
من قنادی بودم.
نه آنطور که آدمها قنادی را میشناسند؛ با شیشههای براق و چراغهای زیاد و کیکهایی که اسمشان را باید از روی برچسب میخواندند. من قنادی کوچکی بودم در یکی از کوچههای قدیمی تهران، با یک ویترین چوبی، دو درِ شیشهای، یک پنکهی سقفی که تابستانها بیشتر صدا میکرد تا باد بدهد و بوی شیرینی که از صبح تا شب در دیوارهایم میماند.
اسمم «قنادی بهارستان» بود.
سال ۱۳۴۳ که تابلویم را بالای سرم زدند، فرزاد هنوز بچه بود.
آن موقع قدش به پیشخوان نمیرسید. عصرها میآمد و مینشست روی کیسههای آرد ته مغازه و پاهایش را تاب میداد. پدرش، حاجرضا، صاحب قنادی بود؛ مردی آرام با سبیلهای خاکستری و دستهایی که همیشه بوی کره، هل و وانیل میداد.
حاجرضا وقتی شیرینی ناپلئونی درست میکرد، هیچکس را نزدیک خودش راه نمیداد.
یک بار فرزاد که دوازده سالش بود، از روی صندلی بالا رفت تا ببیند پدرش چطور خامه را روی لایههای خمیر میریزد.
حاجرضا بدون اینکه سرش را بلند کند گفت:
«باز اومدی بالا سرم؟»
فرزاد گفت:
«میخوام یاد بگیرم.»
«برو پایین.»
«چرا؟»
«چون دستت میخوره به شیرینی.»
فرزاد اخم کرد.
«مگه دست من چشه؟»
حاجرضا خندید.
«هیچی. فقط هنوز بچهای.»
فرزاد زیر لب گفت:
«اصلا هم بچه نیستم .»
حاجرضا شنید.
«باشه. پس فردا صبح ساعت پنج بیا.»
فرزاد فکر کرد شوخی میکند.
فردا صبح نیامد.
پسفردا هم خواب ماند.
حاجرضا ساعت شش رفت بالای سرش و پتویش را کشید.
«مرد حسابی! پنج گفتم.»
فرزاد چشمهایش را باز کرد.
«بابا... پنج صبح که آدم بیدار نمیشه.»
حاجرضا گفت:
«پس شیرینیپز هم نمیشه.»
فرزاد آن روز یاد گرفت بعضی آرزوها قبل از اینکه شیرین باشند، بوی خمیرِ ترش میدهند.
سالها گذشت.
فرزاد قد کشید.
سبیل باریکی روی لبش نشست.
دستهایش مثل دستهای پدرش شد.
صبحها خودش کره را میآورد، آرد را الک میکرد و خمیر ناپلئونی را با وردنه باز میکرد.
حاجرضا کمکم کار را سپرد به او.
فقط یک چیز را هنوز خودش انجام میداد:
آخرین لایهی شیرینی.
میگفت:
«این قسمت رو خراب کنی، همه زحماتت به باد میره.»
فرزاد میگفت:
«بابا، این یه شیرینیه.»
حاجرضا جواب میداد:
«برای تو یه شیرینیه. برای مشتری که پول داده،لذت تمام لحظه هاشه.»
فرزاد میخندید.
«تو از ناپلئونی هم فلسفه درمیاری.»
حاجرضا با پشت دست آرام به شانهاش میزد.
«برو کارتو بکن.»
سیمین اولین بار یک عصر تابستانی وارد قنادی شد.
صدای زنگ بالای در بلند شد.
من هنوز آن صدا را یادم هست.
سیمین یک پیراهن آبی پوشیده بود و موهایش را پشت سرش بسته بود. همراه مادرش آمده بود. مادرش گفت:
"آقا، یه کیلو شیرینی ناپلئونی لطفاً.»
فرزاد پشت پیشخوان بود.
سرش را بلند کرد.
چند ثانیه فقط نگاه کرد.
مادر سیمین گفت:
«پسرم؟»
فرزاد تکان خورد.
«جانم؟»
«گفتم ناپلئونی لطفا.»
«چشم.»
جعبه را برداشت.
