اسم من فرانک است. زنی که سالها فکر میکرد دانستن، نجاتبخش است.
کتاب خواندم. فلسفه، روانشناسی، عرفان، علم. هر کتابی که تمام میشد، کتاب بعدی را باز میکردم. فکر میکردم هر صفحه، آجری است که دیواری میسازد تا مرا از پوچی پنهان کند.
اما آن شب، در کتابخانهی خانهام، فهمیدم آن دیوار، خانهی من شده. و من در آن خانه، زندانی بودم.
قفسهها پر بودند. ذهنم پر بود. و من… من خالی بودم.
کنارم زنی نشسته بود. نمیدانم چه کسی بود. شاید خودم بودم. شاید آن بخشی از من که هنوز کتابی نخوانده بود.
گفت: فرانک، چرا اینقدر میخوانی؟
گفتم: تا بفهمم.
گفت: چه چیزی را بفهمی؟
گفتم: بفهمم چرا خالیام.
لبخندی زد. لبخند کسی که میدانست.
گفت: فرانک، تو پیش از این هم خالی بودی. فقط کتابها صدای این خالی بودن را خفه میکردند. حالا که بیشتر میدانی، سکوت درونت بلندتر شده. و تو فکر میکنی این سکوت، دشمن است.
گفتم: مگر نیست؟
گفت: سکوت، دشمن نیست. آینه است. تو سالها از آینه فرار کردی. حالا آگاهی، تو را در آینه نگاه میکند. و تو تحمل دیدن خودت را نداری.
رفتم جلوی آینه.
نگاه کردم.
چهرهای نبود. فقط سطحی صاف. آینهای که خودش را نشان نمیداد.
لمس کردم. دستم روی جای چشمها گذشت. خالی بود. روی جای دهان. خالی. روی جای بینی. خالی. روی جای گوش. خالی.
نه میدیدم. نه میشنیدم. نه میگفتم. نه بویی استشمام میکردم. اما بودم. و این بودن، عجیبترین چیز بود.
به زن گفتم: من چهره ندارم.
گفت: چهرهات، همان خالی بودنَت است. تو سالها با کتابها، با دانستن، با حرف زدن، چهرهای مصنوعی برای خودت ساخته بودی. حالا که آن چهره برداشته شده، فقط خودت ماندهای. بدون چشم. بدون دهان. بدون گوش. فقط خالی بودن.
گفتم: پس چطور ببینم؟ چطور بشنوم؟ چطور بگویم؟
گفت: با خالی بودنت. خالی بودن، خودش یک حس است. یک دیدن بیچشم. یک شنیدن بیگوش. یک گفتن بیدهان.
نشستم روی زمین. بدون چشم، به قفسهها نگاه کردم. بدون گوش، سکوت را شنیدم. بدون دهان، با خودم حرف زدم. بدون بینی، عطر کتابها را استشمام کردم.
و آنجا بود که او آمد.
نه از آسمان. نه از کتاب. از درون همان خالی بودن.
گفتم: خدایا…
سکوت.
گفتم: خدایا، تو هم خالی هستی؟
و برای اولین بار در عمرم، جوابی آمد. نه از بیرون. از درون همان خالی بودن.
گفت: آری.
لرزیدم. نه از ترس. از شنیدن. اما نه با گوش. با خالی بودنم.
گفتم: چطور؟ تو که باید پُر باشی. تو که همهچیز هستی.
گفت: فرانک، من همهچیز بودم. اما همهچیز بودن، یعنی هیچچیز نبودن. من خودم را در آفرینش خالی کردم. هر چه آفریدم، از من رفت. و من ماندم… خالی. بدون چهره. فقط خالی بودن.
گفتم: پس من هم مثل توام؟
گفت: آری. تو تصویر منی. من هم خالیام. من فقط خالی بودنم. و تو، فرانک، همان خالی بودن را داری. نه بیشتر. نه کمتر. همان.
گفتم: خدایا، پس چرا اینقدر کتاب خواندم؟ چرا اینقدر دنبال تو گشتم؟
گفت: چون فکر میکردی من پُر هستم. و اگر مرا پیدا کنی، تو هم پُر میشوی. اما من هم مثل تو خالیام. من هم دنبال کسی میگشتم که مرا پر کند. و تو را یافتم. و تو هم خالی بودی. و ما هر دو، در خالی بودنمان، به هم رسیدیم.
