من همیشه گمان می‌کردم آدم‌ها پیش از مردن، ابتدا از خاطره دیگران پاک می‌شوند؛ درست مثل نقاشی کوچکی که کسی سال‌ها روی دیوار خانه نگه داشته باشد و بعد، یک روز، بی‌آنکه دلیلش را بداند، آن را بردارد و جای خالی‌اش را با تصویر دیگری بپوشاند. دیوار باقی می‌ماند، میخ باقی می‌ماند، حتی رد مستطیلی قاب بر کاغذدیواری باقی می‌ماند، اما هیچ‌کس دیگر نمی‌داند آنجا چه چیزی آویخته بوده است.
آن شب، وقتی روی چهارپایه ایستاده بودم، به این فکر می‌کردم که شاید تمام زندگی من چیزی جز همان جای خالی نبوده است.
اتاق کوچک بود. آن‌قدر کوچک که اگر دست‌هایم را از دو طرف باز می‌کردم، انگشتانم به دیوارها می‌رسیدند. کاغذدیواری‌های گل‌دار از رطوبت باد کرده بودند و در گوشه سقف، لکه‌ای سیاه به شکل زنی خمیده دیده می‌شد که انگار سرش را میان دست‌هایش گرفته باشد. چند بار کوشیده بودم با تکه‌ای پارچه آن لکه را پاک کنم، اما هر بار که برمی‌گشتم، شکلش تغییر می‌کرد. یک‌بار شبیه مادرم بود، یک‌بار شبیه دختری که در هفت‌سالگی از من جدا شده بود و یک‌بار، با وضوحی که هنوز هم از یادآوری‌اش می‌ترسم، شبیه خودم بود؛ با همان لبخند بی‌معنا و همان چشم‌هایی که انگار از پشت یک شیشه کدر به دنیا نگاه می‌کردند.
چراغ اتاق ضعیف بود. سایه‌ام روی دیوار افتاده بود، اما سر نداشت.
به پایین نگاه کردم.
چهارپایه زیر پاهایم قرار داشت. پنجره بسته بود. روی میز، لیوانی آب و یک شانه شکسته دیده می‌شد. پرده تکان نمی‌خورد، بااین‌حال صدای کشیده‌شدن پارچه‌ای را از پشت سرم می‌شنیدم؛ صدایی شبیه وقتی که مادرم در کودکی، ملحفه سفید تخت مرا صاف می‌کرد.
چشم‌هایم را بستم.
ـ مامان؟
صدایی از گوشه اتاق گفت:
ـ جانم؟
چشم باز کردم. کسی نبود.
اما من صدای او را شناخته بودم. بعضی صداها نمی‌میرند؛ فقط خانه‌ای برای زندگی پیدا نمی‌کنند و ناچار می‌شوند سال‌ها در سر آدمی سرگردان بمانند.
آن شب می‌خواستم به همه‌چیز پایان بدهم. دست‌کم این چیزی بود که تا چند دقیقه پیش به آن اطمینان داشتم. حالا دیگر مطمئن نبودم. شاید سال‌ها پیش مرده بودم و این اتاق، این چهارپایه، این زن بی‌سر روی دیوار، تنها تشریفات طولانی و مسخره‌ای بود که مرگ برای تحقیر من ترتیب داده بود.
از وقتی به یاد می‌آورم، همیشه کسی درون سرم زندگی می‌کرد که مرا تماشا می‌کرد.
وقتی دختر کوچکی بودم، تصور می‌کردم آن شخص خداست.
بعدها فهمیدم خدا اگر هم وجود داشته باشد، بعید است این‌قدر بیکار باشد که تمام عمرش را صرف تماشای دختری کند که هیچ‌کس دوست ندارد.
شاید هم شیطان بود.
نمی‌دانم.
فقط می‌دانم از همان کودکی، هر وقت کار بدی می‌کردم، صدای خنده‌ای از پشت سرم می‌آمد؛ و هر وقت کار خوبی می‌کردم، سکوتی سنگین بر خانه می‌افتاد، انگار کسی از انجام کاری که انتظارش را نداشته، شرمنده شده باشد.
من در خانه‌ای به دنیا آمده بودم که پنجره‌هایش رو به باغ باز می‌شدند.