دستش موقع گذاشتن شیرینیها کمی لرزید.
سیمین متوجه شد.
لبخند زد.
همان لبخند کوچک بعدها شد یکی از چیزهایی که فرزاد بیشتر از همه در زندگیاش به یاد آورد.
نه اینکه سیمین همان لحظه عاشقش شده باشد.
نه.
آن روز فقط یک جعبه شیرینی خریدند و رفتند.
اما سه روز بعد دوباره آمد.
این بار تنها.
در را باز کرد.
زنگ صدا کرد.
فرزاد گفت:
«جانم؟»
سیمین گفت:
«یه ناپلئونی میخوام.»
فرزاد شیرینی را برداشت.
گفت:
«یکی؟»
«آره.»
«برای خودته؟»
سیمین ابرو بالا انداخت.
«چه فرقی میکنه؟»
فرزاد لبخند زد.
«هیچی.»
جعبه را بست.
«بفرما.»
سیمین پول را گذاشت روی پیشخوان.
بعد چند قدم رفت.
برگشت.
«راستی...»
فرزاد سرش را بلند کرد.
«جانم؟»
«این ناپلئونی تازهست؟»
«صبح درستش کردیم.»
«پس چرا اینقدر له شده؟»
فرزاد به شیرینی نگاه کرد.
«له نشده.»
«شده.»
«شاید دست من خوب نبوده.»
سیمین خندید.
«پس دفعه بعد یکی سالمتر بده.»
رفت.
فرزاد چند ثانیه به در نگاه کرد.
حاجرضا از ته مغازه گفت:
«پسر.»
«بله بابا؟»
«اون ناپلئونی رو چرا اینقدر نگاه میکنی؟»
فرزاد برگشت.
«هیچی.»
حاجرضا لبخند زد.
«باشه.»
و چیزی نگفت.
پدرها خیلی چیزها را میفهمند، ولی همیشه لازم نمیدانند آدم را ضایع کنند.
سیمین شد مشتری ثابت.
گاهی ناپلئونی میخرید.
گاهی شیرینی خشک.
گاهی هم میآمد، پنج دقیقه کنار ویترین میایستاد و دست خالی میرفت.
فرزاد یک بار گفت:
«خانم سیمین، شما امروز چیزی نمیخوای؟»
سیمین گفت:
«نه.»
«پس برای چی اومدی؟»
«اومدم ببینم چی دارید.»
فرزاد گفت:
«همون چیزهای دیروز.»
«خب شاید امروز فرق کرده باشه.»
«شیرینی که آدم نیست هر روز عوض بشه.»
سیمین خندید.
«از کجا معلوم؟ شاید تو عوض شده باشی.»
فرزاد چند لحظه ساکت ماند.
بعد گفت:
«من؟»
«آره.»
«چه تغییری کردم؟»
سیمین شانه بالا انداخت.
«نمیدونم. هنوز مطمئن نیستم.»
آن روز وقتی رفت، فرزاد تا شب خوشحال بود.
حاجرضا فهمیده بود.
سر شام گفت:
«اسمش سیمینه؟»
فرزاد گوشهایش تیز شد و چشمانش گرد
«چی؟»
«دختره.»
«کدوم دختر؟»
«همونی که امروز سه بار اومد شیرینی بخره.»
فرزاد خندید.
«دو بار.»
حاجرضا گفت:
«پس حواست خوب بهش بوده.»
فرزاد چیزی نگفت.
حاجرضا لقمهاش را برداشت.
«خانوادهش رو میشناسی؟»
«نه.»
«خودش چی؟»
«یه کم.»
«پس اول بشناسش.»
فرزاد گفت:
«چشم.»
حاجرضا نگاهش کرد.
«بعد عاشقش شو.»
فرزاد خندید.
«کی گفته عاشقشم؟»
حاجرضا هم خندید.
«هیچکس. من فقط گفتم.»
اما عشقشان آرامآرام اتفاق افتاد.
نه با نامههای پنهانی و قرارهای عجیب.
با چایهایی که بعد از بسته شدن قنادی میخوردند.
با قدم زدنهای کوتاه.
با حرفهایی که نصفشان را میگفتند و نصف دیگرش را خودشان میفهمیدند.
