
بوی خون همیشه قبل از خودش میرسد.
این را آن شب فهمیدم.
نه اینکه قبلاً نمیدانستم. میدانستم. سالها بود میدانستم. اما آن شب، میان دیوارهای نیمهریختهٔ کارخانهای متروک، برای نخستین بار فهمیدم خون هم میتواند آدم را به خانه برگرداند.
خرابه بوی خاک نمیداد.
بوی آهن میداد.
بوی سیمان خیسخورده، پارچهٔ نمکشیده و چیزی شیرین و سنگین که در تاریکی میماند و از بین نمیرفت.
چراغ قوه را خاموش کردم.
تاریکی بهتر بود.
در تاریکی، آدم مجبور نیست چیزی را اسمگذاری کند.
چند قدم جلو رفتم.
کفش را دیدم.
کوچک بود.
صورتی.
کنار دیوار افتاده بود و بندش هنوز بسته نشده بود؛ انگار صاحبش عجله داشته که برود و فرصت نکرده کفشش را درست بپوشد.
من خم نشدم.
هیچوقت برای نگاه کردن به قربانیها خم نمیشدم.
از دور بهتر بودند.
آدمها از دور هنوز شبیه خاطرهاند.
صدای آژیر آمد.
لبخند زدم.
نه از خوشحالی.
از آرامش.
صدایی که ماهها در سرم میچرخید، برای چند ثانیه خاموش شد.
همان صدای لعنتی.
صدایی که از کودکی با من بود.
گاهی شبها بیدارم میکرد.
گاهی وسط غذا خوردن.
گاهی وقتی کسی با من حرف میزد.
صدایی نبود که بتوانی با گوش بشنوی.
بدتر بود.
صدای خودت بود، وقتی دیگر نمیفهمی کدام قسمت از خودت حرف میزند.
آژیر نزدیکتر شد.
من همانجا ایستادم.
مأمور اول از سمت در وارد شد.
اسلحهاش را بالا آورد.
«دستات رو بذار روی سرت.»
گذاشتم.
«روی زانو!»
نشستم.
خاک لباسهایم را گرفت.
مأمور دوم دوید داخل.
نگاهش به زمین افتاد.
ایستاد.
دیگر چیزی نگفت.
همهچیز خیلی آرام اتفاق افتاد.
دستبند.
بازرسی.
سؤال.
نام.
آدرس.
سابقه.
و بعد جملهای که هنوز هم گاهی شبها به آن فکر میکنم:
«تو میدونستی ما امشب پیدات میکنیم؟»
گفتم:
«نه.»
مأمور نگاهش را به کفش صورتی انداخت.
بعد به من.
«پس چرا فرار نکردی؟»
به او نگاه کردم.
جوابش را همان لحظه میدانستم.
اما نگفتم.
چون بعضی جوابها را آدم حتی به پلیس هم نمیدهد.
گفتم:
«خسته بودم.»
فردای آن روز، روزنامهها عکس مرا چاپ کردند.
عکس خوبی بود.
چهرهام آرام بود.
یکی از روزنامهها نوشته بود:
هیولایی در میان ما زندگی میکرد.
همیشه از این جمله بدم میآمد.
هیولاها اگر شاخ و دم داشته باشند، آدم راحتتر میتواند از آنها متنفر شود.
اما من شاخ نداشتم.
صبحها نان میخریدم.
مالیات میدادم.
به همسایه سلام میکردم.
یک بار برای پیرزنی که کیسههای سنگین داشت، تا طبقه سوم بالا رفتم.
او گفت:
«خدا خیرت بده پسرم.»
من گفتم:
«خواهش میکنم.»
آن روز هنوز دو کودک در پروندهام نبودند.
پانزده سال بعد، خبرنگارها از همین چیزها متنفر بودند.
میخواستند بفهمند هیولا چه شکلی است.
پاسخ ساده بود:
شکل خاصی ندارد.
بازجویی چهار روز طول کشید.
روز چهارم، بازپرس پانزده عکس را روی میز چید.
عکسها را وارونه گذاشته بود.
گفت:
«نگاهشون نکن.»
