در الیمار، اعدام را با طناب شروع نمی‌کردند.
با یک عکس شروع می‌کردند.
عکسی که باید ثابت می‌کرد مردی که چند دقیقه بعد قرار بود بمیرد، پیش از مرگش دیگر آن آدمی نبود که خانواده‌اش می‌شناختند.
برنارد این را بهتر از هرکس می‌دانست.
چهارده سال بود که پشت دوربین می‌ایستاد؛ در دادگاه‌ها، پشت درهای بسته، در مراسم اعتراف، کنار دیوارهای سفید زندان و گاهی در میدان مرکزی شهر، جایی که حکومت برای مرگ، جایگاه مخصوص ساخته بود.
او هیچ‌وقت کسی را نکشته بود.
این جمله را سال‌ها برای خودش تکرار کرده بود.
و هر بار که شب‌ها نمی‌توانست بخوابد، همان جمله را کمی آرام‌تر تکرار می‌کرد:
«من فقط عکس می‌گیرم.»
صبح آن روز، برگه‌ای روی میز کارش گذاشتند.
نام محکوم را که دید، دستش روی فنجان قهوه ماند.
اِلِنا وِسک.
چند ثانیه نتوانست نفس بکشد.
عکس پرونده را برداشت.
عکس سیاه‌وسفید بود؛ زنی با موهای کوتاه و صورتی که مستقیم به دوربین نگاه نمی‌کرد.
اما برنارد او را از روی عکس نشناخت.
از جای زخم کوچکی کنار ابروی چپش شناخت.
یازده سال پیش، یک شب در ایستگاه قطار، النا با عجله از پله‌ها پایین آمده بود، زمین خورده بود و زانویش زخمی شده بود. برنارد دستمالش را روی زخم گذاشته و گفته بود:
«فردا می‌ریم.»
النا پرسیده بود:
«کجا؟»
«هرجا که اینجا نباشه.»
النا خندیده بود.
«تو حتی بلیت هم نخریدی.»
برنارد گفته بود:
«فردا می‌خرم.»
فردا هیچ‌وقت نیامده بود.
آن‌ها آن شب از هم جدا شده بودند.
بعد دستگیری‌های گسترده شروع شده بود.
بعد شغل برنارد.
بعد ازدواج النا.
بعد ناپدیدشدن او.
و حالا، یازده سال بعد، برنارد باید آخرین عکس زندگی‌اش را می‌گرفت.
روی پرونده نوشته شده بود:
اتهام: همکاری با شبکه اخلال در امنیت ملی.
زیرش یک جمله با مهر قرمز:
محکوم به اعدام.
رئیس بخش وارد اتاق شد.
«برنارد.»
برنارد جواب نداد.
«گفتن امروز خودت بری.»
«چرا من؟»
مرد شانه بالا انداخت.
«چون قبلاً از پرونده‌های سیاسی عکس گرفتی.»
برنارد به پرونده نگاه کرد.
«چند ساعت؟»
«چهار.»
مرد مکث کرد.
«و برنارد...»
«جانم؟»
«عکس‌ها باید خوب باشن.»
برنارد سر بلند کرد.
مرد ادامه داد:
«تلویزیون امشب پخششون می‌کنه.»
النا را در اتاقی کوچک دید.
نه اتاق بازجویی بود، نه سلول.
اتاقی معمولی با یک میز، دو صندلی و یک پنجره بسته.
چیزی در آن اتاق بیشتر از هر سلولی وحشتناک بود:
دیوارها تمیز بودند.
النا روبه‌رویش نشسته بود.
لاغرتر شده بود.
موهایش سفید نشده بود، اما چند تار سفید کنار شقیقه‌اش دیده می‌شد.
برنارد وارد شد.
النا ابتدا به دوربین نگاه کرد.
بعد به خودش.
چند ثانیه طول کشید تا شناختش.
گفت:
«بالاخره.»
برنارد چیزی نگفت.
النا لبخند بسیار کمرنگی زد.
«هنوز هم دیر می‌رسی.»
برنارد دوربین را روی میز گذاشت.
«النا...»
«نگو.»
«چی؟»
«اون اسمی که یازده ساله می‌خواستی بگی.»
برنارد نشست.
«چرا نگفتی؟»
«چی رو؟»
«که زنده‌ای.»
النا نگاهش کرد.
«به کی؟»
برنارد جواب نداشت.
النا گفت:
«به تو؟»
سکوت.
«تو بعد از من ازدواج کردی.»
برنارد آهسته گفت:
«می‌دونستم.»
«پس چرا پرسیدی؟»
برنارد به دست‌های خودش نگاه کرد.
«چون می‌خواستم از خودت بشنوم.»
النا چند لحظه چیزی نگفت.
بعد گفت:
«من هیچ‌وقت ازدواج نکردم.»
برنارد سر بلند کرد.
النا نگاهش را از او گرفت.
«اون مردی که تو فکر می‌کنی شوهرم بود، مأمور بود.»
برنارد چیزی نگفت.
النا ادامه داد:
«چهار سال کنارم زندگی کرد. هر شب ازم می‌پرسید با چه کسی حرف زدم، کجا رفتم، چه چیزی نوشتم. بعد یک روز گفت اگر اسم تو رو بگم، من زنده می‌مونم.»