سیمین یک روز پرسید:
«تو همیشه میخوای همینجا کار کنی؟»
فرزاد گفت:
«قنادی بابامه.»
«خب؟»
«خب یعنی یه روز مال من میشه.»
«دوستش داری؟»
فرزاد به ویترین نگاه کرد.
«خیلی.»
سیمین گفت:
«اگه یه روز صاحبش شدی، چی کارش میکنی؟»
«هیچی.»
«هیچی؟»
«همینجوری نگهش میدارم.»
«چقدر بیخیالی.»
«نه. بعضی چیزها رو نباید زیادی دستکاری کرد.»
سیمین گفت:
«مثلاً؟»
فرزاد نگاهش کرد.
«مثلاً تو.»
سیمین چیزی نگفت.
فقط لبخند زد و سرش را پایین انداخت.
چند ماه بعد، حاجرضا یک روز فرزاد را صدا زد.
«پسر.»
«جانم؟»
«میخوای ازدواج کنی؟»
فرزاد خندید.
«با کی؟»
«خودت میدونی.»
فرزاد نشست.
حاجرضا گفت:
«من حرفی ندارم. فقط یه چیز.»
«چی؟»
«زندگی خرج داره.»
فرزاد گفت:
«میدونم.»
«خونه چی؟»
«یه چیزی پیدا میکنیم.»
حاجرضا دستش را گذاشت روی شانهی پسرش.
«من کمکت میکنم.»
فرزاد سرش را پایین انداخت.
«بابا...»
«چی؟»
«هیچی.»
اما همان «هیچی» پر بود از تشکر.
خانه را با هم پیدا کردند.
کوچک بود.
یک حیاط باریک، دو اتاق، آشپزخانهای که پنجرهاش رو به دیوار همسایه باز میشد و یک درخت نارنج پیر در گوشهی حیاط.
سیمین روزی که کلید را گرفت، وارد حیاط شد و گفت:
«اینجا قشنگه.»
فرزاد گفت:
«قشنگه؟»
«آره.»
«آشپزخونهش اندازهی کف دستته.»
«خب اینجا میخوام غذا بپزم دو گل کوچیک که نمیخوام راه بندازم.»
فرزاد خندید.
«اتاق خوابش چی؟»
سیمین رفت داخل.
«خوبه.»
«کمد نداره.»
«میخریم.»
«پرده نداره.»
«میدوزیم.»
«فرش هم نداره.»
سیمین برگشت طرفش.
«فرزاد.»
«جانم؟»
«تو میخوای خونه بگیریم یا هتل پنج ستاره؟»
فرزاد خندید.
سیمین دستش را گرفت.
«همین خوبه.»
و خانهشان همین شد.
یک خانهی کوچک که کمکم با زندگی پر شد.
یک سماور.
دو تا استکان کمر باریک.
یک رادیو.
یک قالی کوچک.
بعد یک گهواره.
بعد صدای گریهی امیر.
بعد خندهی مریم.
سالها آرام و بیسروصدا از روی آنها رد شدند.
گاهی خوب.
گاهی سخت.
گاهی آنقدر خوب که فرزاد و سیمین شبها روی پشتبام مینشستند و برای آینده نقشه میکشیدند.
گاهی آنقدر سخت که حتی حرف زدن هم حوصله میخواست.
یک بار فرزاد فروشش پایین رفته بود
آمد خانه.
سیمین فهمید چیزی شده.
گفت:
«چی شده؟»
«هیچی.»
«باز نگو هیچی.»
فرزاد نشست.
«پول نداریم.»
سیمین رفت سمت کابینت.
یک قوطی کوچک آورد.
«این چیه؟»
«چی؟»
«پسانداز.»
فرزاد نگاهش کرد.
«این رو از کجا آوردی؟»
«کمکم گذاشتم کنار.»
«چقدر؟»
«اونقدر که امشب غر نزنی.»
فرزاد خندید.
«تو منو مسخره میکنی؟»
«نه. دارم نجاتت میدم.»
فرزاد پولها را نگاه کرد.
بعد سرش را گذاشت روی شانهی سیمین.
«خستهام.»
سیمین دست کشید روی موهایش.