نگاه نکردم.
«اسمهاشون رو میدونی؟»
گفتم:
«نه.»
«ولی پروندهها رو خوندی.»
«نه.»
«پس چطور بعضی جزئیات رو میدونی؟»
ساکت ماندم.
او یکی از عکسها را برداشت.
«این کودک وقتی پیدا شد، یک انگشتر نداشت.»
سرم را بلند کردم.
«انگشتر نداشت؟»
بازپرس مکث کرد.
فهمید.
من هم فهمیدم.
او عمداً دروغ گفته بود.
اما آن لحظه چیز دیگری فهمیدم.
پانزده پرونده روی میز بود.
من فقط درباره چهاردهتایشان میدانستم.
یا فکر میکردم میدانم.
پرسید:
«چی شد؟»
گفتم:
«هیچی.»
عکس را برگرداند.
«تو گفتی انگشتر.»
گفتم:
«حدس زدم.»
«چرا؟»
نگاهش کردم.
«چون بچهها چیزهای کوچیک رو دوست دارن.»
بازپرس چیزی ننوشت.
فقط نگاهم کرد.
بعد گفت:
«تو چطور تونستی به این بچه ها تجاوز کنی و به این شکل سرشون رو با سنگ له کنی
چطور تونستی داغشون رو به دل خانواده هاشون بزاری
چطور تونستی این همه سنگ دل باشی
حیوان هم همچین کاری نمیکنه که تو انجام دادی .»
برای اولین بار آن روز عصبانی شدم.
نه به خاطر اتهام.
به خاطر اینکه جملهاش اشتباه بود.
گفتم:
«من از این کار لذت میبردم و روحم و جسمم ارضا می شد.
بوی خون آرومم میکرد گرمای خون روحم رو نوازش میداد و بعد سکوت و مستی که تا مغز استخوان هام نفوذ میکرد .»
دکتر نادری روز هشتم آمد.
پرونده را روی میز نگذاشت.
این کارش را دوست داشتم.
نشست.
زن لاغری بود با موهای کوتاه و صدایی که همیشه انگار یک کلمه عقبتر از فکرش حرکت میکرد.
گفت:
«میتونم پنجره رو باز کنم؟»
گفتم:
«بوی زندان میاد.»
گفت:
«اینجا زندانه.»
«پس بازش نکن.»
باز نکرد.
ده دقیقه سکوت کردیم.
بعد گفت:
«پانزده نفر.»
گفتم:
«پانزده کودک.»
سرش را بلند کرد.
من به او نگاه کردم.
گفتم:
«بالاخره باید اسمشون رو درست بگیم.»
چیزی در چهرهاش تغییر کرد.
«چرا خودت گفتی کودک؟»
شانه بالا انداختم.
«چون بودن.»
«چرا این کلمه برات مهمه؟»
گفتم:
«چون شماها همیشه میگین قربانی.»
مکث کرد.
«و این بدتره؟»
گفتم:
«قربانی یعنی یک پرونده. کودک یعنی یک نفر.»
برای نخستین بار چیزی در چشمهایش دیدم که شبیه ترس بود.
نه ترس از من.
ترس از اینکه شاید هنوز بتوانم تفاوت را بفهمم.
جلسه دوم پرسید:
«اولین بار کی فهمیدی با بقیه فرق داری؟»
گفتم:
«هفت سالگی.»
«چی شد؟»
«مادرم رفت.»
«کجا؟»
«نمیدونم.»
«پدرت؟»
«گفت مرده.»
«مادرت مرده بود؟»
«بعدها فهمیدم نه.»
«پس کجا بود؟»
«رفته بود
وقتی با یه مرد کثافت بی همه چیز فرار کرد»
دکتر نادری گفت:
«این دو تا با هم فرق دارن.»
گفتم:
«برای بچه نه.»
ساکت شد.
آن شب، بعد از جلسه، برای اولین بار خواب دیدم که در آشپزخانه نشستهام.
هفت سالهام.
مادرم روبهرویم ایستاده.
کیسهای در دستش است.
من میپرسم:
«کجا میری؟»
میگوید:
«هیچجا.»
و میرود.
