بیستویک روز بود که الکل نخورده بودم.
روزهای بعد از ترک الکل را نمیشمردم. از این کار متنفر بودم. آدم وقتی برای زنده ماندنش روز ها را میشمرد، شبیه زندانیای میشود که تعداد میلههای پنجره را میشمارد.
اما هر صبح، بیآنکه بخواهم، چشمم به ساعت میافتاد.
شش و بیستوسه دقیقه.
ساعت خراب بود.
از همان روزی که آن را از خانهی پدرم آورده بودم، عقربهها روی همین عدد مانده بودند. باتری نداشت. چند بار خواسته بودم دورش بیندازم، اما هر بار دستم به سمت سطل رفته و برگشته بود.
نمیدانستم چرا.
شاید بعضی اشیا را نمیشود دور انداخت، چون چیزی که میخواهی از خودت دور بیندازی، داخل آنها پنهان شده است.
صبح روز بیستودوم، وقتی برای آب خوردن وارد آشپزخانه شدم، دیدم ساعت کار میکند.
عقربهی ثانیهشمار آرام حرکت میکرد.
تیک.
تیک.
تیک.
روی شش و بیستوسه دقیقه ایستاد.
بعد دوباره شروع کرد.
گمان کردم خواب میبینم.
دستم را روی ساعت گذاشتم.
شیشه ساعت سرد بود.
صدای زن از پشت سرم آمد:
ـ هنوز هم وقتی میترسی، اول ساعت رو نگاه میکنی؟
ساعت از دستم افتاد.
برنگشتم.
مدتی فقط به تکههای شیشه روی زمین نگاه کردم.
بعد گفتم:
ـ کی هستی؟
زن خنده ای منقطع منقطع کرد .
آرام برگشتم.
هیچکس نبود.
در آشپزخانه بسته بود.
پنجره هم بسته بود.
اما روی صندلی، زنی نشسته بود.
اول صورتش را ندیدم.
نور صبح از پشت سرش میآمد و چهرهاش در تاریکی بود.
گفتم:
ـ تو کی هستی؟
این بار جواب نداد.
بلند شد.
از کنارم رد شد.
وقتی به در رسید، ایستاد.
گفت:
ـ بیستودو روزه که نمینوشی.
گفتم:
ـ از کجا میدونی؟
زن دستش را روی دستگیره گذاشت.
ـ چون بیستودو شب منتظرت بودم.
در باز شد.
راهرو خالی بود.
زن رفته بود.
اما روی صندلی چیزی جا مانده بود.
یک روسری.
قرمز تیره.
روسری را برداشتم.
بوی عطر میداد.
عطر زنی که نمیشناختم.
یا شاید...
میشناختم.
روسری را سه روز نگه داشتم.
نمیدانستم چرا.
سه بار تصمیم گرفتم دورش بیندازم.
هر سه بار دوباره پیدایش کردم.
بار اول داخل سطل زباله بود.
بار دوم روی تخت.
بار سوم روی میز آشپزخانه.
در تمام این مدت، هیچکس را به خانه راه نداده بودم.
پزشک گفته بود بعد از ترک ممکن است چیزهایی ببینم.
گفته بود مغز گاهی در نبود مادهای که سالها به آن عادت کرده، صدا و تصویر تولید میکند.
پرسیدم:
ـ اگر چیزی رو ببینم و بعد بفهمم واقعاً وجود داشته چی؟
گفت:
ـ آن وقت مسئله پیچیدهتر میشه.
ـ یعنی ممکنه؟
ـ ممکنه.
ـ پس از کجا بفهمم چی واقعیه؟
مدتی نگاهم کرد.
گفت:
ـ معمولاً نمیفهمی. فقط باید ببینی چیزی که میبینی چه اثری روی زندگیات میگذارد
آن موقع معنای حرفش را نفهمیدم.
بعدها فهمیدم شاید هیچوقت نباید میفهمیدم.
شب بیستوپنجم، زن دوباره آمد.
این بار کنار پنجره ایستاده بود.
روسری نداشت.
