
ساموئل در سیوهفت سال زندگی خود هرگز اتفاق مهمی را تجربه نکرده بود.
این موضوع را با اطمینان میدانست، زیرا فهرستی از تمام اتفاقات مهم زندگیاش تهیه کرده بود و فهرست تنها سه مورد داشت:
افتادن از دوچرخه در نهسالگی.
عاشق شدن در بیستسالگی.
فراموش شدن در سیسالگی.
مورد سوم هنوز برای خودش هم کاملاً روشن نبود.
اما احساس میکرد روزی در سیسالگی چیزی از او جدا شده است؛ چیزی نامرئی که دیگر هرگز بازنگشته.
همین.
زندگی او تا عصر سهشنبهای که کتاب را پیدا کرد، همینقدر ساده بود.
کتابخانه در نقشه شهر وجود نداشت.
ساموئل این را بعداً فهمید.
آن روز فقط از کوچهای عبور میکرد که همیشه از آن عبور میکرد.
اما میان نانوایی و مغازه کفاشی، ساختمانی دیده بود که هرگز ندیده بود.
روی سردر نوشته شده بود:
کتابخانه روایتهای ناقص
در باز بود.
و این نخستین اشتباه او بود.
داخل کتابخانه هیچ کتابداری وجود نداشت.
قفسهها تا سقف بالا رفته بودند.
و روی همه کتابها فقط یک نام تکرار میشد:
ساموئل.
ساموئل.
ساموئل.
ساموئل.
هزاران جلد.
شاید میلیونها جلد.
دستش را دراز کرد.
تصادفی یکی را برداشت.
بازش کرد.
و خواند:
«ساموئل صبح ساعت هفت و دوازده دقیقه بیدار شد و برای چهارمین بار تصمیم گرفت رژیم غذاییاش را شروع کند.»
ساموئل کتاب را بست.
رنگش پریده بود.
زیرا دقیقاً همان اتفاق افتاده بود.
کتاب را دوباره باز کرد.
چند صفحه جلو رفت.
زندگی خودش بود.
نه فقط اتفاقات.
افکار.
ترسها.
رویاها.
دروغهایی که هرگز به کسی نگفته بود.
حتی دروغهایی که به خودش گفته بود.
در صفحه ۴۳۱ جملهای نوشته شده بود:
«در این لحظه ساموئل متوجه شد که شخصیت یک داستان است.»
بعد از آن...
صفحات سفید بودند.
برای نخستین بار در عمرش وحشت واقعی را تجربه کرد.
نه از مرگ.
نه از تنهایی.
بلکه از این فکر که شاید تمام عمرش چیزی جز چند پاراگراف جوهر نبوده است.
در حاشیه آخرین صفحه یادداشتی با مداد نوشته شده بود:
اگر به دنبال نویسنده هستی، به طبقه نهم برو.
مشکل این بود که ساختمان فقط هشت طبقه داشت.
سه هفته تمام دنبال طبقه نهم گشت.
از نقشهها استفاده کرد.
از مهندسان کمک گرفت.
حتی ریاضیدانها را وارد ماجرا کرد.
همه متفقالقول بودند:
طبقه نهم وجود ندارد.
اما یک شب هنگام بستن کتابخانه، راهرویی باریک میان دو قفسه ظاهر شد.
راهرویی که روز قبل آنجا نبود.
و روز بعد هم نبود.
ساموئل وارد شد.
راهرو پایان نداشت.
هرچه جلوتر میرفت، قفسهها بیشتر میشدند.
تا اینکه به تابلویی رسید:
طبقه نهم
آنجا کتابخانهای بزرگتر وجود داشت.
آنقدر بزرگ که کتابخانه قبلی شبیه یک کشوی کوچک به نظر میرسید.
پیرمردی پشت میزی نشسته بود.
کتاب میخواند.
ساموئل پرسید:
«شما نویسنده من هستید؟»
پیرمرد خندید.
«کدام نسخه؟»
و با دست به قفسهای اشاره کرد.
ساموئل نزدیک شد.
قفسه پر بود از کتابهایی با نام خودش.
ساموئل شماره ۱
ساموئل شماره ۲
ساموئل شماره ۳
...
ساموئل شماره ۴۹۸۲۱
...
ساموئل شماره ۹۰۰۰۰۰۰
در بعضی کتابها او مرده بود.
در بعضی پادشاه شده بود.
در بعضی هرگز متولد نشده بود.
در بعضی کتابها نامش حتی ساموئل نبود.
«اینها چیست؟»
پیرمرد گفت:
«نسخههای تو.»
«نسخههای من؟»
«تمام زندگیهایی که میتوانستی زندگی کنی.»
ساموئل ساعتها میان قفسهها قدم زد.
کمکم متوجه شد هیچ شباهتی میان این نسخهها وجود ندارد.