پدرم می‌گفت باغ ما از باغ بهشت چیزی کم ندارد. مادرم می‌خندید و می‌گفت بهشت جایی است که آدم مجبور نباشد هر روز گل‌هایش را آب بدهد.
پدرم تاجر پارچه بود. مردی خوش‌پوش با انگشتانی بلند و ناخن‌هایی همیشه تمیز که هنگام ورق‌زدن کتاب‌ها، چنان بااحتیاط رفتار می‌کرد که انگار کلمات موجودات زنده‌ای هستند و ممکن است از میان صفحات فرار کنند.
او مرا دختر کوچولوی خودش صدا می‌کرد.
هر صبح، پیش از رفتن به بازار، کنار تختم می‌نشست و موهایم را از روی پیشانی‌ام کنار می‌زد. گاهی برایم شیرینی می‌آورد، گاهی کتاب مصوری که هنوز نمی‌توانستم بخوانم، و گاهی هیچ‌چیز؛ جز همان لبخند آرامی که باعث می‌شد فکر کنم دنیا جایی امن است، حتی اگر بیرون از دیوارهای خانه‌مان آدم‌هایی زندگی کنند که شب‌ها در خیابان می‌خوابند.
مادرم صدای زیبایی داشت. عصرها کنار پنجره می‌نشست و برای خودش آواز می‌خواند. من روی فرش دراز می‌کشیدم و به لب‌هایش نگاه می‌کردم. همیشه خیال می‌کردم کلمات از دهان او بیرون نمی‌آیند، بلکه پرندگان کوچکی هستند که در سینه‌اش زندگی می‌کنند و برای دیدن آسمان، ناچارند از میان لب‌هایش عبور کنند.
در آن روزگار، هنوز نمی‌دانستم آدم‌ها می‌توانند در یک روز از بهشت بیرون بیفتند، بی‌آنکه حتی گناهی کرده باشند.
هفت‌ساله بودم که پدرم برای نخستین بار مرا به عکاسخانه برد.
عکاس مردی بود با سبیلی باریک و صورتی که انگار از موم ساخته شده بود. مرا روی صندلی بلندی نشاند و گفت تکان نخورم. پدرم کنارم ایستاد و دستش را روی شانه‌ام گذاشت. من به دوربین نگاه کردم و لبخند زدم.
عکاس گفت:
ـ خانم کوچولو، چرا می‌خندی؟
گفتم:
ـ چون بابام اینجاست.
همه خندیدند.
آن عکس سال‌ها روی میز اتاق پذیرایی ما ماند. دختری با پیراهن سفید، موهای مرتب و چشم‌هایی که از فرط اطمینان به دنیا می‌درخشیدند.
سال‌ها بعد، وقتی برای نخستین بار به خانه‌ای رفتم که قرار نبود از آن بازگردم، آن عکس را در کیفم داشتم.
نمی‌دانم چرا نگهش داشته بودم.
شاید می‌خواستم به یاد بیاورم که زمانی، در جایی، دختری وجود داشته که از حضور پدرش خوشحال می‌شده است.
یا شاید می‌خواستم از او عذرخواهی کنم.
پدرم در یک روز سرد مرد.
البته بعدها فهمیدم که روز سردی نبوده است. آن روز آفتاب می‌تابید و باغ پر از شکوفه بود. اما حافظه من اصرار دارد که همه‌چیز را به یاد سرما بسپارد؛ گویی مرگ، پیش از آنکه پدرم را از من بگیرد، خاطره آن روز را هم از دست‌هایش عبور داده و یخ زده است.
پدرم شب قبل به خانه نیامده بود.
صبح، دو مرد با لباس‌های تیره پشت در ایستادند. مادرم با آن‌ها صحبت کرد. من پشت پرده پنهان شده بودم و فقط دست‌هایش را می‌دیدم که لبه چارچوب در را گرفته بودند.
یکی از مردها گفت:
ـ باید زودتر خبر می‌دادید.
مادرم چیزی نگفت.
مرد دیگر آهسته‌تر صحبت کرد. بعد هر دو رفتند.
مادرم در را بست، به دیوار تکیه داد و مدتی همان‌جا ایستاد. من تا آن روز هرگز ندیده بودم مادرم به دیوار تکیه بدهد. او همیشه صاف می‌ایستاد، حتی وقتی خسته بود.