موهایش روی شانهاش ریخته بود.
لباس حریری پوشیده بود تمام برجستگی های بدنش نمایان بود
گفتم:
ـ اسمت چیه؟
گفت:
ـ اسمم رو یادت هست.
ـ نه.
ـ دروغ نگو.
ـ من تو رو نمیشناسم.
زن برگشت.
صورتش این بار روشن بود.
و من او را شناختم.
نه از روی چهره.
از روی چیزی در نگاهش.
ـ ناهید؟
لبخند نزد.
فقط گفت:
ـ بالاخره.
رفتم جلو.
ـ تو کجا بودی؟
ـ همینجا.
ـ چند ساله؟
ـ برای تو یا برای من؟
ـ یعنی چی؟
ـ تو از وقتی نوشیدن رو شروع کردی، زمان رو جور دیگهای حساب کردی.
ـ تو مردهای؟
زن نگاهش را از من گرفت.
ـ چرا اولین سؤالت اینه؟
ـ چون نمیدونم واقعی هستی یا نه.
ـ اگر بگم زندهام، باور میکنی؟
ـ نه.
ـ اگر بگم مردهام؟
ـ باز هم نه.
ناهید نشست.
ـ پس چرا پرسیدی؟
جوابی نداشتم.
چشمم به دستهایش افتاد.
روی مچ دست چپش یک جای زخم باریک بود.
همانجا چیزی در ذهنم تکان خورد.
گفتم:
ـ اون زخم...
دستش را پنهان کرد.
ـ چی؟
ـ هیچی.
ـ یادت اومد؟
ـ نه.
ـ خوبه.
ـ چرا خوبه؟
ـ چون هنوز وقت داری.
ـ برای چی؟
ناهید گفت:
ـ برای اینکه بفهمی آن شب، چه کسی در را بست.
بعد بلند شد و رفت.
خانهی پدرم در انتهای کوچهای بود که حالا بیشتر خانههایش خراب شده بودند.
کلید را سالها نگه داشته بودم.
نمیدانستم چرا.
وقتی در را باز کردم، بوی خاک و چوب کهنه به صورتم زد.
خانه کوچکتر از چیزی بود که به یاد داشتم.
یا شاید من بزرگتر شده بودم.
در اتاق پدرم همان ساعت روی دیوار بود.
شش و بیستوسه دقیقه.
اما این بار ایستاده نبود.
کار میکرد.
تیک.
تیک.
تیک.
جلویش ایستادم.
صدای پدرم از پشت سرم آمد:
ـ باتریش رو عوض نکردی؟
برنگشتم.
گفتم:
ـ نه.
ـ پس چطور کار میکنه؟
ـ نمیدونم.
ـ تو خیلی چیزها رو نمیدونی.
برگشتم.
پدرم روی صندلی نشسته بود.
پیرتر از آخرین تصویری که از او داشتم.
اما همان پیراهن آبی را پوشیده بود.
گفتم:
ـ بابا، ناهید کجاست؟
صورتش تغییر نکرد.
فقط گفت:
ـ هنوز دنبال اویی؟
ـ تو میشناختیش؟
ـ تو میشناختیش.
ـ اون شب چی شد؟
پدرم به ساعت نگاه کرد.
ـ کدوم شب؟
ـ شبی که ناهید رفت.
پدرم لبخند بسیار کوتاهی زد.
ـ تو همیشه اسمش رو «رفتن» گذاشتی.
ـ پس چی بود؟
جواب نداد.
بلند شد.
از کنارم گذشت.
وقتی به در رسید گفت:
ـ تو یک بار در رو به روی او بستی.
ـ چرا؟
ـ چون از چیزی که میخواست بگه ترسیده بودی.
ـ چی میخواست بگه؟
پدرم برگشت.
ـ این رو باید خودت یادت بیاد.
در بسته شد.
دوباره تنها ماندم.
اما روی میز، ضبط صوت قدیمی پدرم روشن بود.
صدای خشخش نوار آمد.
بعد صدای خودم.
صدای سالها قبل.
مست بودم.
اما واضح حرف میزدم.
