
تهران، پاییز ۱۴۰۵
باران از ساعت چهار صبح میبارید و هیچ نشانهای از بند آمدنش نبود.
در گورستان اختصاصی خاندان مهرآیین، جایی در انتهای باغی چندین هکتاری در شمال تهران، خاک زیر پای مهمانان به گل سیاهی تبدیل شده بود که کفشهای گرانقیمتشان را میبلعید. درختان سرو، بلند و پیر، در دو سوی مسیر سنگفرششده ایستاده بودند و شاخههای خیسشان را چنان به یکدیگر نزدیک کرده بودند که آسمان از میان آنها به نوار باریکی از خاکستری تیره تبدیل شده بود.
هفت خودروی مشکی در ابتدای مسیر پارک شده بودند. چند مأمور امنیتی با بیسیمهایشان زیر باران رفتوآمد میکردند و خدمتکاران عمارت، با چترهای بزرگ و یکشکل، مهمانان را تا محل دفن همراهی میکردند. مردانی با کتهای گرانقیمت و زنانی با لباسهای تیره، زیر لب تسلیت میگفتند و نام زنی را تکرار میکردند که تا همین چند روز پیش، یکی از قدرتمندترین زنان اقتصاد ایران بود.
مهلقا مهرآیین، هشتادودوساله، مالک بخش بزرگی از سهام چندین شرکت ساختمانی، هتلهای زنجیرهای، زمینهای تجاری و املاکی بود که ارزششان از دارایی بسیاری از خاندانهای قدیمی بیشتر میشد. مرگ او، علاوه بر پایان زندگی زنی بانفوذ، آغاز رقابتی بزرگ بر سر ثروتی بود که سالها هیچکس جرئت نکرده بود دربارهٔ تقسیمش حرف بزند.
اما در آن صبح بارانی، هیچکس دربارهٔ پول حرف نمیزد.
همه به صدایی گوش میدادند که معلوم نبود از کجا میآید.
شیونی کوتاه از پشت درختان بلند شد.
صدای زنی بود؛ صدایی کشدار و فرسوده که میان ناله و فریاد گیر کرده باشد. آنقدر واقعی بود که چند نفر بیاختیار به طرف درختان برگشتند. یکی از مأموران امنیتی دستش را روی بیسیم گذاشت و به همکارش اشاره کرد مسیر را بررسی کند.
چند ثانیه بعد، صدا قطع شد.
مهمانان دوباره سرهایشان را پایین انداختند. هیچ ملایی در کار نبود و مراسم مطابق رسم خانواده برگزار میشد؛ با قرائت آیاتی از قرآن، دعا و سخنرانی کوتاهی که یکی از مدیران قدیمی شرکتهای خاندان دربارهٔ شخصیت مرحومه آماده کرده بود. مردی که پشت جایگاه ایستاده بود، از نیکوکاری، دوراندیشی و قدرت ارادهٔ مهلقا سخن میگفت. هر جملهاش با صدای برخورد قطرههای باران به چترها همراه میشد.
بعد، درست زمانی که تابوت را به لبهٔ قبر رساندند، شیون دوباره بلند شد.
این بار صدا از پشت جمعیت نمیآمد.
از زیر زمین میآمد.
زن سالخوردهای که کنار یکی از درختان ایستاده بود، دستش را روی دهانش گذاشت. جوانی که نزدیک او بود، پرسید چه شده است، اما زن پاسخی نداد. تنها به قبر نگاه میکرد؛ به حفرهای مستطیلشکل که کارگران از صبح زود آماده کرده بودند و حالا آب باران در کف آن جمع میشد.
مردی که کنار تابوت ایستاده بود، سرش را بلند کرد.
آرشام مهرآیین، فرزند ارشد مهلقا، چهلوهشت سال داشت و از آن دسته مردانی بود که حتی در مراسم خاکسپاری مادرشان نیز نمیتوانستند از ظاهر شدن در برابر دیگران دست بکشند. صورت اصلاحشده، کت زغالی خوشدوخت و موهایی که با دقت مرتب شده بودند، از او مردی میساخت که بیشتر به مدیر یک شرکت بزرگ شباهت داشت تا پسری که مادرش را از دست داده است.
بااینحال، رنگ صورتش پریده بود.