در یکی قاتل بود.
در یکی قدیس.
در یکی دیوانه.
در یکی نویسنده.
سؤال خطرناکی در ذهنش شکل گرفت:
اگر همه اینها ممکناند...
چرا من باید خودم را همین نسخه بدانم؟
پیرمرد گفت:
«بالاخره پرسیدی.»
ساموئل برگشت.
«چه چیزی؟»
«تنها سؤال مهم را.»
پیرمرد کتابی بیرون آورد.
روی جلد نوشته بود:
کتاب تمام انسانهایی که فکر میکنند خودشان هستند.
کتاب را باز کرد.
تمام صفحات سفید بودند.
«اشتباه چاپی است؟»
پیرمرد خندید.
«نه.»
«هیچکس هنوز نتوانسته آن را بنویسد.»
ساموئل تصمیم گرفت نویسنده را پیدا کند.
نه کتابدار را.
نه کتابخانه را.
نویسنده واقعی را.
پیرمرد فقط به سقف اشاره کرد.
آنجا پلکانی مارپیچ قرار داشت.
بالای پلهها اتاقی بود.
داخل اتاق مردی پشت میزی نشسته بود.
مرد با دیدن ساموئل وحشت کرد.
«تو نباید اینجا باشی!»
«تو نویسنده منی؟»
مرد سکوت کرد.
بعد کتابی روی میز گذاشت.
روی جلد نوشته شده بود:
زندگی نویسنده
ساموئل کتاب را باز کرد.
و ناگهان یخ زد.
در صفحه اول نوشته بود:
«نویسنده در اتاقی نشسته بود که ناگهان ساموئل وارد آن شد.»
دستهای مرد میلرزید.
«من هم تازه امروز فهمیدم شخصیت یک داستان هستم.»
ساموئل خندید.
بعد هر دو خندیدند.
بعد آنقدر خندیدند که اشک در چشمهایشان جمع شد.
زیرا ناگهان همه چیز مسخره به نظر میرسید.
تمام عمر دنبال معنا میگردی.
بعد میفهمی خودت جملهای در کتاب دیگری هستی.
بالای اتاق نویسنده، پلکان دیگری وجود داشت.
و بالای آن، نویسنده دیگری.
و بالای او، نویسندهای دیگر.
و بالای او، نویسندهای دیگر.
ساعتها بالا رفتند.
روزها.
شاید سالها.
در هر طبقه نویسندهای نشسته بود که تازه فهمیده بود شخصیت داستان بزرگتری است.
بعضی گریه میکردند.
بعضی میخندیدند.
بعضی کتاب مینوشتند تا فراموش کنند.
در نهایت به آخرین طبقه رسیدند.
یا دستکم تصور کردند آخرین طبقه است.
اتاق خالی بود.
نه میز.
نه کتاب.
نه نویسنده.
فقط یک آینه.
پشت آینه جملهای نوشته شده بود:
هر شخصیت خیال میکند نویسندهای دارد.
هر نویسنده خیال میکند شخصیتی ندارد.
ساموئل جلو رفت.
اما تصویر خودش را ندید.
مردی را دید که روی صندلی نشسته بود.
در حال خواندن کتابی.
کتاب روی زانوی آن مرد باز بود.
عنوان کتاب:
مردی که از داستان بیرون افتاد
ساموئل عقب رفت.
ناگهان متوجه شد چیزی اشتباه است.
تمام این مدت یک فرض پنهان وجود داشت.
اینکه بیرونِ هر داستان، واقعیتی وجود دارد.
اما اگر واقعیت هم داستان باشد چه؟
اگر جهان نه هزارتویی از اتاقها...
بلکه هزارتویی از روایتها باشد چه؟
اگر نویسنده نهایی وجود نداشته باشد چه؟
اگر خدا فقط شخصیت داستانی باشد که هنوز نوشته نشده چه؟
در همان لحظه کتابخانه شروع به محو شدن کرد.
قفسهها.
راهروها.
پلهها.
نویسندگان.
همه چیز.
تنها آینه باقی ماند.
و جملهای تازه روی آن ظاهر شد:
تو از داستان بیرون نیفتادی.
فقط از داستان کوچکی به داستان بزرگتری سقوط کردی.
سالها بعد ــ یا شاید چند ثانیه بعد ــ مردی کتابی را بست.
به صفحه آخر خیره شد.
احساس عجیبی داشت.
انگار کسی از پشت کلمات به او نگاه میکرد.
لحظهای به این فکر کرد که شاید خودش هم شخصیتی در کتاب دیگری باشد.
بعد خندید.
کتاب را کنار گذاشت.
و سعی کرد آن فکر را فراموش کند.
اما موفق نشد.
و شاید از همان لحظه، داستان واقعی آغاز شد.