صعود از هرم دیتا-حکمت یا سلسله مراتب داده یا DIKW pyramid

DATA
دیتا:
براساس الگوهایی که گاه خط کشی شده و سازمان یافته است و گاه بدون روش مشخص، از جهان واقعیت برداشت شده، لیست می شوند.
گستره دیتا بسیار وسیع است اما به چهار بعد اصلی مربوط می شود:
who? what? when? where?
در گام دیتا، طبیعتا دیتای بسیار داریم اما فهم مساله در حداقل ممکن است.
در گام دیتا مجموعه فراوانی از اعداد خام، نمادهای خام و حقایق داریم که مستقلا و در کنار هم خالی از معنا هستند.

INFORMATION
اطلاعات:
سبد داده های دیتا به روشی الگومند غربال شده و اطلاعات پدید می آورند. اطلاعات فرمی ساختاریافته به دیتای خام داده فهم ما را یک گام ارتقا می دهند. در پله اینفورمیشن برای اولین بار به لحظه فهمیدن سطحی نزدیک می شویم و اشتیاق فهمیدن در ما بروز می یابد.
در خان اطلاعات پاسخ های واضحتری برای
who? what? when? where?
به دست می آوریم
KNOWLEDGE
دانش:
رسیدن به پله دانش الگوهای دقیق تحلیلی لازم دارد تا از دریای اطلاعات به کانال مشخص و مرزبندی شده ای برسیم و در این مرحله ما در پی چگونگی وقوع و پدیداری امر هستیم؛
HOW?
رسیدن به مرحله دانش احتیاج به تسلط بالایی به ابزار تحلیل، روش ها و فرمول ها و پایه علمی دارد و درک چگونگی پدیده، پاداش شیرین گذار از این مرحله دشوار خواهد بود.
اما در گام اطلاعات ما به حوزه تخصصی از یک امر عمومی مسلط میشویم نه به تمامی آن.

WISDOM
خرد:
صعود به مرحله خرد هم احیانا چندان فرمول بردار و قاعده مند نیست. درواقع به چیزی بیشتر از دانش آکادمیک برای جلوس بر اریکه فرزانگی احتیاج داریم. اینجا ضرورتا به چرایی امر تمرکز و تحقیق داریم.
WHY?
شاید به تعریفی بتوان گفت مرتبه ای از جامع العلوم بودن لازم است تا انسان که معمولا به یکی از دو پرتگاه خرافه یا
علم تمایل دارد بتواند به درک عمیق از دانش برسد. یعنی دانشمند باشی، به ادبیات آگاهی داشته باشی، از افسانه و رویا ادراک داشته باشی، توان مرزگذاری بین علم و ایمان و آرزو و معرفت و... داشته باشی بالاترین سطح فهم در این گام روی می دهد.
حالا؛
بند به بند ماده ها و تبصرههای مجزا در کتاب ادیان شبیه دیتا نیست؟
وقتی بفهمیم هر فصل از کتاب دین در پاسخ به رویدادی در تاریخ نوشتن آن فصل بوده تا دعوایی رو بخواباند یا جنگی را توجیه آورد یا غنیمت جنگی را تقسیم کند به مرحله اطلاعات صعود کردهایم؟
آنجا که دریافتیم ادیان به نوبت تاریخی از روی دست هم حکمتبافی کردهاند و ایدههای فلسفی دینورزی به تعداد ادیان تنوع نداشته به عرصه دانش راه یافتیم؟
اگر باور کردیم کتاب دین، نمونهای وزین از ادبیات داستانی و اسطورهبافی است تا نیاز روانی انسان نیمه تکامل یافته به داستان و پناهگاه و امید را برآورد وارد حوزه خرد شدهایم؟
و فارغالتحصیلی از رتبه خرد آنجا نیست که درک کنیم خود ما، انسانهای آموخته به تجربه ده هزار ساله میتوانیم داستان خود و امید خود باشیم؟