چند قدم آنطرفتر، خواهرش، ناهید، با چشمانی خشک و لبهایی بههمفشرده ایستاده بود. چهلوچهارساله بود و سالها مدیریت بخشی از بنیاد خیریهٔ مادرشان را بر عهده داشت. برخلاف آرشام، هیچ تلاشی برای پنهان کردن خستگیاش نمیکرد. انگشتانش را دور دستهٔ چتر محکم کرده بود و هر چند لحظه یکبار به پشت سرش نگاه میکرد.
فرزند سوم، سهراب، از همه جوانتر بود؛ سیوهشت سال داشت، اما در آن صبح چنان به نظر میرسید که چند شب متوالی نخوابیده باشد. از زمان رسیدن به گورستان تقریباً حرفی نزده بود. حالا نیز سرش پایین بود و به کفشهای گلی خود نگاه میکرد.
آرشام به طرف خواهرش خم شد.
«تو هم شنیدی؟»
ناهید نگاهش نکرد.
«چی رو؟»
«صدا رو.»
«صدای بارونه.»
«بارون صدای شیون نمیده.»
ناهید سرانجام به او نگاه کرد. در چهرهاش چیزی بود که آرشام را واداشت ادامه ندهد؛ نه ترس محض، بلکه نوعی تشخیص ناخواسته. گویی برادرش پرسشی را مطرح کرده بود که او سالها برای فراموش کردنش زحمت کشیده بود.
سهراب ناگهان گفت: «این صدا قبلاً هم بود.»
ناهید چنان سریع برگشت که چترش به شانهٔ برادرش خورد.
«چی گفتی؟»
سهراب لبهایش را به هم فشرد.
«هیچی.»
«گفتی قبلاً هم بود؟»
«من چیزی نگفتم.»
آرشام دستش را روی بازوی او گذاشت.
«سهراب، امروز وقت این مسخرهبازیها نیست.»
سهراب دست برادرش را کنار زد. برای نخستین بار در آن روز مستقیم به چشمهای او نگاه کرد.
«تو هم شنیدی، آرشام. من دیدم برگشتی. ناهید هم شنید. همه شنیدن.»
آرشام خواست چیزی بگوید، اما صدای کشیده شدن طنابها روی لبهٔ سنگی قبر حرفش را برید.
تابوت پایین رفت.
در همان لحظه، زن سالخوردهای که کنار سرو ایستاده بود، شروع به گریستن کرد.
هیچکس پیش از آن متوجه حضورش نشده بود. لباس بلند مشکی به تن داشت و روسریاش چنان خیس شده بود که به صورتش چسبیده بود. صورتش زیر سایهٔ درخت دیده نمیشد. دستهایش را روی سینه گذاشته بود و بیآنکه نزدیکتر بیاید، به قبر خیره مانده بود.
یکی از خدمتکاران عمارت، مردی شصتوچندساله به نام رحیم، با دیدن او رنگ باخت.
سطل خاکی که در دست داشت از انگشتانش افتاد.
زن صدای بلندی از گلویش بیرون داد؛ صدایی که این بار به هیچ انسانی شباهت نداشت. نه کلمهای در آن بود، نه نامی، نه حتی اندوهی که بتوان معنایش را فهمید. چیزی بود میان زاری و اعتراض، مانند صدای کسی که سالها در جایی بسته مانده و اکنون فهمیده است در باز شده.
چند نفر به طرف زن رفتند.
رحیم ناگهان فریاد زد: «نرید طرفش!»
صدایش آنقدر بلند بود که همه برگشتند.
مأمور امنیتی به سوی او رفت.
«آقا رحیم، چی شده؟»
رحیم به زن اشاره کرد، اما وقتی دیگران به آن سمت نگاه کردند، کسی آنجا نبود.
فقط درختان خیس بودند و شاخههایی که زیر وزن باران خم شده بودند.
آرشام با خشم گفت: «این چه وضعیه؟ چرا هر کسی رو راه میدین داخل؟»
مأمور امنیتی پاسخ داد: «قربان، کسی وارد نشده. تمام ورودیها کنترل شده.»
«پس اون زن کی بود؟»
مرد چیزی نگفت.
آرشام به رحیم نزدیک شد. خدمتکار هنوز به نقطهای خیره مانده بود که زن در آن ایستاده بود. لبهایش حرکت میکردند، اما صدایی از آنها بیرون نمیآمد.
«رحیم.»
مرد پلک زد.
