
ساعت شش و ده دقیقه صبح بود که نادژدا پتروونا فهمید گریگوری ایوانوویچ مرده است.
نادژدا شصتودو سال داشت و نوزده سال بود در آپارتمان شماره ۲۷ زندگی میکرد. در این نوزده سال، سه شوهر یکی از همسایهها، دو بچه و چهار گربه مرده بودند و فقط یک نفر از ساختمان رفته بود؛ آن هم بعد از اینکه شوهرش را با چاقوی آشپزخانه زد. نادژدا همیشه میگفت آدمها بیشتر از گربهها دردسر درست میکنند.
صبحها پیش از همه بیدار میشد.
نه برای اینکه آدم سحرخیزی بود. فقط خوابش سبک شده بود.
وقتی آدم شصت ساله میشود، هر صدایی میتواند بیدارش کند؛ صدای لوله آب، آسانسور، عطسه همسایه، حتی صدای باز شدن یخچال در آشپزخانه مشترک. شوهر خودش هم سالها بود مرده بود، اما نادژدا هنوز گاهی از خواب میپرید و فکر میکرد صدای سرفه او را شنیده.
آن صبح صدای آب بیدارش کرد.
از اتاقش بیرون آمد، روسری خاکستریاش را زیر چانه گره زد و با دمپاییهای پشمی تا آشپزخانه رفت.
شیر آب باز بود.
نادژدا آن را بست و زیر لب گفت:
ـ آدمها عقلشون رو هم با خودشون میشورن میبرن.
آشپزخانه سرد بود. بخاری دیواری از دیشب درست کار نمیکرد. روی میز، پوست نان خشک شده بود و ته یک بطری ودکا کنار پنجره مانده بود.
نادژدا اول بطری را برداشت.
یک جرعه مانده بود.
بطری را سر جایش گذاشت.
بعد متوجه در اتاق گریگوری شد.
باز بود.
نادژدا چند ثانیه به در نگاه کرد.
گریگوری ایوانوویچ هیچوقت در اتاقش را باز نمیگذاشت.
حتی وقتی در خانه بود.
میگفت آدم باید چیزی برای خودش داشته باشد.
نادژدا نزدیک در رفت.
ـ گریگوری؟
جوابی نیامد.
سرش را داخل برد.
گریگوری روی صندلی نشسته بود.
کت خاکستریاش تنش بود. یک دستش روی رانش افتاده بود و دست دیگر کنار بدنش آویزان مانده بود. سرش کمی به سمت راست خم شده بود.
نادژدا وارد اتاق نشد.
همانجا ایستاد و گفت:
ـ گریگوری ایوانوویچ؟
مرد تکان نخورد.
نادژدا جلو رفت.
دستش را نزدیک صورت او گرفت.
بعد عقب کشید.
ـ یا مسیح...
چیزی که بیشتر از همه ترساندش، سکوت اتاق نبود.
دو لیوان روی میز بود.
یکی لبپر.
یکی کاملاً سالم.
و هر دو بوی ودکا میدادند.
نادژدا به لیوان سالم نگاه کرد.
آرام گفت:
ـ پس تنها نبودی.
---
اول سراغ الکسی رفت.
سه بار به در زد.
ـ الکسی!
از داخل اتاق صدای کشیده شدن چیزی روی زمین آمد.
ـ چیه؟
ـ بیا بیرون.
ـ چرا؟
ـ بیا بیرون، الکسی.
چند ثانیه بعد در باز شد.
الکسی بلافاصله فهمید اتفاقی افتاده.
بیستوچهار ساله بود، اما صورتش طوری بود که انگار از سی سالگی خسته شده. موهای سیاهش همیشه نامرتب بود و ناخن انگشت شست دست چپش را تا جایی میجوید که پوستش زخمی شده بود.
آن صبح هم انگشتش را بین دندانهایش گذاشته بود.
ـ گریگوری؟
نادژدا گفت:
ـ برو لباس بپوش.
الکسی چند لحظه نگاهش کرد.
ـ مرده؟
ـ برو لباس بپوش.
ـ مرده؟
نادژدا این بار جواب نداد.
الکسی پیراهنش را پوشید.
هنوز دکمه آخر را نبسته بود که وارد اتاق گریگوری شد.
خم شد.
صورت پیرمرد را نگاه کرد.
ـ کی پیداش کردی؟
ـ من.
ـ لمسش کردی؟
نادژدا اخم کرد.
ـ فکر میکنی من احمقم؟
ـ نپرسیدم.
ـ پس درست حرف بزن.
الکسی چیزی نگفت.
چشمش روی میز افتاد.
