اگر

جهانی را تصور کن که در آن واژهٔ اگر هیچ خانه‌ای ندارد. هیچ جادویی در حسرت اگر فلان کار را کرده بودم نهفته نیست، هیچ راه فراری در توهم اگر شرایط جور دیگری بود. این جهان، جهانِ هست محض است. جهانی ساخته شده از خطوط راستِ قطعیت، بی‌هراس از انحنای احتمالات.

در نگاه اول این جهان، جهنمی خشن و جبرگرا به نظر می‌رسد. ما که با اگرها بزرگ شده‌ایم، با آنها نفس می‌کشیم. اگر بالِ رویاپردازی است.پناهگاهِ شکست‌خورده‌ها و سپر بلا برای وجدان‌های مضطرب. حذف آن مانند جدا کردن عضوی از پیکرهٔ ذهنمان است. اما در این سکوت سنگین پس از مرگ اگر، صدایی شنیده می‌شود؛صدای رسایِ خودِ عمل.

در دنیای بی‌اگر، هر انتخابی، کُلیتی است که برای همیشه در سنگِ زمان حک می‌شود. دیگر نمی‌توانی تصمیماتت را با نسخه‌های آرمانی و محقق‌نشده‌اش مقایسه کنی. تو و انتخابت یکی هستید. این، والاترین و هراس‌آورترین شکلِ مسئولیت است. اینجاست که آزادی، معنایی ترسناک و باشکوه می‌یابد؛ تو آزادی که انتخاب کنی، اما آزاد نیستی که از انتخابِ کرده‌ات بگریزی. تو همانی که هستی، بی‌حاشیه و بی‌توجیه.

این جهان، جهانِ پشیمانی نیست، جهانِ پیامد است. پشیمانی زادهٔ مقایسهٔ واقعیت با یک اگر خیالی است. اما وقتی اگری در کار نباشد، واقعیت، تنها حقیقت ممکن می‌شود. اشک ریختن بر سر پیامدها بی‌معناست؛ در عوض، باید آنها را در آغوش کشید و فهمید. هر زخم نشانه‌ای است از جنگی که بوده، نه جنگی که می‌توانست باشد. هر شادی، گوهری است بی‌نظیر، چون راه دیگری برای رسیدن به آن متصور نیست.

و چه بر سر عشق می‌آید؟ عشق در دنیای ما آغشته به اگر است؛ اگر تو آن باشی که می‌خواهم، دوستت دارم. اما در جهان بی‌اگر، عشق، پذیرشِ بی‌قید و شرطِ هستی دیگری است. عشق به چیزی که هست، نه به چیزی که می‌توانست باشد. این، خالص‌ترین شکل ارتباط است؛ عشقی که نه بر بستر انتظارات، که بر سنگِ واقعیت بنا شده.

پس این جهان بی‌اگر، جهانِ مرگِ خیال نیست، بلکه جهانِ تولدِ حضور محض است. در اینجا، تو مجبوری که در لحظه زندگی کنی، چون گذشته، رشته‌ای از انتخاب‌های قطعی است و آینده، امتدادی از همان قطعیت. این، تمرینِ والایِ پذیرش است؛ پذیرش خود، پذیرش دیگران، پذیرش دنیایی که هیچگاه مطابق میلمان نبوده، اما همواره همان بوده که هست.

شاید تراژدی بزرگ زندگی ما، اسارت در سلول اگرهاست. ما عمری را در قصرهای ذهنی خود قصرهایی که هیچگاه بنا نشدند سپری می‌کنیم و از خانهٔ راستین خود همان که با دستان خود ساخته‌ایم غافل می‌مانیم.

دنیای بدون اگر دنیایی بی‌رحم اما صادق است. جهانی که در آن، سنگینیِ بارِ بودن، با سبکیِ رهایی از تَوهم، هم‌آغوش شده است. این جهان، موزه‌ای است از تمامی کارهایی که کرده‌ای، و در آن، هر اثر چه زمخت، چه ظریف فقط یک امضا دارد؛امضای تو.