پرسیدم:
ـ بابا کجاست؟
نگاهم کرد.
برای نخستین بار، چشم‌هایش آن‌قدر بزرگ به نظر می‌رسیدند که گویی دیگر جایی برای نگه‌داشتن دنیا در آن‌ها باقی نمانده است.
گفت:
ـ می‌آید.
و من باور کردم.
تا غروب کنار پنجره نشستم و به در باغ نگاه کردم. هر بار که سایه‌ای از خیابان عبور می‌کرد، از جا بلند می‌شدم. شب که شد، مادرم مرا به اتاق برد و برایم قصه گفت؛ قصه دختری که پدرش به سفر رفته بود و هر شب ستاره‌ای برایش روشن می‌کرد تا دختر در تاریکی نترسد.
آن شب خواب ستاره ندیدم.
پدرم را دیدم که پشت دری شیشه‌ای ایستاده بود و با دست به من اشاره می‌کرد. هرچه به سمتش می‌دویدم، در دورتر می‌شد. سرانجام دستش را روی شیشه گذاشت و لبخند زد.
صبح، مردی آمد و گفت پدرم دیگر برنمی‌گردد.
مادرم آن روز گریه نکرد.
من هم گریه نکردم.
فقط به این فکر می‌کردم که اگر پدرم مرده است، پس چه کسی پشت در شیشه‌ای خوابم ایستاده بود؟
بعد از مرگ پدر، خانه شروع کرد به کوچک‌شدن.
نه اینکه دیوارها جابه‌جا شوند یا سقف پایین بیاید؛ نه. اتاق‌ها همان بودند، پنجره‌ها همان، و درخت انار باغ هنوز هر بهار شکوفه می‌داد. اما انگار چیزهایی از خانه بیرون می‌رفتند که دیده نمی‌شدند. اول صدای خنده‌ها ناپدید شد. بعد بوی عطر مادرم. بعد عادت پدر به گذاشتن کتاب روی میز. بعد، یکی‌یکی، خدمتکارانی که نامشان را می‌دانستم.
مادرم می‌گفت بدهی داریم.
می‌گفت باید صرفه‌جویی کنیم.
می‌گفت اوضاع بهتر خواهد شد.
من از بزرگ‌ترها آموخته بودم که وقتی کسی می‌گوید اوضاع بهتر خواهد شد، یعنی از بدترشدن آن می‌ترسد.
خانه فروخته شد. باغ به مردی رسید که هرگز او را ندیده بودم. ما به خانه‌ای کوچک‌تر رفتیم و مادرم جواهراتش را فروخت. یک روز انگشترش را از دستش دیدم که دیگر نبود. روز دیگری، گردنبندی را که پدرم در سالگرد ازدواجشان خریده بود.
هر بار که چیزی از خانه کم می‌شد، مادرم می‌گفت:
ـ مهم نیست، عزیزم. ما هنوز همدیگر را داریم.
من سر تکان می‌دادم.
اما به‌تدریج فهمیدم که آدم‌ها می‌توانند همدیگر را داشته باشند و باز هم چیزی برای ازدست‌دادن باقی بماند.
وقتی دوازده‌ساله شدم، مادرم بیمار شد. دیگر آواز نمی‌خواند. ساعت‌ها روی تخت می‌نشست و به پنجره خیره می‌شد. گاهی اسم پدرم را صدا می‌زد و وقتی جواب نمی‌شنید، چنان به من نگاه می‌کرد که انگار از من انتظار داشت جای او پاسخ بدهم.
یک شب دستم را گرفت و گفت:
ـ هیچ‌وقت نگذار کسی تو را بخرد.
آن زمان معنای حرفش را نفهمیدم.
پرسیدم:
ـ مگر آدم را می‌خرند؟
مادرم لبخندی زد؛ لبخندی که بیشتر به عذرخواهی شباهت داشت.
ـ نه، عزیزم. آدم‌ها اول کاری می‌کنند که فکر کنی چیزی نداری. بعد چیزی به تو می‌دهند و می‌گویند حالا مال مایی.
صبح روز بعد، مادرم دیگر بیدار نشد.