دو لیوان.
یکی لبپر.
یکی سالم.
انگشتش را از دهانش بیرون آورد.
ـ این یکی مال کیه؟
نادژدا گفت:
ـ نمیدونم.
الکسی لبخند بسیار کوتاهی زد.
ـ میدونی.
نادژدا نگاهش کرد.
ـ تو بهتره چیزی نگی.
ـ من چیزی نگفتم.
ـ هنوز.
الکسی جواب نداد.
---
والنتینا ساعت شش و نیم برگشت.
کلید را دو بار در قفل چرخاند تا بالاخره در باز شد.
وقتی وارد راهرو شد، اولین چیزی که دید کفشهای مردانهای بود که جلوی اتاق گریگوری گذاشته بودند.
ایستاد.
بعد به اتاق نگاه کرد.
ـ چی شده؟
الکسی از آشپزخانه بیرون آمد.
ـ گریگوری مرده.
والنتینا چند لحظه ساکت ماند.
ـ کی پیداش کرد؟
ـ نادژدا.
زن کیفش را روی میز گذاشت.
بیستوهشت سال داشت و از آن زنهایی بود که حتی وقتی خسته بودند، باز هم ظاهرشان مرتب به نظر میرسید. نه به خاطر علاقه به لباس. به خاطر اینکه یاد گرفته بودند هیچکس نباید بفهمد چقدر خستهاند.
لباس مشکی شب قبل هنوز تنش بود. یک دکمه بالای پیراهنش باز مانده بود. گوشه لبش اثر کمرنگی از رژ قرمز داشت که با عجله پاک شده بود.
الکسی نگاهش کرد.
والنتینا گفت:
ـ چی نگاه میکنی؟
ـ هیچی.
ـ پس نگاه نکن.
ـ نکردم.
والنتینا کیفش را برداشت.
ـ مردها وقتی دروغ میگن، خیلی جدی میشن.
بعد از کنار او رد شد.
نادژدا از آشپزخانه گفت:
ـ والنتینا، بیا اینجا.
والنتینا وارد شد.
نادژدا به ساعت دیواری نگاه کرد.
ـ کجا بودی؟
ـ بیرون.
ـ اینو خودم هم میبینم.
والنتینا دستکشهایش را درآورد.
ـ پس چرا پرسیدی؟
نادژدا چند لحظه نگاهش کرد.
ـ دیشب گریگوری با کسی دعوا کرده بود؟
والنتینا دستش متوقف شد.
فقط برای یک لحظه.
ـ نمیدونم.
ـ صدایی نشنیدی؟
ـ نه.
الکسی از کنار پنجره گفت:
ـ من شنیدم.
والنتینا به او نگاه کرد.
ـ چی شنیدی؟
الکسی سیگارش را روشن کرد.
ـ دو نفر حرف میزدن.
نادژدا برگشت.
ـ چرا صبح چیزی نگفتی؟
الکسی شانه بالا انداخت.
ـ کسی نپرسید.
---
پلیس ساعت هفت و بیست دقیقه آمد.
دو نفر بودند.
سرگرد سمیونوف، مردی پنجاهساله با شکم بزرگ و گونههای قرمز، و بازپرس جوانی به نام آندری پتروویچ.
سمیونوف وقتی وارد خانه شد، کلاهش را برداشت و گفت:
ـ همه داخل بمانند.
نادژدا گفت:
ـ ما باید سر کار برویم.
سمیونوف نگاهش کرد.
ـ امروز نمیروید.
ـ ولی کارخانه...
ـ کارخانه بدون شما هم میچرخه.
نادژدا خواست چیزی بگوید، اما منصرف شد.
آندری دفترچه کوچکش را باز کرد.
ـ اسم شما؟
ـ نادژدا پتروونا.
ـ مقتول را از کی میشناختید؟
ـ پنج سال.
ـ رابطهتان؟
ـ همسایه بود.
آندری مکث کرد.
ـ فقط همسایه؟
نادژدا دستهایش را در جیب پیشبندش فرو برد.
ـ در این خانه آدمها بیشتر از چیزی که میگن به هم نزدیکن.
آندری سر بلند کرد.
ـ این یعنی چی؟
ـ یعنی هیچ.
بعد به آشپزخانه رفت.
آندری نگاهش کرد.
سپس رو به الکسی کرد.
ـ شما؟
ـ الکسی نیکلایویچ.
ـ چند سالته؟
ـ بیستوچهار.
ـ شغلت؟
الکسی سیگارش را زیر کفشش خاموش کرد.
ـ فعلاً ندارم.
سمیونوف از پشت سر گفت:
ـ یعنی بیکار.
