
سوسنگرد جنوب ایران ـ پاییز ۱۳۶۱
شب، روی دشت پهن شده بود؛ نه مثل تاریکی معمولی، بلکه مثل چیزی که از آسمان پایین آمده باشد و سنگرها را یکییکی در خودش فرو ببرد.
هر چند دقیقه یکبار، دوردست روشن میشد.
انفجارها آنقدر دور بودند که اول نورشان دیده میشد و بعد، چند ثانیه بعد، صدایشان میرسید؛ غرش سنگینی که از روی خاک میگذشت و دیوارههای سنگر را میلرزاند.
در سنگر کناری، رادیویی کوچک روشن بود.
صدای نوحهای از میان خشخش موجها میآمد؛ گاهی کلمات محو میشدند و دوباره برمیگشتند. چند نفر آرام همراهش زمزمه میکردند.
بعد صدای یکی از آنها بلند شد:
«یا حسین...»
صدای دیگری جواب داد.
شفیع سرش را پایین انداخت.
همیشه در آن لحظهها به مادرش فکر میکرد.
نه به جنگ.
نه به مرگ.
به مادرش.
به آشپزخانه کوچک خانهشان در دزفول؛ به قابلمهای که صبحها روی اجاق میگذاشت، به روسری گلداری که وقتی نگران میشد مدام گوشهاش را بین انگشتهایش میپیچاند.
آخرین نامهاش هنوز در جیب شفیع بود.
نامه کوتاه بود.
مادر نوشته بود:
«پسرم، فقط سالم برگرد. بقیهاش درست میشود.»
شفیع هر بار که آن جمله را میخواند، بیشتر میترسید.
چون میدانست «بقیهاش» دیگر مثل قبل درست نمیشود.
برادر کوچکش از وقتی به جبهه آمده بود، هر شب جای او را سر سفره خالی میگذاشت.
و شفیع به خودش قول داده بود برگردد.
نه قهرمان.
نه با مدال.
فقط زنده.
برای همین داوطلب بیسیمچی شده بود.
فکر میکرد کسی که پشت دستگاه مینشیند، از کسی که اسلحه به دست میگیرد، یک قدم دورتر از مرگ است.
بعد فهمیده بود جنگ برای فاصلهها ارزشی قائل نیست.
ساعت از دو گذشته بود.
شفیع کنار بیسیم نشسته بود و با مداد، جدول شیفتها را روی کاغذ تکمیل میکرد.
یکباره دستگاه خشخش کرد.
دستش روی کاغذ ماند.
«ایستگاه جنوب، به شفیع.»
شفیع نزدیک بلندگو شد.
«بفرست.»
صدا گفت:
«پیام عملیاتی.»
شفیع دفتر مخصوص را باز کرد.
«آمادهام.»
شماره رمز عملیات، ساعت، مسیر و نام واحد را گفتند.
همهچیز درست بود.
حتی رمز تغییر یافته همان شب.
شفیع نوشت:
گروه شناسایی ساعت سه و ده دقیقه از موضع خارج شود. مسیر شمالی. مقصد: تپه ۱۷۴.
پایین پیام، نام واحد فرستنده ثبت شد.
شفیع دوباره پرسید:
«تأیید نهایی؟»
«تأیید.»
ارتباط قطع شد.
شفیع کاغذ را برداشت و رفت سراغ ستوان مرادی.
مرادی کنار نقشه نشسته بود و مسیرهای روی آن را با مداد قرمز علامت میزد.
شفیع کاغذ را جلو گذاشت.
«دستور جدید.»
مرادی خواند.
چهرهاش تغییر کرد.
«چه ساعتی فرستاده شده؟»
«دو و دوازده.»
«از کدوم ایستگاه؟»
شفیع نام ایستگاه را گفت.
مرادی دوباره به کاغذ نگاه کرد.
«غلطه.»
شفیع اخم کرد.