«بله، آقازاده؟»
«اون زن رو میشناختی؟»
رحیم به صورت آرشام نگاه کرد. در چشمان پیرش چیزی بود که پسر مهلقا را به یاد روزهای کودکی انداخت؛ روزهایی که گاهی در نیمهشب، وقتی از اتاقش بیرون میآمد، رحیم را در راهرو میدید که به در بستهٔ انتهای عمارت نگاه میکرد.
همان نگاه.
همان وحشت.
رحیم آهسته گفت: «بعضی صداها رو نباید دنبال کرد، آقازاده.»
آرشام اخم کرد.
«من ازت سؤال کردم.»
«جوابش رو نمیدونم.»
«دروغ نگو.»
رحیم سرش را پایین انداخت.
«خدا بیامرزه خانم رو.»
این بار آرشام چیزی نگفت. به قبر برگشت. کارگران آخرین مشتهای خاک را روی تابوت ریختند و یکی از خویشاوندان دور خانواده دعا خواند. مراسم به پایان رسید، مهمانان تسلیت گفتند و به سوی خودروهایشان رفتند.
اما سهراب همچنان کنار قبر ایستاده بود.
وقتی همه دور شدند، خم شد و از میان گلها چیزی برداشت: یک مهرهٔ کوچک چوبی، سیاه و صیقلی، با سوراخی در میان آن. آن را در مشت گرفت و چند لحظه به آن خیره ماند.
بعد بهآرامی گفت: «پس هنوز اینجایی.»
عمارت مهرآیین در فاصلهای نهچندان دور از گورستان قرار داشت؛ ساختمانی بزرگ با نمای سنگی روشن، پنجرههای بلند و دو بال شرقی و غربی که در طول چند نسل به آن افزوده شده بودند. درختان کهنسال باغ، مسیر ورودی را پوشانده بودند و فوارهٔ وسط حیاط زیر باران خاموش مانده بود.
خانواده در این خانه زندگی نمیکردند؛ دستکم نه به معنای معمول کلمه. آرشام بیشتر اوقات در آپارتمان شخصیاش در تهران بود، ناهید در خانهای دیگر زندگی میکرد و سهراب سالها پیش به ویلایی در اطراف شهر نقل مکان کرده بود. بااینحال، عمارت همچنان قلب امپراتوری مهرآیین به شمار میرفت. اسناد اصلی، بخشی از مجموعهٔ هنری خاندان و دفاتر قدیمی شرکتها در آن نگهداری میشدند.
و حالا، با مرگ مهلقا، قرار بود دربارهٔ آیندهٔ همهٔ آنها تصمیم گرفته شود.
در تالار اصلی، خدمتکاران برای مهمانان چای و قهوه آماده میکردند. صدای آرام گفتوگوها میان دیوارهای بلند میپیچید. بر دیوار روبهروی پلکان، پرترهٔ بزرگی از پدر خانواده، جلال مهرآیین، آویخته شده بود؛ مردی با صورتی کشیده، چشمانی نافذ و لبخندی که بیشتر به اخطار شباهت داشت تا خوشآمدگویی.
جلال دوازده سال پیش مرده بود.
در تمام این دوازده سال، مهلقا هیچگاه پرترهٔ او را از دیوار پایین نیاورده بود.
آرشام کت خیسش را به خدمتکار داد و پرسید: «وکیل رسیده؟»
رحیم که در انتهای تالار ایستاده بود، گفت: «بله، آقازاده. در اتاق مطالعه منتظر شماست.»
«تنهاست؟»
«بله.»
آرشام نگاهی به ساعتش انداخت. «ناهید و سهراب رو خبر کن. ده دقیقهٔ دیگه میریم بالا.»
رحیم سر خم کرد، اما پیش از رفتن مکث کرد.
«آقازاده...»
آرشام با بیحوصلگی گفت: «چیه؟»
«خانم وصیت کرده بودن بعد از مراسم، درِ اتاق شرقی بسته بمونه.»
آرشام لحظهای به او خیره شد.
«اتاق شرقی؟»
«بله.»
«اون اتاق که سالهاست قفله. اصلاً کسی بهش کاری نداره.»
رحیم نگاهش را پایین انداخت.
«بله، آقازاده.»
«پس چرا الان اینو میگی؟»
پیرمرد جوابی نداد.
آرشام خواست سؤال دیگری بپرسد، اما در همان لحظه تلفن همراهش زنگ خورد. یکی از مدیران ارشد شرکت بود که دربارهٔ وضعیت بازار و خبر درگذشت مادر سؤال میکرد. آرشام تماس را پاسخ داد و به طرف پنجره رفت.