برنارد لب‌هایش را به هم فشرد.
«اسم منو گفتی؟»
النا نگاهش کرد.
«نه.»
برای نخستین بار، چشم‌های برنارد پر شد.
النا گفت:
«تو هم هیچ‌وقت دنبالم نگشتی.»
«دنبالت گشتم.»
«نه.»
«گشتم.»
«نه، برنارد. تو دنبال نسخه‌ای از من گشتی که هنوز دوستت داشته باشه. این با دنبال‌کردن یک آدم فرق داره.»
این جمله تا مدتی در اتاق ماند.
بعد النا پرسید:
«هنوز عکس می‌گیری؟»
برنارد به دوربین نگاه کرد.
«آره.»
«از آدم‌هایی که می‌میرن؟»
«گاهی.»
«و بعد چی؟»
برنارد جواب نداد.
النا فهمید.
«عکس منم می‌گیرن؟»
«من می‌گیرم.»
لبخند زد.
«چه افتخاری.»
برنارد دوربین را برداشت.
«النا، من سعی می‌کنم—»
«نه.»
صدایش آرام بود.
«فقط عکس بگیر.»
برنارد دوربین را بالا آورد.
النا روبه‌روی دیوار نشست.
چراغی بالای سرش روشن شد.
او به لنز نگاه کرد.
برنارد از پشت دوربین، زنی را دید که یازده سال پیش قرار بود با او فرار کند.
اما چیزی در تصویر اشتباه بود.
دست‌های النا می‌لرزید.
برنارد فوکوس کرد.
عکس گرفت.
یکی.
دو تا.
سه تا.
در عکس چهارم، النا سرش را کمی بالا آورد.
و همان‌طور که به دوربین نگاه می‌کرد، گفت:
«برنارد.»
«جانم؟»
«اگه مجبور شدی عکس خوبی از من بسازی...»
مکث کرد.
«چشم‌هامو عوض نکن.»
برنارد دوربین را پایین آورد.
النا ادامه داد:
«بذار حداقل یک نفر بدونه که من اون روز ترسیده بودم.»
برنارد چیزی نگفت.
«نه برای اینکه ضعیف بودم.»
لبخند بسیار کوتاهی زد.
«برای اینکه هنوز زنده بودم.»
آن شب، عکس النا در تمام شبکه‌های رسمی الیمار منتشر شد.
تصویر، عالی بود.
نور مناسب.
صورت آرام.
چشم‌ها مستقیم رو به دوربین.
زیر عکس نوشته بودند:
«آخرین اعتراف یکی از عوامل آشوب.»
برنارد مدت زیادی به صفحه تلویزیون نگاه کرد.
عکس را خودش گرفته بود.
اما چیزی که مردم می‌دیدند، النا نبود.
کسی بود که دستگاه تبلیغات ساخته بود.
او از جایش بلند شد.
به اتاق تاریک خودش رفت.
دوربین را باز کرد.
حافظه را بیرون آورد.
روی لپ‌تاپ، عکس‌های اصلی هنوز بودند.
در یکی از آن‌ها، دست النا می‌لرزید.
در دیگری، اشک روی صورتش بود.
در سومی، قبل از اینکه دوربین را پایین بیاورد، لب‌هایش چیزی را زمزمه کرده بود.
برنارد تصویر را بزرگ کرد.
لب‌های النا فقط دو کلمه گفته بودند:
«فردا می‌ریم.»
برنارد دستش را روی صورتش گذاشت.
یازده سال گذشته بود.
و تازه فهمیده بود تمام این سال‌ها، هر دوشان منتظر همان فردا مانده بودند.
صبح، اعدام انجام شد.
تلویزیون گفت:
«محکوم بدون مقاومت، حکم خود را پذیرفت.»
برنارد آنجا بود.
دوربین در دستش بود.
اما این بار عکس نگرفت.
برای چند ثانیه فقط به النا نگاه کرد.
بعد صدای افسر کنار گوشش آمد:
«برنارد.»
او تکان نخورد.
افسر دوباره گفت:
«عکس.»
برنارد دوربین را بالا آورد.
و برای آخرین بار، از زنی عکس گرفت که دوستش داشت.
نه از لحظه مرگش.
از لحظه‌ای که هنوز زنده بود.
سال‌ها بعد، وقتی الیمار تغییر کرد و آرشیوهای قدیمی را باز کردند، هزاران عکس از آن دوران پیدا شد.
عکس‌هایی که حکومت ساخته بود.
عکس‌هایی که دروغ گفته بودند.
اما در میان همه آن‌ها، یک عکس بدون عنوان پیدا شد.
النا روی صندلی نشسته بود.
دست‌هایش می‌لرزید.
چشم‌هایش خسته بود.
و با وجود همه چیز، هنوز به دوربین نگاه می‌کرد.
پشت عکس، با دست‌خطی لرزان نوشته شده بود:
«او اعتراف نکرد.»
هیچ‌کس نمی‌دانست این جمله را چه کسی نوشته.
فقط یک چیز معلوم بود:
برنارد، بعد از گرفتن آن عکس، دیگر هیچ‌وقت دوربین به دست نگرفت.