«رمزش درست بود.»
«رمز رو نمیگم.»
مرادی انگشتش را روی نقشه گذاشت.
«تپه ۱۷۴.»
«بله.»
«گروه شناسایی الان کجاست؟»
شفیع نقطهای را نشان داد.
مرادی گفت:
«بین اینجا و تپه ۱۷۴، میدان مین هست.»
شفیع ساکت ماند.
«مسیر شمالی دیروز بسته شد.»
«ممکنه بازش کرده باشن.»
مرادی سر تکان داد.
«ممکنه. ولی اگه بازش کرده بودن، دستور باید از ستاد عملیات میاومد، نه از ایستگاه مخابراتی.»
شفیع گفت:
«اما پیام رسمی بود.»
مرادی به او نگاه کرد.
«رسمی بودن پیام با درست بودنش فرق داره.»
بعد از جا بلند شد.
رفت سراغ بیسیم.
«ایستگاه جنوب، اینجا مرادی. پیام ساعت دو و دوازده دقیقه را تأیید کنید.»
چند ثانیه بعد پاسخ آمد:
«تأیید میشود.»
شفیع نفسش را بیرون داد.
مرادی گفت:
«نام مسئول شیفت؟»
سکوت.
«مسئول شیفت را بگو.»
باز هم سکوت.
بعد صدا گفت:
«پیام توسط شیفت شب ثبت شده.»
مرادی آرام پرسید:
«اسم؟»
ارتباط قطع شد.
شفیع به مرادی نگاه کرد.
«چرا قطع کرد؟»
مرادی جواب نداد.
بیسیم را برداشت.
«ایستگاه جنوب، پاسخ بده.»
هیچ.
دوباره.
هیچ.
مرادی این بار بیسیم را خاموش کرد.
شفیع گفت:
«چی شده؟»
مرادی نشست.
«سه ساعت پیش، مسئول شیفت ایستگاه جنوب مجروح شده و منتقلش کردن عقب.»
شفیع چیزی نگفت.
«پس این پیام رو چه کسی فرستاده؟»
مرادی به او نگاه کرد.
«این همون چیزیه که باید بفهمیم.»
شفیع به پیام نگاه کرد.
ناگهان چیزی یادش آمد.
«آقا مرتضی.»
«هوم؟»
«اون پیام قبلی...»
دفترش را باز کرد.
«یک ساعت و بیست دقیقه قبل، از همین ایستگاه اومده بود.»
مرادی گفت:
«چی گفته بود؟»
شفیع صفحه را جلو آورد.
هیچ نیرویی تا اطلاع ثانوی حق ترک موضع ندارد.
مرادی چند لحظه به آن نگاه کرد.
بعد آهسته گفت:
«پس کسی داره دو دستور کاملاً متناقض رو از یک مسیر معتبر میفرسته.»
شفیع گفت:
«چرا؟»
مرادی جواب نداد.
صدای انفجار دوری آمد.
چراغ داخل سنگر لرزید.
چند ثانیه بعد، رادیوی سنگر کناری دوباره صدای نوحه را پخش کرد.
شفیع به ساعت نگاه کرد.
دو و چهل و سه دقیقه.
هنوز بیستوهفت دقیقه تا حرکت گروه باقی مانده بود.
مرادی گفت:
«گروه رو خبر نکن.»
شفیع تعجب کرد.
«ولی دستور—»
«گفتم خبر نکن.»
«اگه دستور واقعی باشه چی؟»
مرادی به او نگاه کرد.
«اونوقت خودم جوابش رو میدم.»
شفیع نشست.
دستش را روی دفترچه گذاشت.
فکر مادرش دوباره به سرش زد.
او فقط میخواست تا صبح زنده بماند.
اما حالا فهمیده بود اگر آن گروه را به تپه ۱۷۴ بفرستند، شاید دیگر هیچکدام برنگردند.