وقتی برگشت، رحیم رفته بود.
ناهید و سهراب چند دقیقه بعد وارد تالار شدند. ناهید لباسش را عوض کرده بود و موهایش را پشت سر جمع کرده بود. سهراب هنوز همان کت تیرهٔ مراسم را به تن داشت و مهرهٔ چوبی را در جیبش گذاشته بود.
ناهید گفت: «وکیل چی میخواد؟»
آرشام پاسخ داد: «وصیتنامه رو بخونه. بعدش هم باید تکلیف شرکتها مشخص بشه.»
سهراب به پرترهٔ پدرشان نگاه کرد.
«بابا هم وصیتنامه داشت؟»
آرشام گفت: «معلومه که داشت.»
«پس چرا هیچوقت نخوندیمش؟»
ناهید با تندی گفت: «چون همهچیزش از قبل مشخص شده بود. این سؤالها چه ربطی به امروز داره؟»
سهراب شانه بالا انداخت.
«هیچی. فقط یادم افتاد.»
آرشام به او خیره شد. از زمان کودکی، سهراب عادت داشت چیزهایی را به یاد بیاورد که بقیه ترجیح میدادند فراموش کنند. گاهی دربارهٔ اتاقهایی حرف میزد که در خانه وجود نداشتند؛ گاهی از مهمانیهایی میگفت که هیچکس دیگر به خاطر نمیآورد. پدرشان این حرفها را جدی نمیگرفت و مادرشان هر بار موضوع را عوض میکرد.
اما امروز، در گورستان، سهراب گفته بود صدای شیون را قبلاً هم شنیده است.
آرشام تصمیم گرفت بعداً دربارهاش با او حرف بزند.
سه خواهر و برادر از پلکان بالا رفتند و به اتاق مطالعه رسیدند.
وکیل خانواده، دکتر فرهاد رستگار، مردی شصتوچندساله با موهای سفید و عینک باریک، پشت میز بزرگ چوب گردو نشسته بود. پروندهای چرمی مقابلش قرار داشت و کنار آن، یک پاکت کرمرنگ با مهر مومی سیاه دیده میشد.
او از جا برخاست.
«تسلیت میگم. مادرتون برای من فقط یک موکل نبود. بیش از سی سال با ایشون کار کردم.»
آرشام دست داد.
«ممنون، دکتر. بهتره شروع کنیم. امروز همه خستهایم.»
رستگار به صندلیها اشاره کرد. سه فرزند نشستند. وکیل پرونده را باز کرد، چند صفحه را مرتب کرد و عینکش را بالا برد.
«خانم مهرآیین وصیتنامهٔ نهاییشون رو حدود شش ماه پیش تنظیم کردن. اسناد قانونی و گواهیهای لازم هم تکمیل شده. پیش از ورود به جزئیات داراییها، باید عرض کنم که ایشون دربارهٔ نحوهٔ تقسیم اموال تأکیدهای مشخصی داشتن.»
آرشام گفت: «ما سه نفر دربارهٔ سهمها توافق میکنیم. اگر لازم باشه، شرکتها رو هم طبق نظر هیئتمدیره تقسیم میکنیم.»
رستگار سرش را تکان داد.
«متأسفانه موضوع به این سادگی نیست.»
ناهید به جلو خم شد.
«منظورتون چیه؟»
وکیل صفحهای را بیرون آورد و شروع به خواندن کرد. ابتدا از املاک، سهام و داراییهای مالی گفت. سهمهایی مشخص برای بنیاد خیریه، چند مؤسسهٔ درمانی و مجموعهای از کارکنان قدیمی خاندان در نظر گرفته شده بود. سپس به بخش مربوط به سه فرزند رسید.
همهچیز عادی به نظر میرسید.
تا اینکه رستگار صفحهٔ بعد را ورق زد.
مکث کرد.
دوباره به متن نگاه کرد، گویی امیدوار بود چیزی که میدید با خواندن دوباره تغییر کند.
آرشام گفت: «مشکلی هست؟»
وکیل پاسخ نداد. دستش را داخل پوشه برد و سند دیگری بیرون آورد.
«یک بند دیگه هم وجود داره.»
سهراب از روی صندلی بلند شد.
«چه بندی؟»
رستگار نفس عمیقی کشید.
«خانم مهرآیین برای فرزند چهارم خودشون هم سهمی از داراییها در نظر گرفتن.»
