
صبح روز بعد، نادژدا برای پنج نفر صبحانه درست کرد.
خودش میدانست پنج نفر نیستند.
شش نفر بودند.
پیوتر از وقتی که از دستپخت نادژدا ایراد گرفته بود ، نادژدا غذایی واسش کنار نمیگذاشت وبه روی خودش نمیآورد.
تخممرغها را که شکست، یکی از آنها دو زرده داشت.
نادژدا چند لحظه به آن نگاه کرد.
بعد زرده دوم را با قاشق برداشت و انداخت داخل سطل.
الکسی که پشت میز نشسته بود گفت:
ـ چرا انداختیش دور؟
نادژدا گفت:
ـ خراب بود.
الکسی به سطل نگاه کرد.
ـ سالم بود.
ـ تو دکتر شدی؟
ـ نه.
ـ پس صبحانهات رو بخور.
الکسی نان را در چای فرو برد.
صبحانهاش همیشه همین بود. نان خیسشده در چای و گاهی یک سیگار قبل از آنکه لقمه اول را قورت بدهد.
نادژدا گفت:
ـ سیگار نکش.
ـ نمیکشم.
ـ توی دستته.
الکسی به سیگار نگاه کرد.
ـ این آخریه.
ـ دیشب هم آخری بود.
ـ دیشب یکی دیگه بود.
نادژدا چیزی نگفت.
از اتاق والنتینا صدای باز شدن کمد آمد.
الکسی سرش را بلند کرد.
ـ امروز سر کار میری؟
نادژدا گفت:
ـ تو اول یک کار پیدا کن، بعد از بقیه بپرس.
ـ من پرسیدم.
ـ منم جواب دادم.
والنتینا وارد آشپزخانه شد.
موهایش را بسته بود و پیراهن سفید سادهای پوشیده بود. لباس دیشب دیگر تنش نبود. صورتش هم بدون آرایش بود و همین باعث میشد جوانتر به نظر برسد.
رفت سراغ سماور.
ـ چای هست؟
نادژدا بدون نگاه کردن گفت:
ـ هست.
والنتینا فنجان برداشت.
الکسی گفت:
ـ دیشب کجا بودی؟
والنتینا مکث کرد.
نادژدا آهسته گفت:
ـ ولش کن.
الکسی گفت:
ـ فقط پرسیدم.
والنتینا نشست.
ـ بیرون.
ـ اینو که میدونیم.
ـ پس دوباره نپرس.
الکسی لبخند زد.
ـ پلیس هم همینو پرسید.
ـ پلیس سؤال پرسیدن براش شغله.
نادژدا قاشق را روی میز گذاشت.
ـ بس کنید.
هیچکدام جواب ندادند.
از اتاق آخر صدای سرفه آمد.
هر سه نفر ناخودآگاه به سمت در نگاه کردند.
پیوتر بیرون نیامد.
پیوتر ایوانوویچ هفتاد ساله بود و از بیستوهفت سالگی در همان اتاق زندگی میکرد.
اتاقش کوچکتر از بقیه بود.
یک تخت آهنی داشت، یک کمد، یک میز و رادیویی که صدای آن همیشه از خود رادیو آرامتر بود.
همسرش بیستویک سال پیش رفته بود.
نه اینکه مرده باشد.
رفته بود.
با مردی که در اداره پست کار میکرد.
پیوتر هیچوقت دربارهاش حرف نمیزد.
نادژدا یک بار، سالها پیش، از روی کنجکاوی پرسیده بود:
ـ هنوز دوستش داری؟
پیوتر جواب داده بود:
ـ آدم چیزی رو که نداره، نمیتونه دوست داشته باشه.
نادژدا همان موقع فکر کرده بود جواب عاقلانهای است.
بعدها فهمیده بود جواب آدمی است که سالهاست منتظر برگشتن کسی است و نمیخواهد خودش هم بفهمد.
آن روز نادژدا برایش بشقاب سوپ برد.
در زد.
ـ پیوتر؟
جوابی نیامد.
در را باز کرد.
پیوتر کنار پنجره نشسته بود.
ـ بخور.
ـ گرسنه نیستم.
ـ من نپرسیدم گرسنهای یا نه.
بشقاب را روی میز گذاشت.
پیوتر نگاهش نکرد.
نادژدا گفت:
ـ دیشب نخوابیدی؟
ـ خوابم نبرد.
ـ چرا؟
ـ صدای قدم میاومد.
نادژدا نشست.
ـ از کجا؟
ـ راهرو.
ـ ساعت چند؟
پیوتر به پنجره نگاه کرد.
ـ حدود یک.
نادژدا چیزی نگفت.
پیوتر ادامه داد:
ـ یکی رفت توی اتاق گریگوری.
ـ قبل از اینکه پلیس بیاد؟
ـ بله.
ـ مطمئنی؟
ـ من آدم پیرم. نه آدم کور.
نادژدا آهسته گفت:
ـ کی بود؟
پیوتر به او نگاه کرد.
ـ نمیگم.
ـ چرا؟
ـ چون نمیخوام یکی دیگه رو هم بکشند.
نادژدا برای اولین بار رنگ صورتش عوض شد.
ـ فکر میکنی قاتل هنوز اینجاست؟
پیوتر گفت:
ـ من فکر نمیکنم.
بعد قاشق را برداشت.
ـ میدونم.
ظهر، والنتینا لباسهایش را در لگن میشست.
آب سرد بود.
دستهایش سرخ شده بود.
نادژدا از پشت سر آمد و بیمقدمه گفت:
ـ دستکش بپوش.
والنتینا برگشت.
ـ ندارم.
نادژدا رفت سراغ کمد خودش.
یک جفت دستکش لاستیکی آورد.
روی لبه لگن گذاشت.