«ناهید، برو.»
صدای زن:
«خودت گفتی بیام.»
صدای من:
«گفتم اشتباه کردم.»
ناهید:
«پس چرا در رو باز کردی؟»
سکوت.
بعد صدای من:
«چون میخواستم بدونم هنوز زندهای.»
نوار قطع شد.
ضبط را از روی میز برداشتم.
دستم میلرزید.
آن جمله را به یاد نمیآوردم.
اما صدای خودم بود.
آن شب نخوابیدم.
صبح، روسری را روی میز گذاشتم.
کنارش عکس ناهید را قرار دادم.
عکس را از خانهی پدرم پیدا کرده بودم.
در عکس جوان بود.
بیستوچند ساله.
پشت سرش همان پنجره بود.
اما چیزی در عکس عجیب بود.
گوشهی پایین عکس، ساعت دیواری دیده میشد.
شش و بیستوسه دقیقه.
روی پشت عکس نوشته شده بود:
«او از ساعت نمیترسید. از چیزی میترسید که بعد از آن اتفاق افتاد.»
خط پدرم بود.
به یاد آوردم یک بار، سالها پیش، از پدرم دربارهی ناهید پرسیده بودم.
گفته بود:
«بعضی آدمها را باید قبل از اینکه دیر شود فراموش کرد.»
آن زمان خیال کرده بودم منظورش یک رابطهی شکستخورده است.
حالا نمیدانستم چرا از شنیدن همان جمله، معدهام درد گرفت.
روز بیستوهشتم، ناهید کنار تخت نشسته بود.
این بار عصبانی بود.
گفتم:
ـ چرا هر بار که میای، یه تکه از گذشته رو میگی و میری؟
ـ چون اگر همهش رو یکجا بگم، باور نمیکنی.
ـ الان هم باور نمیکنم.
ـ میکنی.
ـ نه.
ـ پس چرا هنوز با من حرف میزنی؟
ساکت شدم.
ناهید گفت:
ـ چون تنهایی.
ـ همه تنها میشن.
ـ نه.
ـ تو چی میدونی؟
ـ من میدونم وقتی آدم سالها تنها بمونه، حتی با سایهی خودش هم معامله میکنه.
ـ تو سایهی منی؟
ـ نه.
ـ پس چی هستی؟
ناهید به پنجره نگاه کرد.
ـ آخرین کسی که صدات زد.
ـ کی؟
ـ قبل از اینکه در رو ببندی.
احساس کردم زمین زیر پاهایم خالی شد.
ـ من در رو بستم؟
ناهید به من نگاه کرد.
ـ بله.
ـ به روی تو؟
ـ بله.
ـ چرا؟
ـ چون گفتم اگر نجاتم ندی، میمیرم.
ـ و من؟
ـ تو گفتی خستهای.
سرم را پایین انداختم.
ـ من مست بودم.
ناهید گفت:
ـ میدونم.
ـ چیزی یادم نیست.
ـ این فرق تو با بقیهست.
ـ چه فرقی؟
ـ بقیه میگن «یادم نیست» تا از حقیقت فرار کنن.
مکث کرد.
ـ تو واقعاً یادت نیست.
آن شب دوباره نوشیدن به ذهنم رسید.
نه از روی میل.
از ترس.
ترس از اینکه هوشیاری یعنی به یاد آوردن.
بطریای در کابینت نبود.
قبل از ترک همه را توی چای توالت خالی کرده بودم
اما وقتی در کابینت را باز کردم، یک بطری آنجا بود.
نیمهپر.
گرد و خاک رویش نشسته بود.
دستم را به آن نزدیک کردم.
بوی الکل آمد.
در همان لحظه ناهید پشت سرم گفت:
ـ اگر این رو بخوری، دوباره فراموش میکنی.
برنگشتم.
گفتم:
ـ شاید همینو میخوام.
ـ نه.
ـ پس چی میخوام؟
ـ میخوای مطمئن بشی تقصیر تو نبوده.
ـ مگه بوده؟
سکوت کرد.