من ماندم و خانه‌ای که بوی دارو گرفته بود، چند تکه لباس، صندوقچه‌ای خالی و عکسی از پدرم که گوشه‌اش تا خورده بود.
آن روز برای نخستین بار فهمیدم بعضی جمله‌ها را آدم‌ها نه برای آنکه معنایشان را بفهمی، بلکه برای آن می‌گویند که سال‌ها بعد، وقتی دیگر نیستند، تو را عذاب بدهند.
مردی که بعد از مرگ مادرم به سراغم آمد، دوست قدیمی پدرم بود.
نامش فرهاد بود. کت خاکستری می‌پوشید، سیگارهای گران‌قیمت می‌کشید و هنگام صحبت‌کردن، به چشم آدم نگاه نمی‌کرد. گفت پدرم زمانی به او کمک کرده و حالا می‌خواهد لطفش را جبران کند.
من پانزده‌ساله بودم.
گفت در خانه خواهرش زندگی خواهم کرد. گفت درس می‌خوانم. گفت لازم نیست نگران پول باشم. گفت همه‌چیز را درست می‌کند.
از او پرسیدم:
ـ شما بابای مرا می‌شناختید؟
سیگارش را خاموش کرد.
ـ خیلی خوب.
ـ بابای من چه جور آدمی بود؟
برای نخستین بار مستقیم به چشم‌هایم نگاه کرد.
ـ مرد خوبی بود.
نمی‌دانم چرا از این جواب خوشم نیامد. شاید چون آن را طوری گفت که انگار درباره مردی حرف می‌زند که سال‌ها پیش از یاد برده است.
بااین‌حال، همراهش رفتم.
آدمی که همه‌چیزش را از دست داده، گاهی برای نجات خودش به اولین دستی چنگ می‌زند که به طرفش دراز می‌شود؛ حتی اگر آن دست از همان ابتدا برای گرفتن او آمده باشد.
خانه خواهر فرهاد وجود نداشت.
یا شاید وجود داشت و من هرگز آن را ندیدم.
مرا به ساختمانی برد که پنجره‌هایش با پرده‌های ضخیم پوشانده شده بودند. زنی میانسال با لبخندی پهن از من استقبال کرد. مرا در اتاقی نشاند، چای آورد و گفت از این پس باید قدر فرصتی را که نصیبم شده بدانم.
گفتم:
ـ چه فرصتی؟
لبخندش برای لحظه‌ای محو شد.
بعد دستش را روی دستم گذاشت و گفت:
ـ بزرگ‌شدن، عزیزم. همه دخترها بالاخره بزرگ می‌شوند.
آن شب، عکس پدرم را زیر بالش پنهان کردم.
صبح، عکس نبود.
از زن پرسیدم آن را دیده است یا نه.
گفت:
ـ کدام عکس؟
گفتم:
ـ عکس پدرم.
به صورتم خیره شد. بعد خندید و گفت:
ـ تو دیگر بچه نیستی که عکس بابایت را زیر بالش بگذاری.
نمی‌دانستم باید چه جوابی بدهم.
برای نخستین بار، دلم خواست از خانه بیرون بروم و آن‌قدر بدوم که دیگر هیچ‌کس نتواند مرا پیدا کند. اما وقتی به در رسیدم، مردی مقابلم ایستاد. او را نمی‌شناختم. لبخندی زد و پرسید کجا می‌روم.
گفتم:
ـ خانه‌مان.
گفت:
ـ خانه‌ات همین‌جاست.
و من، که هنوز پانزده سال بیشتر نداشتم، برای نخستین بار از شنیدن نام خانه ترسیدم.
نمی‌خواهم درباره آن سال‌ها بیشتر بنویسم.
نه از آن جهت که چیزی برای گفتن ندارم؛ برعکس، آن‌قدر چیز برای گفتن وجود دارد که اگر شروع کنم، دیگر نمی‌توانم تمامش کنم.
فقط می‌دانم مدتی بعد، دیگر نام خودم را به یاد نمی‌آوردم.
زن میانسال مرا با نام‌های مختلف صدا می‌کرد. مردها نیز هرکدام نامی برایم انتخاب می‌کردند. بعضی نام‌ها را دوست داشتم، بعضی را نه. اما هیچ‌کدام اهمیتی نداشتند، چون هیچ‌کس برای شناختن من به آنجا نمی‌آمد.