و اگر دستور را اجرا نکنند، شاید خودشان متهم به سرپیچی شوند.
جنگ برای کشتن آدمها همیشه گلوله لازم نداشت.
گاهی کافی بود دو دستور درست را در زمان اشتباه به دست آدم درست برساند.
ساعت سه شد.
بیسیم ناگهان روشن شد.
اما این بار کسی کلمهای نگفت.
فقط سه بار ضربه شنیده شد.
تق.
تق.
تق.
شفیع به مرادی نگاه کرد.
«کسی داره روی میکروفون ضربه میزنه.»
مرادی دستش را بالا آورد.
«ساکت.»
صدای خشخش.
بعد یک نفس.
آرام.
نزدیک.
و سپس:
«شفیع.»
او صدای مرد را نمیشناخت.
«بله؟»
«گروه رو نفرست.»
شفیع پرسید:
«تو کی هستی؟»
«کسی که نمیخواد فردا صبح برای مادرهاتون خبر بفرستن.»
شفیع خشکش زد.
مرادی بلافاصله جلو آمد.
«اسم خودت رو بگو.»
مرد جواب نداد.
مرادی گفت:
«اگه از خودی هستی، رمز بده.»
سکوت.
بعد مرد گفت:
«رمز امشب رو خودت انتخاب کردی، مرادی.»
مرادی یک قدم عقب رفت.
شفیع به او نگاه کرد.
مرد ادامه داد:
«اما رمز فردا رو من انتخاب میکنم.»
ارتباط قطع شد.
هیچکس حرف نزد.
چند ثانیه بعد صدایی از بیرون سنگر آمد.
صدای قدم.
آرام.
روی خاک.
یک قدم.
مکث.
قدم بعدی.
شفیع اسلحهاش را برداشت.
مرادی چراغ را خاموش کرد.
سنگر در تاریکی فرو رفت.
قدمها نزدیکتر شدند.
کسی بیرون ایستاد.
شفیع نفسش را حبس کرد.
صدایی آرام از پشت در آمد:
«ستوان مرادی؟»
مرادی جواب نداد.
«میدونم بیداری.»
سکوت.
بعد:
«من از ایستگاه جنوب اومدم.»
شفیع به مرادی نگاه کرد.
مرادی انگشتش را جلوی لب گذاشت.
مرد پشت در گفت:
«پیام ساعت دو و دوازده دقیقه رو من فرستادم.»
شفیع آهسته دستش را روی بیسیم گذاشت.
مرد ادامه داد:
«ولی دستور قبلی رو هم من فرستاده بودم.»
مرادی برای اولین بار زیر لب گفت:
«خدا به خیر کنه...»
مرد پشت در آرام خندید.
«نه ستوان.»
مکث کرد.
«خیر و شر دیگه مسئله ما نیست.»
شفیع به در خیره شده بود.
مرد گفت:
«مسئله اینه که تا پنج دقیقه دیگه، یکی از شما باید تصمیم بگیره کدوم دستور رو باور کنه.»
مرادی آرام پرسید:
«چرا؟»
پاسخ نیامد.
بعد صدای سه ضربه آمد.
تق.
تق.
تق.
همان سه ضربهای که چند دقیقه قبل از بیسیم شنیده بودند.
شفیع به مرادی نگاه کرد.
و همان لحظه فهمید مرد پشت در تنها نیامده است.
چون از پشت سنگر، جایی که راه باریکی به مواضع عقب میرسید، صدای دیگری بلند شد.
صدای باز شدن ضامن یک اسلحه.
مرادی خیلی آهسته گفت:
«شفیع...»
«جانم؟»
«اگه من گفتم در رو باز کن، باز نکن.»
شفیع پرسید:
«پس اگه کی گفت باز کنم؟»
مرادی به بیسیم نگاه کرد.
«هیچکس.»
و بیسیم، درست همان لحظه، دوباره روشن شد.