گفتم:
ـ جواب بده.
ناهید گفت:
ـ اگر بگم بوده، چه میکنی؟
ـ نمیدونم.
ـ اگر بگم نبوده؟
ـ باز هم نمیدونم.
ـ پس حقیقت رو نمیخوای.
برگشتم.
ـ پس چی میخوام؟
ناهید گفت:
ـ یک نفر بهت اجازه بده خودت رو ببخشی.
بطری را برداشتم.
چند ثانیه نگاهش کردم.
بعد گذاشتمش روی زمین.
و با دست هلش دادم.
بطری به دیوار خورد.
نشکست.
ناهید گفت:
ـ این بار فرق داشت.
ـ چی؟
ـ این بار انتخاب کردی.
نیمهشب، صدای در آمد.
سه ضربه.
رفتم باز کردم.
هیچکس نبود.
اما روی پلهها، زنی نشسته بود.
پیر.
موهای سفید.
پالتوی تیره.
گفتم:
ـ شما ناهید رو میشناسید؟
زن سرش را بالا آورد.
ـ تو هنوز اسمش رو یادت هست؟
ـ بله.
ـ پس هنوز دیر نشده.
ـ چی دیر نشده؟
زن از جایش بلند شد.
ـ من مادر ناهیدم.
نفسم بند آمد.
ـ شما...؟
ـ سالهاست میخواستم ببینمت.
ـ چرا؟
زن گفت:
ـ چون یک سؤال دارم.
ـ چه سؤالی؟
ـ آن شب دختر من به خانهی تو آمد؟
گفتم:
ـ بله.
زن مدتی نگاهم کرد.
ـ تو در رو به روش بستی؟
ـ بله.
زن چشمهایش را بست.
ـ پس چرا بعد از آن، همه به من گفتند دخترم آن شب اصلاً پیش تو نبوده؟
سکوت.
تمام بدنم سرد شد.
ـ کی اینو گفته؟
ـ پدرت.
زن یک قدم جلو آمد.
ـ پدرت گفت ناهید چند روز قبل از آن شب از شهر رفته.
ـ دروغ میگفت.
ـ میدونم.
ـ از کجا؟
زن چیزی از جیبش بیرون آورد.
عکس.
همان عکس.
اما پشتش نوشته بود:
«اگر روزی سیاوش برگشت، به او نگو من مردهام.»
خط ناهید بود.
عکس را گرفتم.
ـ این کی نوشته شده؟
زن گفت:
ـ سه سال بعد از شبی که تو میگی ناهید مرده.
سرم گیج رفت.
ـ چی؟
زن گفت:
ـ دختر من سه سال بعد از آن شب برای من نامه فرستاد.
ـ پس زنده بوده؟
ـ بله.
ـ کجاست؟
زن به من نگاه کرد.
ـ این سؤال رو من باید از تو بپرسم.
زن رفت.
تا صبح روی زمین نشستم.
دفترها را بیرون ریختم.
نامهها.
عکسها.
رسیدها.
هر چیزی که میتوانست گذشته را ثابت کند.
و بالاخره چیزی پیدا کردم.
یک بلیت قطار.
تاریخ سه سال بعد از «آن شب».
نام مسافر:
ناهید.
مقصد:
شهری که کیلومترها دورتر بود.
یعنی زنده بود.
سه سال بعد زنده بود.
پس چرا من او را مرده میدانستم؟
چرا پدرم گفته بود رفته؟
چرا ناهید هر شب در خانهی من ظاهر میشد؟
و مهمتر از همه:
اگر زنده بود، چه چیزی آن شب پشت در مانده بود؟
ساعت شش و بیستوسه دقیقه را نشان میداد.
ناگهان فهمیدم.
آن شب ناهید تنها نبود.
صدای ضبط را دوباره پخش کردم.
این بار نوار را تا آخر گوش دادم.
بعد از سکوتی طولانی، صدای دیگری آمد.
صدای پدرم.
آرام.
دور.
گفت:
ـ در رو باز نکن.
صدای من:
ـ چرا؟
پدرم:
ـ چون اگر بیاد تو، همهچیز رو میگه.