آدم‌ها می‌آمدند تا چیزی را که تصور می‌کردند می‌خواهند، از من بگیرند و بروند.
مدتی طول کشید تا بفهمم فرق میان خواسته‌شدن و دوست‌داشته‌شدن چیست.
بعد از آن، دیگر چیزی برای فهمیدن باقی نماند.
یک روز در آینه نگاه کردم و دیدم دختری با موهای مرتب و چشم‌های روشن مقابلم ایستاده است. صورتش را می‌شناختم. می‌دانستم زمانی او را دوست داشته‌ام. اما نمی‌توانستم به یاد بیاورم آخرین بار چه وقت دیده بودمش.
دستم را روی شیشه گذاشتم.
دختر هم دستش را بالا آورد.
پرسیدم:
ـ تو کی هستی؟
لب‌هایش تکان خوردند.
صدایش را نشنیدم.
از آن روز، دیگر به آینه اعتماد نکردم.
سال‌ها گذشت.
نمی‌دانم چند سال. در چنین زندگی‌ای، زمان با تقویم اندازه‌گیری نمی‌شود. با چهره‌هایی اندازه‌گیری می‌شود که فراموششان می‌کنی، با لباس‌هایی که دیگر اندازه‌ات نیستند، با نام‌هایی که دیگر به آن‌ها پاسخ نمی‌دهی.
گاهی مردی وارد اتاق می‌شد و من در چهره‌اش صورت پدرم را می‌دیدم. گاهی زن میانسال را می‌دیدم که کنار تخت کودکی من نشسته و برایم شیرینی آورده است. گاهی هم هیچ‌کس را نمی‌دیدم؛ فقط صدایی می‌شنیدم که از من می‌خواست لبخند بزنم.
بیشتر از همه، از مردهایی می‌ترسیدم که مهربان بودند.
مردهای خشن دست‌کم به من اجازه می‌دادند از آن‌ها متنفر باشم. اما مهربانی، آدم را به یاد چیزهایی می‌اندازد که دیگر وجود ندارند. یک بار مردی برایم گل آورد. گل‌های سفید کوچکی بودند که نامشان را نمی‌دانستم. آن‌ها را در لیوان آبی گذاشتم و تمام شب نگاهشان کردم.
صبح، گل‌ها سیاه شده بودند.
به زن میانسال گفتم گل‌ها مرده‌اند.
گفت:
ـ گل هم مثل آدم است. وقتی دیگر به درد کسی نخورد، باید دور انداخته شود.
بعد خندید.
من هم خندیدم.
سال‌ها بود که یاد گرفته بودم در لحظه‌های نامناسب بخندم. خنده، آخرین چیزی بود که هنوز می‌توانستم بدون اجازه دیگران انجام بدهم.
یک شب، وقتی همه‌چیز تمام شده بود و اتاق خالی بود، از زن پرسیدم:
ـ اگر دختر خودت بودم، باز هم مرا به اینجا می‌آوردی؟
او مشغول شمردن پول‌ها بود.
سرش را بلند نکرد.
گفت:
ـ من دختر ندارم.
ـ اگر داشتی چه؟
این بار نگاهم کرد. خستگی عجیبی در صورتش بود؛ خستگی کسی که سال‌ها یک دروغ را تکرار کرده و حالا دیگر خودش هم نمی‌داند چرا.
گفت:
ـ آدم برای زنده‌ماندن، کارهایی می‌کند که اگر وقت فکرکردن داشت، نمی‌کرد.
خواستم بگویم من هم می‌خواهم زنده بمانم.
خواستم بگویم من هم زمانی دختری بودم که پدرش موهایش را پیش از رفتن به بازار مرتب می‌کرد.
خواستم بگویم هنوز گاهی خواب خانه باغ‌دارمان را می‌بینم و در خواب، مادرم کنار پنجره آواز می‌خواند.
اما هیچ‌چیز نگفتم.
چون ناگهان متوجه شدم که او هم شاید زمانی دختری بوده است.
و این، به شکلی عجیب، از تمام بدی‌هایی که در حق من کرده بود ترسناک‌تر بود.
