سالهای گذشته فریمورکهای زیادی با شعار Multi Platform و اینکه “یک بار بنویس و چند خروجی بگیر” معرفی شدند و من که سالهای زیادی با استفاده از جاوا، اپلیکیشنهای اندروید میساختم، دنبال یک راهحل خوب برای توسعه سریعتر و با Performance خوب میگشتم؛ ولی هر بار که سمت استفاده از این نوع فریمورکها (مثل React Native یا Xamarin و…) میرفتم، میفهمیدم که شعارهاشون فقط در حد حرف هستند و در واقعیت عملی نمیشوند.
من دیگه نسبت به همه این فریمورکها بدبین شده بودم و یک جورهایی امیدم رو از دست داده بودم. حتی خیلیها از من درباره فلاتر (Flutter) میپرسیدند و من میگفتم این هم حتما یکی مثل بقیه هست و فایده نداره. جالب اینجاست که همه میگفتن فلاتر، فوق العاده و یک شاهکاره هست و خیلی تعریفهای دیگه. ولی وقتی به اونها میگفتم نمونه کاری دارید؟ جوابشون نه بود (فقط شنیده بودن فلاتر خوبه). چون تجربه همین تعریف و تمجیدها رو از React Native هم داشتم، میگفتم پس دوباره این بچهها یه پروژه Hello World با فلاتر زدند، جو گرفتتشون و میگن عالیه!
تا اینکه یه روز که سرم خلوت شده بودم و وقت آزاد داشتم گفتم برم ببینم این فلاتر که همه میگن عالیه آیا واقعا میتونه به شعارهاش عمل کنه یا نه! من طبق تجربیاتم هیچوقت با توسعه یک اپلیکیشن ساده، یک فریمورک رو قضاوت نمیکنم و تا اپلیکیشن درست حسابی باهاش ننویسم، نمیتونم درباره ی مزیتها و معایبش نظر بدم.
خلاصه سرتون رو درد نیارم، چون شنیده بودم قدرت فلاتر در پیاده سازی رابط کاربری نهفته شده، رفتم و پیچیدهترین و زیباترین طرحی که توی Dribble پیدا کردم (عکسش رو پایین قرار دادم) رو شروع کردم به پیاده سازی و در حین پیاده سازی اینطوری ????? شدم! انگار که نیمهی گمشده ی خودم رو بعد از سالها پیدا کرده بودم.
لینک طرح در وب سایت دریبل
همه کسانی که تجربه برنامه نویسی موبایل (IOS و Android) دارن، با دیدن طرح بالا متوجه میشن که چقدر پیادهسازی همچین طرحی سخت و دشوار هست. ولی جالبه بدونید یادگیری و پیاده سازی این طرح با فلاتر برای من که همزمان با پیاده سازی داشتم یاد میگرفتم فقط ۲ روز طول کشید!
بعد از این پروژه فهمیدم فلاتر (Flutter) با فریمورکهای معروف قبلی خیلی فرق داره و واقعا یک انقلاب در توسعه اپلیکیشنهای موبایل و وب و حتی دسکتاپ ایجاد میکنه. بنابراین شروع کردم به تحقیقهای بیشتر و عمیقتر که ببینم نحوه کارش چطور هست. در حال تحقیق و تفحص بودم که یک پیشنهاد کاری جذاب از تلوبیون دریافت کردم و عضوی از تیم اونجا شدم. اینکه میگم جذاب به این دلیل بود که ۱۴ میلیون نصب داشتند و رتبه الکسای ۳ در ایران که واقعا تجربه کاری بزرگی بوده و هست.
اونجا به مدیر فنی (CTO) پیشنهاد کردم از فلاتر استفاده کنیم و مزیتهاش رو که گفتم با استقبال روبرو شدم و در مدت تنها ۳ هفته کل برنامه رو با فلاتر بازنویسی کردم و در نهایت منتشرش کردیم. این پروژه چالش واقعا بزرگی برای من بود و از طرفی ریسک زیادی هم داشت، چون تا به حال هیچ برنامهای در ایران با ۱۴ میلیون نصب فعال، با فریمورک نوپایی مثل فلاتر پیاده سازی نشده بود.
فلاتر یک فریمورک مشهور برای توسعه اپلیکیشنهای موبایل، وب و دسکتاپ هست که در سال ۲۰۱۷ اولین نسخهاش توسط گوگل منتشر شد. اگر اولین صفحه از مستندات فلاتر رو مطالعه کرده باشید متوجه خواهید شد که شرکت گوگل، فلاتر رو یک Ui Toolkit معرفی کرده (ابزاری برای توسعه رابط کاربری).
بر خلاف فریمورکهای مشهور دیگه در زمینه توسعه اپلیکیشنهای موبایل، فلاتر کدهای مربوط به پیاده سازی رابط کاربری شما رو تبدیل به کدهای پلتفرم Native نمیکنه بلکه تمامی اجزای تشکیل دهنده رابط کاربری رو خودشون از صفر پیاده سازی کردند و مستقیما توسط یک موتور گرافیکی ۲ بعدی به نام Skia رندر میشن. اما بقیه بخشهای تشکیل دهنده اپلیکیشن مثل کار با apiهای پلتفرم (مثلا بلوتوث، دوربین یا file manager) کاملا با زیرساخت نیتیو پیاده میشن. به همین دلیل گوگل، فلاتر رو یک فریمورک Ui معرفی میکنه. طبق تجربهای که من داشتم، سرعت رندر رابط کاربریهای پیچیده و انیمیشنها، سرعتی حتی بیشتر از native در اندروید داشت. دلیلش هم اینه که درصد بسیار زیادی عملیات رندرینگ توسط GPU و موتور گرافیک Skia انجام میشه.
اسکیا (Skia) یک کتابخانه متن باز (Open Source) ۲ بعدی است که روی پلتفرمهای مختلف که سخت افزار و نرم افزاهای مختلفی دارند، تونایی اجرا دارد. در واقع Skia مثل یک موتور گرافیکی (Graphic Engine) عمل میکنه و جالبه بدونید در نرم افزارهایی مثل Google Chrome، Firefox، Android، Flutter، Chrome Os و بسیاری از پلتفرمهای دیگه، برای اجرای انیمیشنها و رندرینگ از اسکیا استفاده میکنند.
دارت زبانی هست که توسط گوگل برای توسعه نرم افزارهای سمت کلاینت طراحی شد ولی برای توسعه بک اند (Back End) وب و اپلیکیشنهای دسکتاپ هم قابل استفاده است. دارت یک زبان شی گرای کامپایلری با قابلیت Garbage Collection سریع با شیوه نگارش شبیه C هست. این زبان هم میتونه به زبان ماشین و هم جاوا اسکریپت کامپایل بشه.
زبان Dart قابلیتهای منحصر به فردی داره که بسیار برای من جذاب بودند، مثلا اینکه به دو روش JIT (JUST IN TIME) و AOT (Ahead Of Time) میتونه کامپایل بشه اونم مستقیما به زبان ماشین!
برای یادگیری فلاتر باید این مسیر رو دنبال کنید: