. رهبر قبیله نمیتواند اعضای قبیله را مجبور به انجام کاری بکند و این اعضای گروه هستند که تصمیم میگیرند چه کاری انجام دهند. باید این نکته را در نظر داشته باشیم که دیگر عصر غارنشینان تمام شده و باید برای کشف دنیای پر از چالش امروز، قوانین سرسخت سازمانها و گروهها، باورها، تعصبات خشک و چارچوبهای دست و پاگیر را کنار بگذاریم. ست گادین معتقد است برای شکلگیری یک قبیله موفق نیازی به داشتن تعداد زیاد دنبالکننده نیست، شما هدف رویایی خودتان را به افراد مختلف نشان میدهید و افراد میتوانند انتخاب کنند که دنبالهرو شما باشند، با شما مخالفت کنند و یا از کنارتان عبور کنند.
در پست زندگی با تمام وجود (قسمت دوم) برقراری ارتباط را به عنوان یکی از توشههای مهم در سفر زندگی با تمام وجود بیان کردم. ایجاد قبیله برای افراد مختلف میتواند معانی مختلفی را تداعی کند. بسیاری از افراد میخواهند کسب و کار خود را ایجاد کنند و برای جذب مشتری بیشتر نیاز به ایجاد باشگاه مشتریان خود دارند. اما در این پست میخواهم در مورد جنبه دیگری که برای ساخت قبیله به آن نیاز داریم، اشاره کنم. همه ما نیاز به برقراری ارتباط با اطرافیانمان داریم ولی ممکن است در بخشی از مسیر زندگی حس کنیم که نمیتوانیم نظرات و باورهای خودمان را به اطرافیانمان ابزار کنیم. در این شرایط حس تنهایی را تجربه میکنیم که خلاصی از آن راحت نیست. در این شرایط میتوانیم در گوشهای بنشینیم و به در و دیوار ناسزا بگوییم و همه مشکلات را به گردن دیگران که ما را نمیفهمند بیاندازیم. اما راه دیگر این است که افرادی که با ما همعقیده و همنظر هستند را پیدا کنیم. با اینکار تلاش میکنیم از پیله تنهایی خودمان بیرون بیاییم و خودمان را نجات دهیم. این کار با ساخت قبیله خودمان انجام میشود.
هرکدام از ما به عنوان رهبر قبیله خودمان میتوانیم با ترغیب دیگران از طریق کانالهای ارتباطی مختلف از جمله اینترنت افراد مثل خودمان را پیدا کنیم، از بند قوانین قدیمی جدا شویم و قوانین انعطافپذیر جدید را برای گروهمان وضع کنیم. ست گادین معتقد است اگر بتوانیم افراد همفکر را دور هم جمع کنیم، میتوانیم کارهای شگفتانگیزی انجام دهیم.
با اینکه در عصر ارتباطات امروز، دسترسی به سراسر دنیا کار سادهای است ولی پیدا کردن اعضای قبیله کار راحتی نیست. دسترسی به اینترنت به تنهایی برای انجام این کار کافی نیست، هریک از ما بایستی در راستای هدف خودمان به شکل خلاقانه پیامهای خود را به گوش جهانیان برسانیم تا افراد شبیه خودمان را پیدا کنیم.
ست گادین در کتابش مثال جالبی را در این مورد بیان میکند. برای ترویج واکسیناسیون کودکان کشور رواندا، یکی از مناطق محروم آفریقا، با هزینه یونسف پوسترهایی با پیامهایی به زبان محلی منطقه نوشته و چاپ شد. با این که پوسترها از نظر طراحی عالی بودند ولی چون بیش از ۷۰ درصد مردم منطقه سواد نداشتند و پوسترها مورد توجه قرار نگرفت. ژاکین یکی از دستاندرکاران این طرح متوجه شد که روش انتشار این پوسترها آواز خواندن است. او گروهی از زنان را جمع کرد تا برای زنان دیگر منطقه آواز بخوانند و به این شکل پیام را منتقل کنند. در واقع ژاکین روش درست انتشار پیام را در آن موقعیت پیدا کرده بود.
با وجود اینکه راههای مختلفی برای ساخت قبیله وجود دارد. اما اینکه چه راهی برای هدف ما مناسب است، چالشی است که باید به آن پاسخ بدهیم. بعضی افراد اینکار را با نوشتن در مورد دغدغههایشان و انتشار در شبکههای اجتماعی انجام میدهند، برخی دیگر اینکار را با انتشار آثار هنری خود مثل کاریکاتورها، عکسها، فیلمها انجام میدهند. برخی در جمعهای تخصصی حضور پیدا میکنند و با صحبت کردن در قبیلههای دیگر نظرشان را اعلام میکنند تا بتوانند افراد همنظر خود را به سمت خود بکشانند.
برای ایجاد و رهبری قبیله خودمان نیاز داریم تا خطر کنیم، از غار تاریک خود بیرون بیاییم و دست به اکتشافات دنیای بیرون غار بزنیم. یکی از رکنهای مهم رهبری امید است. ست گادین معتقد است اگر باور نداشته باشید که میتوانید به جایی برسید که میخواهید، کسی پیروتان نخواهد شد.
من به عنوان کسی که به تازگی غار تنهایی خود را رها کرده است، در حال کشف راه دنیای بیرون و ایجاد قبیلهام هستم. راستش را بخواهید وضعیت فعلی من جمله پایانی کتاب قبایل است.
مطمئن نیستم کجا میروم. (اما) رهبری خواهم کرد!»
امانوئل هیمن
من امیدوار به راهم ادامه خواهم داد و وقتی راه مناسب انتقال پیامم را پیدا کردم، با صدای بلند فریاد خواهم زد: «آهای همقبیلهای کجایی؟!»