در خواب دنبالش نمیدوم.
فقط به در نگاه میکنم.
بعد متوجه میشوم روی زمین، کنار در، یک کفش کوچک جا مانده.
از خواب پریدم
از پشت میله های زندان بیرون رو نگاه کردم گرگ و میش بود و نسیم خنکی به صورتم میخورد
دکتر نادری گفت:
«تو از رهاشدن متنفر بودی.»
گفتم:
«نه.»
«از تنهایی؟»
«نه.»
«پس از چی؟»
گفتم:
«از اینکه کسی بتونه بره و تو نتونی کاری بکنی.»
او چیزی نگفت.
من ادامه دادم:
«برای همین بعدها آدمها رو طوری انتخاب میکردم که نتونن ازم چیزی بخوان.»
«چرا؟»
«چون آدمی که چیزی نمیخواد، نمیتونه ناامیدت کنه.»
دکتر نادری به من خیره شد.
«این درباره بزرگسالهاست؟»
نگاهش کردم.
«نه.»
همین یک کلمه کافی بود.
دیگر هیچکداممان حرف نزدیم.
بعد از جلسه سوم، او پروندهام را خواند.
همهاش را.
گزارشها.
شهادتها.
عکسها.
یادداشتهای پلیس.
و چیزی را پیدا کرد که من امیدوار بودم هیچکس پیدا نکند.
یک دفترچه.
دفترچهای که در خانهام پیدا کرده بودند.
روی هر صفحه یک تاریخ نوشته شده بود.
پانزده تاریخ.
پانزده اسم.
و زیر هر اسم، فقط یک جمله.
دکتر دفترچه را روی میز گذاشت.
گفت:
«این چیه؟»
گفتم:
«دفتر.»
«میدونم دفتره.»
«پس چرا پرسیدی؟»
«چرا اسمها رو نوشتی؟»
گفتم:
«که یادم بمونه.»
«چی رو؟»
گفتم:
«که آدم بودن.»
دکتر نادری برای چند ثانیه چشمهایش را بست.
بعد گفت:
«تو واقعاً فکر میکنی این کار باعث میشه آدمها رو به یاد بیاری؟»
گفتم:
«نه.»
«پس چرا؟»
جواب دادم:
«چون اگر اسم نداشته باشن، راحتتر میمیرن.»
این بار خودش ترسید.
قتلها را به ترتیب تعریف نکردم.
هیچوقت.
اولی را آخر گفتم.
پانزدهمی را اول.
چهاردهمی را وسط.
گاهی درباره قتلی حرف میزدم که هنوز پلیس نمیدانست مربوط به من است.
گاهی چیزی را که واقعاً اتفاق افتاده بود، به شکل خواب تعریف میکردم.
دکتر نادری بالاخره فهمید چرا.
من حافظهام را تکهتکه کرده بودم.
نه برای پلیس.
برای خودم.
اگر همه چیز را یکجا به یاد میآوردم، دیگر نمیتوانستم صبحها از تخت بلند شوم.
آدم برای ادامه دادن زندگی، گاهی لازم است از حقیقت خودش فرار کند.
من استاد فرار بودم.
ماه هشتم، دکتر از من پرسید:
«فکر میکنی چرا کودکان؟»
این سؤال را دوست نداشتم.
گفتم:
«نمیدونم.»
«دروغ نگو.»
خندیدم.
«همیشه همینو میگی.»
«چون همیشه همین کار رو میکنی.»
به دیوار نگاه کردم.
گفتم:
«چون کوچکتر بودن.»
«کوچکتر از چی؟»
«از اینکه بتونن منو بشناسن.»
سکوت.
«من از آدمهایی میترسیدم که زیاد میفهمیدن.»
«و کودکان کمتر میفهمیدن؟»
گفتم:
«نه.»
مکث کردم.
«آنها بیشتر میفهمیدن.»
دکتر نادری سرش را بلند کرد.
«پس چرا؟»
گفتم:
«چون هنوز باور میکردند بزرگترها میتونن آدم خوبی باشن.»
بعد دیگر چیزی نگفتم.