بعد صدای ناهید:
ـ سیاوش، پدرت بهت دروغ گفته.
نوار قطع شد.
به خانهی پدرم دویدم.
در اتاق را باز کردم.
صندلی کنار پنجره هنوز آنجا بود.
زیر صندلی، لکهای تیره روی کف چوبی مانده بود.
نه خون.
چیزی قدیمیتر.
رنگی کهنه.
کنارش یک کلید بود.
کلید اتاق زیرزمین.
خانهی پدرم زیرزمین نداشت.
اما پشت کتابخانه، دری بود که هیچوقت ندیده بودم.
کلید را چرخاندم.
در باز شد.
پلهها پایین میرفتند.
هوای سردی بالا آمد.
پایین، اتاق کوچکی بود.
یک میز.
یک صندلی.
یک ضبط صوت.
و روی دیوار، دهها عکس.
همهی عکسها از ناهید بود.
در خیابان.
در ایستگاه.
در کافه.
در کنار پنجره.
آخرین عکس، سه سال بعد از آن شب گرفته شده بود.
ناهید زنده بود.
کنار مردی ایستاده بود.
مرد را نمیشناختم.
اما وقتی به عکس نزدیک شدم، فهمیدم او را میشناسم.
خودم بودم.
اما ده سال جوانتر.
پشت عکس نوشته شده بود:
«سیاوش هنوز فکر میکند آن شب من مردم.»
دستم از عکس جدا شد.
ضبط صوت را روشن کردم.
صدای ناهید آمد.
ـ اگر این نوار رو گوش میکنی، یعنی بالاخره هوشیار شدی.
سکوت.
ـ تو منو نکشتی.
نفس کشیدم.
ـ اما پدرت هم قاتل من نبود.
مکث.
ـ کسی که آن شب مرد، تو بودی.
صدای نوار قطع شد.
در زیرزمین، آینهای بود.
برای اولین بار خودم را در آن دیدم.
نه صورتم.
نه بدنم.
چیزی پشت سرم.
مردی روی صندلی نشسته بود.
پیراهن خاکستری.
همان مردی که صبح روز بیستوسوم دیده بودم.
گفت:
ـ بالاخره فهمیدی؟
برنگشتم.
در آینه به او نگاه کردم.
ـ تو کی هستی؟
گفت:
ـ همون کسی که وقتی ناهید رفت، جا گذاشتی.
ـ من؟
ـ نه.
لبخند زد.
ـ تو بعد از آن شب ادامه دادی.
ـ پس تو چی هستی؟
ـ آن آدمی که اگر آن شب را به یاد میآورد، دیگر نمیتوانست زندگی کند.
گفتم:
ـ ناهید زنده بود.
ـ بله.
ـ پس چرا من سالها فکر کردم مرده؟
ـ چون پدرت گفت.
ـ چرا؟
مرد ساکت ماند.
گفتم:
ـ چرا؟
گفت:
ـ چون ناهید میخواست حقیقتی را دربارهی پدرت بگوید.
ـ چه حقیقتی؟
مرد سرش را پایین انداخت.
ـ تو هیچوقت نپرسیدی.
ـ چی رو؟
ـ چرا پدرت نمیخواست او را ببینی.
بعد آینه تاریک شد.
صبح، پزشک مرا روی کف زیرزمین پیدا کرد.
زنده بودم.
اما نمیتوانستم حرف بزنم.
در دستم یک عکس بود.
عکس ناهید.
پشت آن فقط یک جمله نوشته شده بود:
«من زنده ماندم. تو نه.»
پزشک گفت:
ـ این زن کیه؟
به عکس نگاه کردم.
دهانم باز شد.
اما صدایی بیرون نیامد.
پزشک گفت:
ـ آروم باش.
سرم را تکان دادم.
روی دیوار، ساعت نبود.
فقط جای خالی ساعت مانده بود.
گفتم:
ـ شش...
پزشک نزدیک شد.
ـ چی؟
ـ بیست...
صدایم قطع شد.