«میدونم.»
گاهی عشق همین بود.
نه گل.
نه شعر.
یک نفر که وقتی میگفتی «خستهام»، جواب نمیداد «منم».
فقط میگفت:
«میدونم.»
دههها گذشت.
تهران عوض شد.
ماشینها زیاد شدند.
لباسها عوض شدند.
مغازههای قدیمی یکییکی بسته شدند.
اما من ماندم.
حاجرضا پیر شد.
یک روز دستهایش دیگر نتوانست خمیر را مثل قبل باز کند.
فرزاد گفت:
«بابا، بشین. من انجام میدم.»
حاجرضا نشست پشت همان میز چوبی.
نگاه کرد.
فرزاد شیرینی را آماده کرد.
پدرش یکی از ناپلئونیها را برداشت.
گاز زد.
مدتی جوید.
گفت:
«بد نیست.»
فرزاد خندید.
«بد نیست؟»
«آره.»
«فقط بد نیست؟»
حاجرضا گفت:
«اگه بگم خوبه، پررو میشی.»
سه ماه بعد حاجرضا رفت.
قنادی ماند برای فرزاد.
آن روز سیمین آمد.
کنار پیشخوان ایستاد.
فرزاد پشتش را به او کرده بود.
سیمین گفت:
«فرزاد.»
فرزاد برگشت.
«جانم؟»
«بابات نبود، قنادی خیلی ساکت شده.»
فرزاد چیزی نگفت.
سیمین دستش را گرفت.
همانجا.
پشت همان پیشخوان.
و مدتی هیچکدام حرف نزدند.
سالها بعد، سیمین موهایش سفید شد.
فرزاد هم.
امیر رفت سر زندگی خودش.
مریم ازدواج کرد.
خانهای که روز اول کوچک به نظر میرسید، حالا برای دو نفر زیادی بزرگ شده بود.
اما هنوز یک اتاقشان همان بود.
یک شب سیمین گفت:
«فرزاد.»
«جانم؟»
«یادت میاد اولین بار اومدم قنادی؟»
«آره.»
«چی پوشیده بودم؟»
فرزاد خندید.
«آبی.»
سیمین گفت:
«دیدی؟ هنوز یادت مونده.»
«خیلی چیزها یادم مونده.»
«مثلاً؟»
فرزاد فکر کرد.
«اینکه اولین بار یه ناپلئونی خریدی.»
سیمین گفت:
«چقدر دروغ میگی.»
«چرا؟»
«اولین بار شیرینی تر خریدیم.»
فرزاد چند لحظه ساکت ماند.
بعد خندید.
«پس من پیر شدم.»
سیمین گفت:
«نه.»
«پس چی؟»
«عاشق بودی.»
فرزاد نگاهش کرد.
سیمین خندید.
آن شب هر دو جوان شدند.
فقط برای چند دقیقه.
بعد دوباره برگشتند به همان خانهی ساکت، به همان دو صندلی، به همان سالهایی که آهسته پشت سرشان جمع شده بود.
تا اینکه سیمین بیمار شد.
اول فقط کمتر به قنادی آمد.
بعد عصا گرفت.
بعد دیگر بیشتر خانه ماند.
فرزاد هر عصر برایش یک ناپلئونی میبرد.
سیمین نگاهش میکرد و میگفت:
«باز ناپلئونی ؟»
«آره.»
«من که نمیخورم.»
«میدونم.»
«پس چرا میاری؟»
فرزاد شانه بالا میانداخت.
«عادت کردم.»
سیمین یک روز گفت:
«فرزاد.»
«جانم؟»
«اگه من نباشم، هنوز ناپلئونی با خودت میاری؟»
فرزاد اخم کرد.
«این حرفا چیه؟»
«جواب بده.»
«نه.»
سیمین لبخند زد.
«خوبه.»
فردای آن روز، دیگر نتوانست به قنادی بیاید.
روز بعد هم نیامد.
روز سوم فرزاد قنادی را بست.
چهارمین روز، باز کرد.
یک ناپلئونی گذاشت گوشهی ویترین.
روز پنجم هم.
روز ششم.
هفته بعد.
ماه بعد.