آخرین مردی که به اتاقم آمد، نام مرا پرسید.
گفتم:
ـ نمی‌دانم.
خندید و گفت:
ـ چطور ممکن است آدم اسم خودش را نداند؟
به او نگاه کردم. صورتش معمولی بود؛ نه خوب، نه بد. از آن صورت‌هایی که اگر در خیابان ببینی، چند دقیقه بعد فراموششان می‌کنی.
گفتم:
ـ شما اسم مرا می‌دانید؟
گفت:
ـ نه.
ـ پس چرا می‌پرسید؟
دیگر نخندید.
مدتی سکوت کرد. بعد پولی روی میز گذاشت و رفت.
من تا صبح به این فکر کردم که شاید تمام زندگی من همین بوده است: آدم‌هایی که اسمم را نمی‌دانستند، اما تصور می‌کردند حق دارند درباره من تصمیم بگیرند.
صبح، خودم را در آینه دیدم.
این بار دختر جوانی در آینه نبود.
زنی را دیدم که چهره‌اش به طرز عجیبی شبیه مادرم بود؛ همان چشم‌های خسته، همان لبخند محو، همان حالت صورت وقتی چیزی را می‌داند که نمی‌خواهد به زبان بیاورد.
دستم را روی صورتم گذاشتم.
زن هم همین کار را کرد.
آهسته گفتم:
ـ مامان؟
لب‌هایش تکان خوردند.
و من صدایش را شنیدم:
ـ جانم؟
آن‌قدر واقعی بود که به طرف آینه رفتم و پیشانی‌ام را به شیشه چسباندم. گریه نکردم. فقط به آن صورت خیره شدم و احساس کردم سال‌هاست چیزی را گم کرده‌ام که حتی نامش را نمی‌دانم.
بعد، برای نخستین بار پس از مدت‌ها، صدای خودم را شنیدم.
گفتم:
ـ من دیگر نمی‌توانم.
زن در آینه چیزی نگفت.
اما چشم‌هایش از من نخواستند که ادامه بدهم.
حالا شب است.
من روی چهارپایه ایستاده‌ام و به لکه سیاه سقف نگاه می‌کنم. گمان می‌کنم اگر چراغ را خاموش کنم، دیگر مجبور نیستم صورت هیچ‌کس را ببینم. نه صورت مردهایی را که از اتاقم گذشته‌اند، نه صورت زنی را که مرا به آنجا آورده، نه صورت پدری را که دیگر نمی‌دانم واقعاً وجود داشته یا نه.
بیرون، کسی در راهرو سرفه می‌کند.
صدای قدم‌هایی می‌آید و دور می‌شود.
به عکس قدیمی فکر می‌کنم؛ همان عکسی که در هفت‌سالگی گرفته بودم. دختر کوچک با پیراهن سفید، دست‌های مرتب و لبخندی که هیچ دلیلی برای پنهان‌کردنش نداشت.
مدت‌هاست آن عکس را ندیده‌ام.
گاهی خیال می‌کنم در کشوی میز است. گاهی فکر می‌کنم زن میانسال آن را سوزانده. گاهی هم گمان می‌کنم اصلاً عکسی وجود نداشته و من همه آن سال‌ها را برای خودم ساخته‌ام؛ خانه، باغ، پدر، مادر، کتاب‌ها و شیرینی‌هایی که صبح‌ها کنار تختم می‌گذاشتند.
شاید من از ابتدا همین زن بوده‌ام.
شاید هیچ‌وقت دختری در کار نبوده است.
به دیوار نگاه می‌کنم.
سایه‌ام هنوز سر ندارد.
می‌پرسم:
ـ چرا این‌طوری شده‌ام؟
صدایی از پشت سرم می‌گوید:
ـ چون دیگر نمی‌خواهی خودت را ببینی.
برمی‌گردم.
پدرم کنار پنجره ایستاده است.
همان کت قدیمی را پوشیده، همان انگشتان بلند را دارد و همان لبخند آرام روی صورتش نشسته است. انگار نه انگار که سال‌ها از آخرین دیدارمان گذشته باشد.
می‌گویم:
ـ بابا؟
نگاهم می‌کند.