والنتینا نگاهشان کرد.
ـ مال خودته؟
ـ بود.
ـ پس چرا میدی به من؟
ـ چون دیگه بهشون احتیاج ندارم.
والنتینا دستکشها را برداشت.
ـ ممنون.
نادژدا مشغول خشک کردن ظرفها شد.
چند دقیقه هیچکدام حرف نزدند.
بعد والنتینا گفت:
ـ تو دیشب چیزی شنیدی؟
نادژدا دستش متوقف شد.
ـ چی؟
ـ قبل از اینکه گریگوری بمیره.
ـ چرا؟
ـ چون تو همیشه صداها رو میشنوی.
نادژدا ظرف را روی میز گذاشت.
ـ همه صداها رو میشنوم.
ـ حتی گریه کردن مردم رو؟
نادژدا به او نگاه کرد.
والنتینا چشمش را پایین انداخت.
نادژدا گفت:
ـ تو دیشب گریه کردی؟
والنتینا خندید.
ـ نه.
ـ پس چرا پرسیدی؟
والنتینا دستکش را پوشید.
ـ چون بعضی وقتها آدم دلش میخواد یکی باورش کنه.
نادژدا چیزی نگفت.
والنتینا چند لحظه بعد پرسید:
ـ گریگوری از من حرفی زد؟
ـ نه.
ـ مطمئنی؟
ـ بله.
ـ قبل از مرگش چیزی بهت گفته بود؟
نادژدا به صورت او نگاه کرد.
ـ نه.
والنتینا دوباره مشغول شستن لباس شد.
نادژدا آرام گفت:
ـ گریگوری از همهمون چیزی میدونست.
والنتینا گفت:
ـ نه.
ـ چی؟
ـ از همهمون چیزی نمیدونست.
ـ از تو چی؟
والنتینا لباس را در آب فشار داد.
ـ از من چیزی نمیدونست که خودش ندونه.
عصر، الکسی به اتاق گریگوری رفت.
پلیس نوار دور در را برداشته بود، اما اتاق هنوز بوی همان شب را میداد.
الکسی در را بست.
روی صندلی نشست.
به میز نگاه کرد.
بطری برده شده بود.
لیوانها هم نبودند.
اما جای آنها روی چوب میز مانده بود.
الکسی دستش را روی همان نقطه گذاشت.
چشمهایش را بست.
صدای گریگوری را به یاد آورد.
«من چیزی بهت بدهکار نیستم.»
اما گریگوری آن جمله را نگفته بود.
والنتینا درست میگفت.
الکسی خودش هم میدانست.
او فقط آن جمله را ساخته بود.
چون جمله واقعی را نمیتوانست به پلیس بگوید.
جمله واقعی این بود:
«تو هم مثل پدرت میمیری.»
گریگوری این را گفته بود.
و الکسی هنوز نمیدانست منظورش چه بوده.
پدرش پنج سال پیش مرده بود.
رسمی گفته بودند سکته قلبی.
الکسی همیشه فکر کرده بود پدرش از فقر مرده.
اما گریگوری یک بار، چند ماه پیش، وقتی مست بود، گفته بود:
ـ پدرت اونجوری که فکر میکنی نمرد.
الکسی پرسیده بود:
ـ پس چطوری مرد؟
گریگوری جواب نداده بود.
فقط خندیده بود.
آن شب، الکسی برای اولین بار از مردن گریگوری خوشحال شده بود.
و حالا از خودش میترسید که نکند این خوشحالی، چیزی بیشتر از خوشحالی بوده باشد.
در کشوی میز را باز کرد.
خالی بود.
کشوی دوم هم خالی بود.
کشوی سوم گیر کرده بود.
الکسی با زور آن را بیرون کشید.
یک پاکت قهوهای ته کشو بود.
روی پاکت چیزی نوشته نشده بود.
پاکت را باز کرد.
داخلش سه عکس بود.
عکس اول، گریگوری بود.
عکس دوم، پدر الکسی.
و عکس سوم...
الکسی چند ثانیه نتوانست بفهمد چه کسی در عکس است.
بعد شناختش.
والنتینا.
اما عکس مربوط به سالها قبل بود.
خیلی قبلتر از زمانی که والنتینا به این ساختمان آمده بود.
پشت عکس فقط یک تاریخ نوشته شده بود:
۱۹۷۴
و زیر تاریخ، با مداد:
«او تنها کسی بود که برگشت.»
الکسی عکس را در جیبش گذاشت.
پاکت را سر جایش گذاشت.
و درست همان لحظه صدای قدمی از پشت در آمد.
ایستاد.
یک قدم.
بعد قدم دوم.
الکسی به طرف در رفت.
دستگیره را گرفت.
اما پیش از آنکه در را باز کند، صدا قطع شد.
در را باز کرد.
راهرو خالی بود.
فقط پیوتر ایوانوویچ انتهای راهرو ایستاده بود.
پیوتر گفت:
ـ چیزی پیدا کردی؟
الکسی خشک شد.
ـ نه.
پیوتر سر تکان داد.
ـ خوبه.
ـ چرا؟
پیرمرد گفت:
ـ چون چیزهایی که توی اون اتاق پیدا میشن، معمولاً صاحبشون رو هم پیدا میکنن.
بعد برگشت و به اتاق خودش رفت.
الکسی همانجا ماند.
دستش را داخل جیبش برد.
عکس والنتینا هنوز آنجا بود.
برای اولین بار فهمید قتل گریگوری شاید از دیشب شروع نشده باشد.
شاید خیلی قبلتر شروع شده بود.
شاید حتی قبل از اینکه خودش به این خانه بیاید.
و شاید تمام این سالها، همه آنها فقط داشتند کنار چیزی زندگی میکردند که هنوز اسمش را نمیدانستند.