سال بعد.
چهار سال.
در تمام این چهار سال، هر صبح یک ناپلئونی کنار گذاشت.
گاهی مشتریها میپرسیدند:
«این برای فروشه؟»
فرزاد میگفت:
«نه.»
«پس برای کیه؟»
میگفت:
«یکی میاد برمیداره.»
دیگر کسی سؤال نمیکرد.
فرزاد هم پیرتر شد.
یک روز مریم آمد قنادی.
دید پدرش پشت پیشخوان خوابش برده.
کنارش یک جعبهی ناپلئونی بود.
آرام بیدارش کرد.
«بابا.»
فرزاد چشم باز کرد.
«جانم؟»
«بیا بریم خونه.»
«سیمین منتظره.»
مریم مکث کرد.
«بابا...»
فرزاد نگاهش کرد.
«چی؟»
مریم چیزی نگفت.
فرزاد خودش فهمید.
چند لحظه به جعبه نگاه کرد.
بعد خیلی آرام گفت:
«آره... میدونم.»
آن شب، برای اولین بار، ناپلئونی را نخرید.
صبح فردا قنادی باز نشد.
سه روز بعد فرزاد هم رفت.
سالها گذشت.
قنادی بسته ماند.
تا اینکه یک روز بچههای فرزاد تصمیم گرفتند مغازه را بفروشند.
کارگرها آمدند.
قفسهها را بیرون بردند.
یخچال قدیمی را جابهجا کردند.
آخرین میز را هم برداشتند.
یکی از کارگرها پشت یک کشوی قدیمی، جعبهای پیدا کرد.
جعبه را باز کرد.
یک ناپلئونی خشکشده داخلش بود.
و یک کاغذ.
روی کاغذ با خطی لرزان نوشته شده بود:
«برای سیمین.
اگه برگشت.»
کارگر جوان کاغذ را خواند.
لبخند زد.
«این دیگه چه داستانیه؟»
هیچکس جوابش را نداد.
من اما جواب را میدانستم.
من چهل سال آن دو نفر را دیده بودم.
خندهشان را.
قهرشان را.
جوانیشان را.
بچهدار شدنشان را.
پیریشان را.
و آن ناپلئونیهایی را که همیشه یکی بیشتر از نیازشان میساختند.
آخرین بار که چکش به دیوار خورد، گچ از سقف ریخت روی ویترین.
شیشه ترک برداشت.
تابلو پایین آمد.
اسم «بهارستان» افتاد روی زمین.
و برای اولین بار بعد از چهل سال، نور مستقیم صبح افتاد داخل قنادی.
دیگر کسی آنجا نبود.
نه فرزاد.
نه سیمین.
نه حاجرضا.
نه بچههایی که روزی با صورتهای شیرینشده از خامه پشت ویترین میایستادند.
فقط بوی خیلی کمرنگی از کره و وانیل هنوز در چوبهای قدیمی مانده بود.
و اگر کسی آن روز از کنار خرابه رد میشد و کمی بیشتر میایستاد، شاید صدای زنگ کوچکی را میشنید.
همان زنگ بالای در.
صدای باز شدن در.
و صدای دختر جوانی که میگفت:
«یه ناپلئونی میخوام.»
و پسر جوانی از پشت پیشخوان جواب میداد:
«جانم؟»
بعد خندهی سیمین.
و صدای فرزاد:
«چیه؟»
«این یکی رو سالمتر بده.»
و من، اگر هنوز قنادی بودم، حتماً به آنها میگفتم:
این یکی را خراب نکنید.
این یکی را بگذارید برای سالهای بعد.
برای روزهایی که موهایتان سفید میشود.
برای وقتی که خانه ساکت میشود.
برای وقتی که یکیتان دیگر نمیآید.
برای وقتی که تنها چیزی که از یک عمر دوست داشتن باقی میماند، یک جعبهی قدیمی است و یک شیرینی خشکشده که دیگر هیچکس نمیتواند بخورد.
اما آن روز من دیگر قنادی نبودم.
فقط یک دیوار قدیمی بودم.
و دیوارها، برخلاف آدمها، بلدند تا آخر عمر چیزی را در خودشان نگه دارند.