این شاید تنها جملهای بود که درباره خودم گفتم و بعداً از آن پشیمان شدم.
نه چون دروغ بود.
چون راست بود.
دادگاه چندین ماه طول کشید.
پانزده خانواده آمدند.
پانزده صندلی در ردیف اول.
من به آنها نگاه نمیکردم.
اما یک روز زنی بلند شد.
مادر یکی از قربانیان بود.
گفت:
«تو حتی اسم دختر منو هم نمیدونی.»
من سرم را بالا آوردم.
او اسم دخترش را گفت.
من اسم را تکرار کردم.
زن گریه کرد.
گفت:
«دیگه نگو.»
و نشست.
آن روز فهمیدم آدم میتواند نام یک نفر را حفظ کند و باز هم او را نشناخته باشد.
حکم که آمد، سالن ساکت بود.
اعدام.
همه انتظار داشتند چیزی بگویم.
نگفتم.
دکتر نادری بعد از دادگاه گفت:
«الان چه حسی داری؟»
گفتم:
«هیچی.»
«میترسی؟»
«نه.»
«باز هم دروغ.»
گفتم:
«باشه.»
«از چی؟»
به دستهایم نگاه کردم.
«از اینکه آخرین چیزی که از من باقی میمونه، همین پرونده باشه.»
گفت:
«تو چی میخوای باقی بمونه؟»
جواب ندادم.
چون هیچوقت به این سؤال فکر نکرده بودم.
شب آخر خواب مادرم را دیدم.
این بار پیر شده بود.
پشت در ایستاده بود.
گفتم:
«چرا رفتی؟»
گفت:
«چون ترسیده بودم.»
پرسیدم:
«از من؟»
گفت:
«نه.»
بعد در را بست.
من پشت در ماندم.
و برای اولین بار فهمیدم تمام این سالها اشتباه کرده بودم.
من نمیخواستم کسی را تنبیه کنم.
نمیخواستم انتقام بگیرم.
حتی نمیخواستم خون ببینم.
من فقط میخواستم یک بار کسی را مجبور کنم بماند.
اما آدمی که برای ماندن دیگران، آنها را از بین میبرد، در حقیقت تمام عمرش را صرف ساختن اتاقی کرده که خودش هم نمیتواند از آن بیرون بیاید.
صبح، دکتر نادری آمد.
در را باز کردند.
گفت:
«حاضری؟»
گفتم:
«نه.»
پرسید:
«چیزی هست که بخوای بگی؟»
به او نگاه کردم.
پانزده اسم در ذهنم بود.
برای نخستین بار همهشان را میدانستم.
یکییکی.
نه مثل عکس.
نه مثل پرونده.
مثل آدم.
گفتم:
«اسمهاشون رو بنویس.»
«چرا؟»
گفتم:
«چون نمیخوام آخرین چیزی که ازشون میمونه، اسم من باشه.»
دکتر نادری دفترچه را برداشت.
نوشت.
پانزده اسم.
پانزده خط.
بعد دفتر را بست.
در راهرو قدم زدیم.
هیچ صدایی نمیآمد.
نه آژیر.
نه خبرنگار.
نه فریاد.
فقط کفشهای ما روی سنگ.
یک قدم.
مکث.
یک قدم دیگر.
در انتهای راهرو، برای لحظهای ایستادم.
گفتم:
«دکتر.»
برگشت.
«جانم؟»
گفتم:
«فکر میکنی آدم میتونه بفهمه چرا هیولا شده؟»
چند ثانیه نگاهم کرد.
گفت:
«شاید.»
پرسیدم:
«و بعد؟»
گفت:
«بعد باید بفهمه که فهمیدن، بخشیدن نیست.»
در باز شد.
نور بیرون آمد.
من جلو رفتم.
برای نخستین بار صدای داخل سرم برنگشت.
نه آرامش بود.
نه سکوت.
فقط خلأ.
و در آن خلأ، پانزده اسم باقی مانده بود.
پانزده اسم که دیگر هیچوقت صدایشان را نمیشنیدم.
و یک اسم که تا آخرین لحظه مجبور بودم با خودم حملش کنم.
اسم خودم.