الکسی گفت:
ـ میشه اینطور گفت.
ـ دیشب کجا بودی؟
ـ اتاقم.
ـ مطمئنی؟
ـ تا وقتی خوابم برد، بله.
ـ ساعت چند؟
الکسی انگشت زخمیاش را لمس کرد.
ـ نمیدونم.
ـ صدای دعوا شنیدی؟
ـ بله.
ـ بین چه کسانی؟
الکسی نگاهش را به والنتینا انداخت.
والنتینا کنار پنجره ایستاده بود.
ـ گریگوری و یک نفر دیگه.
ـ صدای اون نفر رو شناختی؟
ـ نه.
سمیونوف گفت:
ـ مرد بود؟
ـ فکر کنم.
آندری پرسید:
ـ چی گفت؟
الکسی لحظهای سکوت کرد.
ـ گفت: «دیگه تمومش کن.»
ـ گریگوری چی گفت؟
الکسی نگاهش را پایین انداخت.
ـ گفت: «من چیزی بهت بدهکار نیستم.»
والنتینا ناگهان گفت:
ـ دروغ میگه.
همه برگشتند طرفش.
والنتینا آرام گفت:
ـ گریگوری این جمله رو نمیگفت.
آندری پرسید:
ـ از کجا میدونی؟
زن جواب نداد.
---
پزشک قانونی ساعت نه رسید.
جسد را بررسی کرد.
مرگ تقریباً نیمهشب اتفاق افتاده بود.
روی گردن گریگوری کبودی کمرنگی وجود داشت.
پزشک گفت:
ـ احتمال فشار روی گردن هست. باید کالبدشکافی بشه.
سمیونوف گفت:
ـ اثر انگشت؟
ـ فعلاً چیزی قطعی نیست.
آندری کنار میز ایستاده بود.
بطری ودکا را نگاه میکرد.
دو لیوان.
یکی لبپر.
یکی سالم.
پزشک کنار صندلی خم شد.
چیزی از روی زمین برداشت.
یک دکمه سیاه.
کوچک.
آندری گفت:
ـ از لباس مقتول نیست.
سمیونوف دکمه را داخل کیسه گذاشت.
الکسی گفت:
ـ مال من نیست.
سمیونوف برگشت.
ـ کسی ازت پرسید؟
الکسی ساکت شد.
والنتینا به دکمه نگاه نکرد.
نادژدا نگاه کرد.
و آندری این تفاوت کوچک را دید.
---
ظهر، ساختمان دوباره ساکت شد.
پلیس رفته بود.
اما هیچکس احساس آزادی نمیکرد.
نادژدا برای خودش چای ریخت.
الکسی کنار پنجره سیگار میکشید.
والنتینا لباسش را عوض کرده بود و موهایش را بسته بود.
در اتاق آخر، پیوتر ایوانوویچ نشسته بود.
پیوتر هفتاد سال داشت و تقریباً هیچکس در ساختمان صدای او را نشنیده بود. نه به این دلیل که کمحرف بود؛ به این دلیل که بیشتر اوقات ترجیح میداد چیزی نگوید.
آن روز هم از صبح چیزی نگفته بود.
تا اینکه عصر شد.
پیوتر از اتاقش بیرون آمد.
سه نفر در آشپزخانه بودند.
گفت:
ـ گریگوری تنها نبود.
نادژدا فنجان را روی میز گذاشت.
ـ چی؟
پیوتر نشست.
ـ دیشب دو نفر رفتن توی اتاقش.
الکسی سیگارش را خاموش کرد.
ـ کی؟
پیوتر جواب نداد.
والنتینا پرسید:
ـ دیدیشون؟
پیوتر سرش را بالا آورد.
ـ یکیشون رو.
نادژدا گفت:
ـ کی بود؟
پیوتر نگاهش را میان آن سه نفر چرخاند.
بعد گفت:
ـ اگر بگم، یکی دیگه هم امشب میمیره.
هیچکس نخندید.
پیوتر از جیب پیراهنش یک پاکت سیگار بیرون آورد.
یک نخ برداشت.
قبل از روشن کردنش گفت:
ـ برای همین چیزی نمیگم.
الکسی آهسته پرسید:
ـ پس چرا الان گفتی؟
پیوتر کبریت را روشن کرد.
شعله برای لحظهای صورتش را روشن کرد.
ـ چون فهمیدم قاتل هنوز توی همین خونهست.
بعد کبریت را فوت کرد.
و آن شب، برای اولین بار، هیچکس در آپارتمان شماره ۲۷ حاضر نشد قبل از دیگری بخوابد.3ف3