سه گام توسعه در غرب توسعه یافته

با بررسی کوتاه روند توسعه یافتگی در معدود کشورهای توسعه یافته می توانیم سه رکن اساسی را مشترک در بیشتر این کشورها شناسایی کنیم:

*گردش قدرت

*تجارت با بیشترین کشورها و اقتصادها

*آزادی بیان

چیزی که می تواند هر سه این ارکان را ضمانت و پایدار کند چیست؟ «نهاد»

پس موفق ترین نمونه های توسعه یافتگی در جهان، موفق ترین در نهادسازی و تقویت آنها بوده اند.

نکته مهمی که از بررسی معدود کشورهای توسعه یافته می توان دریافت آنکه: روند تدریجی تغییرات، نهادسازی و اصلاح ساختارها می تواند جامعه را در مسیر رسیدن به توسعه در تعادل نگه دارد اما هرگونه عجله برای میانبر رفتن و سرعت بخشیدن به حرکت، خطر سقوط به دره آنارشی، دیکتاتوری، انقلاب های مستاصل و... را افزایش می دهد(راه باریک آزادی)

مثال گردش قدرت:

کشور تازه تاسیس شده امریکا در اولین روز استقلال از بریتانیا، جرج واشنگتن، زمین دار بزرگ و فرمانده فاتح جنگ را به عنوان پادشاه خود برگزید اما وی سمت رئیس جمهور را انتخاب و بر جمهوری بودن دولت به جای پادشاهی تاکید کرد. وی پس از چهار سال تصمیم گرفت از قدرت کناره گیری کند اما به اصرار سران کشور چهار سال دوم نیز بر تخت ماند و هرچند بازهم با اصرار برای دور سوم مواجه بود اما صندلی ریاست جمهوری را ترک کرد و قبل از آن یک نامه نوشت. در نامه خود به دو نکته تاکید کرد: 1- لازم و ضروری است بتوانیم با تمام جهان تجارت کنیم تا بقا داشته باشیم. 2-همه ریاست جمهورهای پس این چشم طمع از صندلی قدرت دور نگه دارند و پس از دو دوره قدرت را به نفر بعدی که مردم برمی گزینند واگذار کنند نه آنکه برای خود جانشین تعیین کنند و کنار روند.

چین کمونیست که سالها نکبت سلطنت مائو را تاب آورده بود پس مرگ وی با پدیده جذابی روبرو شد، جانشین مائو تنها 5 سال در قدرت ماند و به خواست خود بدون تمدید دوره دبیرکلی حزب از کار کنار رفت. تمام دبیران کل پس از وی نیز به دو دوره اکتفا کردند تا این آخری که قاعده را بهم زد و عقبگردی خطرناک در چین سبب شد.

مثال تجارت:

در کشورهای توسعه یافته مثالی نمی توان یافت که بدون اصل «تجارت بدون محدودیت با جهان» به جایگاه کنونی رسیده باشد.

امریکا در زمان استقلال از بریتانیا کشوری تماما کشاورزی(کشاورزی سنتی) مبتنی بر اراضی بزرگ مقیاس و نیروی کار خیلی ارزان(برده) بود. بدون هیچگونه صنعتی. خود حضرت آقای واشنگتن بلافاصله پس از خاتمه جنگ با بریتانیا، مذاکرات سنگین برای بازکردن راه تجارت دوجانبه با بریتانیا را آغاز کرد. امریکا در تجارت هیچگونه نگاه ایدئولوژیک در انتخاب شریک تجاری نداشت و همه توان خود را برای دستیابی به دورترین خشکی های جهان(ژاپن) به منظور گشودن باب تجارت به کار بست.

کره جنوبی پس از استقلال از ژاپن، با هدایت دیکتاتوری نظامی، تنها دوره کوتاهی از «تولید داخل» برای «جایگزینی واردات» حمایت کرد و البته رانت فراوانی در این راه خرج کرد اما خیلی زود فرمان را به سمت «توسعه صادرات» چرخاند، تمام رانت ها را برای «چایبول»هایی که در این مسیر تلاش می کردند اختصاص داد، حتی شرکت های قدیمی و صنایع سنتی کره را به «زور» و «تهدید» وادار به تغییر صنعت به هدف صادرات کرد.

ژاپن پس از اولین توپی که دویست و چند سال قبل از کشتی امریکایی دریافت کرد تمام برنامه های آموزشی و صنعتی خود را حول محور «تجارت» و «صادرات» بنا کرد

انگلیس که نمونه اعلای تجارت در 5 قرن گذشته بود

چین پس از مائو... اینم باید بگم واقعا؟

مثال آزادی بیان

در بریتانیا دست کم از قرن هفدهم نوشتن در مورد اعمال کابینه و حتی برنامه های پادشاه باب و آزاد بوده است. در کره پس از استقلال، هیات نظامی امریکایی حاکم بر این کشور تنها دو اصل اساسی را پیگیری و بارگزاری کرد: آزادی ببیانبیان و رسانه، آزادی رقابت اقتصادی.