گفتم: یعنی تو مرا پر نکردی؟
گفت: نه. من تنها نگذاشتمت. فرق است بین پر کردن و تنها نگذاشتن.
نشستم. به دیوار تکیه دادم. بدون چشم، دیوار را حس کردم. بدون گوش، سکوتش را شنیدم.
گفتم: پس این همه سال، دنبال چه بودم؟
گفت: دنبال آینه بودی. کسی که تو را آنطور که هستی نشانت بدهد. و من آن آینهام. اما آینه، تو را پر نمیکند. فقط نشان میدهد.
گفتم: چه چیزی را نشان میدهد؟
گفت: خالی بودنت را. و در آن خالی بودن، خودت را.
گفتم: خدایا، میترسم.
گفت: از چه؟
گفتم: از اینکه خالی بودنم، ابدی باشد. از اینکه هیچوقت پر نشوم.
گفت: فرانک، تو همیشه خالی خواهی بود. و این، خوب است. طبیعتِ توست. کوزه تا وقتی کوزه است، خالی است. فقط وقتی میشکند، دیگر کوزه نیست. تو هم تا وقتی فرانک هستی، خالی هستی. و این خالی بودن، همان چیزی است که تو را تو میکند.
گفتم: پس چه کنم؟
گفت: بنوش. نه از من. از زندگی. از نان. از چای. از بوی باران. از لمسِ دیوار. از سکوتِ شب. از عطر چمن. از رقص باد لابهلای گیسوانت. از بوسه. از آغوش. از لبخند کودکان. از دستهای پدر. از چشمهای مادر. اینها تو را پر نمیکنند. اما همراهی میکنند. و خالی بودن با همراهی، سبکتر است.
گفتم: تو هم همراهی؟
گفت: من همان خالی بودنم. نه بالا هستم، نه پایین. نه در آسمان، نه در کتاب. من همین خالی بودنم. همین سکوتی که از آن فرار میکردی. من همینجا هستم. و تو، فرانک، هرگز تنها نبودی. چون من همیشه خالیِ تو بودم.
گریه کردم. اما نه با چشم. با خالی بودنم. اشکهایی که دیده نمیشدند، اما بودند.
گفتم: پس تو زندهای؟
گفت: آری. اما نه به آن معنایی که فکر میکردی. من زندهام چون خالیام. اگر پُر بودم، مرده بودم. پُری، پایان است. خالی بودن، آغاز.
گفتم: پس من هم زندهام؟
گفت: آری. چون خالیای. و هر روز، هر لحظه، میتوانی دوباره شروع کنی. نه از صفر. از خالی. و خالی، همیشه آماده است.
بلند شدم. رفتم سر قفسهها. بدون چشم، کتابها را دیدم.
گفتم: خدایا، اینها چه؟
گفت: اینها نقشههای خالی بودن من هستند. آدمهایی که مثل تو خالی بودند و سعی کردند با کلمات، خالی بودنشان را قسمت کنند. آنها هم مثل تو بودند. و حالا، همراهان تو هستند.
یکی از کتابها را برداشتم. بازش کردم. این بار، نخواندم. فقط لمسش کردم و بوییدم. بوی کاغذ. بوی زمان. بوی همراهی.
گفتم: خدایا…
گفت: بگو.
گفتم: ممنون که خالی هستی.
سکوت شد. اما این سکوت، پاسخ بود.
فردا هم خالی خواهم بود.
اما شاید فردا، خالی بودنم را با نان و چای و لمس دیوار قسمت کنم.
و شاید این، همان چیزی باشد که همیشه دنبالش بودم.
نه پُری.
فقط قسمت کردن.
خدای من، خالی است. و چون خالی است، جا دارد. جا دارد برای من. جا دارد برای تو. جا دارد برای همهی ما.
و این خالی بودن، نه نقص اوست، نه نقص من.
رحمت اوست.
چون اگر پُر بود، جایی برای من نمیماند. و خدا، همان خالی بودنِ مقدس است.