ـ جانم، دختر کوچولوی من؟
چیزی درون سینه‌ام فرو می‌ریزد. نه از ترس، نه از اندوه؛ از این فکر که شاید تمام این سال‌ها، تنها چیزی که می‌خواسته‌ام شنیدن همین دو کلمه بوده است.
می‌پرسم:
ـ چرا رفتی؟
لبخندش محو می‌شود.
ـ من نرفتم.
ـ پس چرا دیگر نیامدی؟
به چهارپایه نگاه می‌کند. بعد به من.
ـ تو بزرگ شدی.
سرم را تکان می‌دهم.
ـ نه. من فقط پیر شدم.
پدرم نزدیک‌تر می‌آید، اما هرچه نزدیک‌تر می‌شود، صورتش کمتر شبیه صورت اوست. ابتدا چشم‌هایش تغییر می‌کنند، بعد دهانش، بعد شکل پیشانی‌اش. سرانجام زنی میانسال مقابلم می‌ایستد؛ همان زنی که سال‌ها پیش دستم را گرفته و گفته بود همه‌چیز درست خواهد شد.
می‌گوید:
ـ وقتش رسیده.
چشم‌هایم را می‌بندم.
وقتی بازشان می‌کنم، اتاق خالی است.
روی میز، لیوان آب قرار دارد. شانه شکسته کنار آن افتاده است. لکه سیاه سقف هنوز شکل زنی خمیده را دارد.
برای لحظه‌ای فکر می‌کنم اگر از این اتاق بیرون بروم، می‌توانم به جایی برسم که هنوز نامم را به یاد دارند.
شاید خانه‌ای باشد با پنجره‌هایی رو به باغ.
شاید پدری باشد که پیش از رفتن به بازار، موهایم را مرتب کند.
شاید مادری باشد که آواز می‌خواند و گل‌های سفید در گلدانش نمی‌میرند.
شاید دختری باشد که هنوز منتظر است.
اما در همان لحظه، صدای آرامی از زیر پایم بلند می‌شود.
صدای دختری کوچک که می‌پرسد:
ـ تو چرا این‌قدر دیر کردی؟
نمی‌توانم جوابش را بدهم.
سرم را پایین می‌آورم و برای نخستین بار متوجه می‌شوم که تمام این سال‌ها، من منتظر بازگشت کسی نبوده‌ام.
کسی در تمام این سال‌ها منتظر بازگشت من بوده است.
و من، با تمام عمرم، هرگز نتوانسته‌ام به خانه برگردم.
صبح، زن میانسال در را باز کرد.
اتاق خالی بود.
روی میز، لیوان آب و شانه شکسته قرار داشتند. پرده‌ها کنار زده شده بودند و نور کمرنگی روی دیوار می‌افتاد. لکه سیاه سقف هنوز همان شکل عجیب را داشت.
زن چند لحظه وسط اتاق ایستاد.
بعد چشمش به تکه کاغذی افتاد که کنار آینه بود.
آن را برداشت.
روی کاغذ، با خطی لرزان، نوشته شده بود:
«اگر روزی دختری با پیراهن سفید به خانه‌ات آمد و گفت پدرش مرده است، از او نپرس چند سال دارد.
برای او یک لیوان آب بیاور.
بعد بگذار بنشیند.
شاید فقط خسته باشد.»
زن کاغذ را چند بار خواند.
بعد آن را تا کرد و در جیبش گذاشت.
نمی‌دانست چرا گریه‌اش گرفته است.
سال‌ها بود گریه نکرده بود.
به آینه نگاه کرد.
برای لحظه‌ای کوتاه، دختر کوچکی را دید که با پیراهن سفید روی صندلی نشسته بود و پاهایش به زمین نمی‌رسید.
دختر لبخند زد.
زن پلک زد.
تصویر ناپدید شد.
او از اتاق بیرون رفت و در را بست.
چند دقیقه بعد، نام زن را فراموش کرده بود.
اما تمام روز، بی‌آنکه بداند چرا، در راهرو دنبال صدای قدم‌های دختری می‌گشت که قرار بود از جایی دور بازگردد.
و آن سوی آینه، در اتاقی که هیچ‌کس کلیدش را نداشت، دختری هفت‌ساله هنوز منتظر بود پدرش از بازار برگردد.
پایان