چند ثانیه سکوت برقرار شد.
بعد ناهید خندید؛ خندهای کوتاه و عصبی.
«ببخشید؟»
وکیل سرش را پایین انداخت.
«فرزند چهارم.»
آرشام با صدایی آهسته گفت: «مادر ما سه تا بچه داشت.»
«طبق اسناد موجود، ایشون چهار فرزند داشتن.»
«من خودم شناسنامهٔ مادرم رو دیدم. تمام اسناد خانوادگی دست منه. این اشتباهه.»
رستگار پاکت کرمرنگ را به سمت او سراند.
«من هم در ابتدا همین تصور رو داشتم. برای همین، پیش از جلسه، اسناد رو دوباره بررسی کردم. این پاکت رو هم خانم مهرآیین شخصاً به من سپردن. دستورشون این بود که فقط پس از خاکسپاری، در حضور هر سه فرزندشون باز بشه.»
ناهید به پاکت نگاه کرد. مهر مومی سیاه آن هیچ نشانی نداشت؛ نه نامی، نه نشانی خانوادگی، نه حتی امضایی.
«بازش کنید.»
وکیل مهر را شکست و نامه را بیرون آورد. کاغذ زردرنگ بود و خطی لرزان، اما خوانا داشت. رستگار چند سطر را بیصدا خواند. رنگ صورتش تغییر کرد.
آرشام با عصبانیت گفت: «دکتر، لطفاً.»
وکیل سرش را بلند کرد.
«متن نامه خطاب به شما سه نفره.»
بعد شروع به خواندن کرد:
«برای آرشام، ناهید و سهراب.
اگر این نامه به دست شما رسیده، یعنی من دیگر زنده نیستم و چیزی که بیش از شصت سال برای پنهان کردنش تلاش کردم، دیگر در اختیار من نیست.
پیش از آنکه دربارهٔ فرزند چهارمم قضاوت کنید، یک چیز را بدانید: او پس از مرگ من به این خانواده وارد نمیشود. او پیش از تولد شما در این خانه بوده است.
شما سه نفر تنها فرزندانی نیستید که من به دنیا آوردهام.
اما تنها شما هستید که اجازه داشتید فراموش کنید.»
رستگار مکث کرد. صدای باران به پنجره میخورد و از پشت دیوارها صدای دور موتور یکی از خودروها میآمد.
ناهید بهآرامی گفت: «ادامه بدید.»
وکیل نگاهش را به سطر بعدی دوخت.
«من از شما نمیخواهم او را دوست داشته باشید. نمیخواهم او را ببخشید یا حتی باورش کنید. فقط از شما میخواهم پیش از آنکه تصمیم بگیرید با او چه کنید، از پدرتان بپرسید چرا در تمام این سالها اجازه دادید تصور کنید سه فرزند بیشتر ندارد.
و اگر هنوز فکر میکنید جلال مهرآیین مردی بود که از هیچ حقیقتی نمیترسید، از رحیم بخواهید درِ اتاق شرقی را باز کند.
اما هرگز، به هیچ قیمتی، از کسی که پشت آن در است نپرسید چند سال دارد.»
نامه در دست وکیل لرزید.
هیچکس حرفی نمیزد.
در همان لحظه، از انتهای راهرو صدای سه ضربه به در چوبی شنیده شد.
تق.
تق.
تق.
هر سه نفر برگشتند.
در اتاق مطالعه بسته بود.
رستگار آهسته نامه را روی میز گذاشت.
ناهید از جا بلند شد، اما آرشام دستش را گرفت.
«صبر کن.»
ضربهها تکرار نشدند.
چند ثانیه گذشت.
بعد صدای مردی از پشت در آمد؛ آرام، مؤدب و بهطرز عجیبی نزدیک.
«مادر گفته بود بعد از رفتنش، بالاخره اجازه میدید بیام داخل.»
آرشام دست خواهرش را رها کرد.
در باز شد.
راهرو خالی بود.
اما روی فرش، درست مقابل آستانهٔ اتاق مطالعه، چهار ردپای خیس دیده میشد که از انتهای تاریک راهرو آمده بودند و مقابل در پایان مییافتند.
سه خواهر و برادر به ردپاها خیره ماندند.
از پایین عمارت، از جایی در نزدیکی اتاق شرقی، صدای زنی بلند شد که با تمام وجود شیون میکرد.
و این بار، هیچکس نتوانست وانمود کند که آن را نشنیده است.