این یادداشت برای چالش کتابخوانی طاقچه نوشته شده است.
کتاب ده شب پریشانی اثری سورئال و ادبی از ادیب مشهور ژاپنی ، ناتسومه سوسه کی ، می باشد. این اثر شامل ۱۰ رویا در ۱۰ شب است. بعضی استنباط می کنند که این ده رویا واقعا خواب هایی است که ایشان دیده و با بسط و گسترشش به شکل داستان های کوتاه در آمد؛ بعضی هم اعتقاد دارند که این ها زایده تخیل نویسنده است. ناگفته نماند که طی نامه هایی که ایشان با دانشجویش داشته ممکن است بعضی از این خواب ها ماحصل خواب های ایشان باشد.
این داستان ها معنی و نتیجه گیری رو راستی به فرد نمی دهد بلکه باید فرد خودش با تفسیر خودش از آن استنباط کند و مطلب خارج کند. در ادامه برداشت های من از چند رویای مورد علاقه ام را می نویسم. (من از دید خودم که باید در هر چیزی منطقی پیدا کنم به این رویا ها نگاه کردم؛ حال آن نباید منکر دید شاعرگونه و منحصر به فرد نویسنده شد و ممکن است هر چیزی با دید منطقی زیبا توصیف نشود.)
رویای اول: گمان می کنم این رویا سیکل زندگی و مرگ را که یکی از اعتقادات بعضی فیلسوفان بود و هست به تصویر می کشد. مرگ این زن و تولد دوباره او در قابی دیگر به شکل یک گل سوسن سفید در قابی از استعارات زیبا و شاعرگونه نوشته شده است. دیده شدن مهتاب درون صدف برای من تداعی گر زندکی و زاده شدن است. ستاره سقوط کرده نشانی از مرگ. نزدیک شدن گیاه تازه متولد شده به ناتسومه نشان از ملاقات مجدد پس از مرگ در قالبی جدید است و برای من تداعی گر ملاقات مجدد دو روح در قالبی جدید در زندگی های بعدی است.
رویای دوم:
این رویا حاکی از کشمکش های روحی و رنج فرد از عدم رسیدن به استاندارد های فردی و حرفه ای مدنظرش است. همچنین حاکی از تقابل دو طبقه سامورای و مونک یا همان مذهبی هاست که در آن زمان با هم رقابت داشتند. از خصوصیات بارز سامورای ها و مونک های اصیل خاصیت روشن بینی و ادراک موضوعات ماورای قوای پنج گانه بود که این موضوع این جا هم تجلی پیدا کرده. "رسیدن به نیستی" همان رسیدن به تعمق و روشن بینی در فرهنگ ژاپن است. بیننده خواب اظهار میدارد که بوی عود اجازه کامل خالی شدن فرد و نیست شدن فرد را نمی دهد و همین قضیه او را عصبی کرده. برداشت من از آخر داستان این بود که فرد واقعا به نیستی رسید و از اطراف غافل شد و موفق به دستیابی به نیستی شد. اگرچه به گفته خودش در این مسیر شکست خورده بود.
رویای سوم:
برای من تداعی گر وجدان نا آرام بود. شاید گناه شاید بدی ای که از گذشته دور سایه اش بیننده خواب را دنبال کرده است.
رویای هفتم:
نا آرامی دنیای حال حاضر را نشان می دهد. جهانی که با سرعتی افسار گسیخته در حال پیشرفت است و فرهنگ و رسومش را دور می ریزد و به سوی جهانی مکانیزه به قول خود پیشرفت می کند. در این میان کسانی مثل ملوانان کشتی بیخیال به زندگی خود ادامه می دهند و خود را با شرایط وفق می دهند. برای این دسته افراد، که اکثریت جامعه اطراف ما را تشکیل می دهند، فلسفه زندگی چندان اهمیتی ندارد و صرفا با سازگار شدن و به قول معروف در جهت آب شنا کردن علاقه دارند. در این میان کسانی هم هستند مثل خانمی که گریه می کرد و خود نویسنده. این موضوع برداشت نویسنده را نشان می دهد که د. این جهان بی رحم و بی عاطفه که به لجاجت در حال این پیشرفت مذکور است کسانی هم هستند که مثل ما نگران و آشفته حال هستند. ما تنها قربانی این روزگار نیستیم و کسان دیگری هم هستند که با ما هم عقیده اند. در آخر نویسنده ترجیح میدهد فرار کند یا به بیانی به زندگی خود پایان دهد تا این که نظاره گر این تراژدی باشد. منتهی بعد از انداختن خود بیرون از کشتی پشیمان می شود. این جاست که به ارزش زنده بودن پی می برد و درک می کند که زنده بودن و راه حلی جستن بهتر از پایان دادن زندگیست. منتهی دیگر دیر شده و تنها آینده پیش روی او آب های عمیق دریا و مرگ است.
رویای نهم:
به زیبایی کنجی از فرهنگ و آداب و رسوم مختص ژاپن را نشان می دهد. سختی های انتظار یک بیوه رزمنده جنگی و انتظار را به تصویر می کشد. آری، انتظار و امید که البته با نا امیدی همراه است.
رویای دهم:
برداشت اخلاقی از این رویا برای من نکوهش اتلاف وقت و کار های بیهوده است. اتلاف وقت نه تنها سودی نمیرساند بلکه فرد را در موقعیت هایی آسیب زا قرار میدهد.
تفسیر دیگر مربوط به دید ضد غربی نویسنده است. آن زمان نماد زیبایی های ظاهری پیشرفت غرب است. خوک ها نماد تهاجم فرهنگی و فکری و سلطه غرب و لیسیده شدن توسط خوک نشان دهنده به سلطه درآمدن ژاپن و مرگ شوتارو نشان دهنده از بین رفتن فرهنگی غنی ژاپن است.
«ده شب پریشانی» را از طاقچه دریافت کنید
https://taaghche.com/book/84107