ـ بیستوسه؟
سرم را تکان دادم.
پزشک گفت:
ـ ساعت شش و بیستوسه دقیقه چه اتفاقی افتاده؟
به او نگاه کردم.
برای اولین بار جواب را میدانستم.
اما نمیدانستم باید آن را بگویم یا نه.
چون در آن لحظه ناهید کنار در ایستاده بود.
همانطور که سالها پیش ایستاده بود.
زنده.
جوان.
با همان زخم باریک روی مچ دستش.
به من نگاه کرد و گفت:
ـ حالا انتخاب کن.
گفتم:
ـ چی رو؟
ـ اینکه این بار در رو باز میکنی یا نه.
پزشک گفت:
ـ با کی حرف میزنی؟
برگشتم.
در خالی بود.
دوباره نگاه کردم.
ناهید رفته بود.
فقط روسری قرمز روی دستگیرهی در مانده بود.
آن روز از خانه بیرون نرفتم.
شب، برای اولین بار بعد از سالها، احساس کردم چیزی درونم آرام شده.
نه بخشیده بودم.
نه فراموش کرده بودم.
فقط دیگر لازم نبود خودم را به خاطر چیزی که نکرده بودم، مجازات کنم.
ساعت روی دیوار را پیدا کردم.
در زیرزمین افتاده بود.
باتری نداشت.
اما عقربهها حرکت میکردند.
شش و بیستوسه.
شش و بیستوچهار.
شش و بیستوپنج.
برای اولین بار از آن ساعت نترسیدم.
رفتم کنار پنجره.
کوچه خلوت بود.
گربهای خاکستری روی دیوار نشسته بود.
پایین، سگ سیاهی ایستاده بود.
هر دو به پنجره نگاه میکردند.
گفتم:
ـ چی میبینید؟
گربه پلک زد.
سگ سرش را پایین انداخت.
بعد هر دو رفتند.
پشت سرشان زن جوانی در انتهای کوچه ایستاده بود.
روسری قرمز داشت.
دستم را روی شیشه گذاشتم.
زن سرش را بلند کرد.
برای لحظهای فکر کردم لبخند زد.
بعد از جلوی خانه رد شد.
من دیگر دنبالش نرفتم.
چون فهمیده بودم بعضی آدمها برای برگشتن نمیآیند.
فقط میآیند تا مطمئن شوند هنوز در همان جایی ایستادهای که یک روز رهایشان کردی.
صبح، همسایهها گفتند در خانه باز مانده.
پزشک وقتی وارد شد، مرد را روی صندلی کنار پنجره پیدا کرد.
مرده بود.
هیچ بطریای در خانه نبود.
هیچ دارویی کنار دستش نبود.
روی میز، یک لیوان آب بود.
و کنار آن، دفترچهای باز.
صفحهی آخر سفید بود.
فقط در پایین صفحه، با خطی که کسی نمیتوانست تشخیص دهد متعلق به چه کسی است، نوشته شده بود:
«او آن شب نمرد.»
زیر آن، با فاصلهای زیاد:
«اما من چرا؟»
پزشک مدتی به نوشته نگاه کرد.
بعد دفترچه را بست.
در همان لحظه ساعت دیواری شروع به کار کرد.
تیک.
تیک.
تیک.
عقربهها از شش و بیستوسه گذشتند.
برای نخستین بار بعد از سالها، ساعت شش و بیستوچهار را نشان داد.
و در شیشهی پنجره، پشت سر پزشک، انعکاس زنی دیده شد.
زن روسری قرمز داشت.
چند ثانیه ایستاد.
بعد آرام دستش را بالا آورد.
انگار کسی را از پشت شیشه صدا میزد.
پزشک برگشت.
هیچکس نبود.
وقتی دوباره به شیشه نگاه کرد، زن رفته بود.
فقط یک چیز باقی مانده بود.
انعکاس مردی که روی صندلی نشسته بود.
مرد سرش را بلند کرد.
و برای نخستین بار، ساعت را نگاه نکرد.
به در نگاه کرد.
در باز بود.
پایان